Ocena brak

Rehabilitacja zawodowa osób niepełnosprawnych - Adaptacja zawodowa osób niepełnosprawnych

Autor /Oskar Dodano /02.09.2011

Adaptacja zawodowa osób niepełnosprawnych jest końcową częścią ca­łego procesu rehabilitacji zawodowej, polegającą na przystosowaniu się do wymagań środowiska pracy. Odnosi się ona w szczególności do młodzieży niepełnosprawnej, przystępującej po raz pierwszy do pracy i pracowników niepełnosprawnych zmieniających pracę. Przejawia się ona w efektywnym wykonywaniu zadań zawodowych oraz właściwym funkcjonowaniu i za­chowaniu się w sytuacjach zawodowych. Jest ona konieczna dla utrzymania się w zatrudnieniu, uzyskania awansu i satysfakcji z pracy.

W adaptacji zawodowej osób niepełnosprawnych można wyodrębnić kil­ka aspektów, a mianowicie:

1. Adaptację do zadań i obowiązków zawodowych. Polega ona na zapo­znaniu się pracownika niepełnosprawnego ze stanowiskiem pracy, zadania- mi i obowiązkami zawodowymi oraz na konfrontacji zdobytej wiedzy i umiejętności zawodowych z wymaganiami stawianymi przez te zadania i obowiązki. Jest to sprawdzenie umiejętności praktycznego ich wykorzysta­nia w wykonywaniu tych zadań i obowiązków. Ponadto jest to sprawdzenie czy proces przygotowania do pracy został dobrze przeprowadzony oraz sa­ma praca dobrze dobrana. W przypadku stwierdzenia pewnych braków, w ramach adaptacji pracownik niepełnosprawny powinien uzupełnić i po­głębić swoją wiedze i umiejętności zawodowe, aby mógł sprostać oczekiwa­niom pracodawcy. Miernikiem adaptacji w tym aspekcie jest dobrze wyko­nywania praca zarówno pod względem ilościowym, jak też jakościowym.

2. Adaptacja do fizycznego środowiska pracy. Polega ona na zoriento­waniu się osoby niepełnosprawnej w miejscu pracy, poznaniu ewentualnych barier i niedogodności związanych z niepełnosprawnością oraz znalezieniusposobów ich unikania i pokonywania. Obejmuje ona także adaptację do fi­zycznych warunków pracy takich, jak: temperatura, hałas, oświetlenie itp.

3. Adaptację do społecznego środowiska pracy. Polega ona na łatwym włączeniu się w zespół pracowniczy, uzyskanie akceptacji siebie jako współ­ pracownika i kolegi ze strony współpracowników i kierownictwa zakładuoraz wypracowaniu sobie harmonijnych stosunków i współpracy z nimi. Uwarunkowane jest to przez zaakceptowanie przez pracownika niepełno­ sprawnego zasad i norm postępowania (społecznie akceptowanych) istnieją­cych w danym zespole, a także posiadaniem cech osobowości, które ułatwia­ją kontakty i współpracę z innymi ludźmi ( koleżeńskość, otwartość, gotowość udzielania pomocy, tolerancyjność, docenianie innych, szacunek dla innych).

O adaptacji zawodowej pracowników niepełnosprawnych decydują takie czynniki, jak:

  • dobre ich przygotowanie do pracy;

  • właściwy dobór rodzaju i warunków pracy, uwzględniający ich psy­chofizyczne możliwości i kwalifikacje zawodowe, a także zaintereso­wania, preferencje i aspiracje zawodowe;

  • przygotowanie społecznego środowiska pracy do współdziałania z niepełnosprawnymi pracownikami (pozytywne postawy kierownic­twa i współpracowników);

  • pomoc właściwych służb w początkowym okresie zatrudnienia (mistrz, kierownik, pracownik do spraw socjalnych, lub personal­nych).

Pracownicy niepełnosprawni często potrzebują pomocy z zewnątrz w adaptacji zawodowej, zwłaszcza przy podejmowaniu pracy w zwykłych za­kładach pracy. Pomoc taka powinna być udzielona przez pracownika zaj­mującego się pośrednictwem pracy. Do jego obowiązków należy nie tylko skierowanie go do odpowiednich zakładów pracy, lecz również interesowa- nie się nim do momentu, kiedy dojdzie do przekonania, że jego pomoc jest już niepotrzebna. Szczególnie w początkowym okresie zatrudnienia mogą wystąpić pewne trudności i problemy w adaptacji zawodowej pracownika niepełnosprawne­go. Mogą one wynikać nie tylko ze złej woli czy niewłaściwej postawy, lecz braku doświadczenia ze strony pracodawcy i współpracowników w zatrud­nianiu i współpracy z osobami niepełnosprawnymi. Obowiązkiem pracow­nika do spraw zatrudnienia jest ich usuwanie lub pomoc w ich wyjaśnianiu.

Jego zainteresowanie nie powinno ograniczać się tylko do pierwszych kilku dni, mających szczególne znaczenie dla adaptacji zawodowej. Po pewnym czasie powinien on zwrócić się do pracodawcy i zatrudnionej osoby niepeł­nosprawnej w celu uzyskania informacji, czy zatrudnienie przebiega pomyśl­nie i z satysfakcją dla obu stron. W przypadku wystąpienia trudności i pro­blemów powinien pomóc obu stronom je rozwiązać. Jeśli zatrudnienie osoby niepełnosprawnej okaże się niepomyślne i przebiega z licznymi trud­nościami, wówczas pracownik powinien rozważyć możliwość alternatyw­nego rozwiązania (zmiany miejsca pracy).

Dalsze interesowanie się ze strony pracownika do spraw zatrudnienia sprawami osoby nowo zatrudnionej ma dla niej duże znaczenie. Daje jej bo­wiem poczucie, że nie jest sama i że w przypadku wystąpienia trudności w pracy istnieje ktoś, kto jest gotowy przyjść jej z pomocą. Dobra adaptacja za­wodowa w początkowym okresie ma decydujący wpływ na przebieg za­trudnienia, na dalszą karierę lub niepowodzenie (Majewski, 1999a).

Podobne prace

Do góry