Ocena brak

Rehabilitacja i pomoc niepełnosprawnym w szkole

Autor /Beniamin Dodano /02.09.2011

Jednym z podstawowych zadań szkoły i różnych placówek oświatowo--wychowawczych, szczególnie placówek kształcenia specjalnego, jest kom­pleksowe podejmowanie problemów wszechstronnego rozwoju dzieci i mło­dzieży niepełnosprawnej. Każda placówka edukacyjna, nie tylko specjalna, zobowiązana jest zapew­nić swoim uczniom korzystne warunki do przezwyciężania trudności i osiąga­nia pozytywnych wyników kształcenia i samorozwoju. Ze względu na rehabilitacyjny charakter procesu kształcenia szkoła w swojej pracy dydaktycznej, wychowawczej i terapeutycznej formułuje ogólne i szczegółowe cele i zadania.

Wśród ogólnych celów wymienić można między innymi następujące:

  • jak najlepszy rozwój intelektualny poprzez maksymalne usprawnienie niezaburzonych funkcji psychicznych i kompensowanie braków,

  • doprowadzenie wychowanka do najpełniejszego rozwoju fizycznego poprzez akcje kompensowania, korygowania i usprawniania,

  • adaptację społeczną, przygotowanie do pracy zawodowej i kontaktów społecznych,

  • kształtowanie odpowiednich cech charakteru i osobowości, mających ułatwić dzieciom i młodzieży aktywne współuczestnictwo w życiu społeczno-zawodowym w integracji z pełnosprawnymi.

Z powyższych uniwersalnych celów można wyprowadzić trzy grupy za­dań, a mianowicie: wychowawcze, sprawnościowe i poznawcze.

W ramach celów wychowawczych zadaniem szkoły jest wdrażanie dzieci i młodzieży do przestrzegania przepisów i norm społecznych, uczenie pozytywnego ustosunkowania się do pracy, współdziałania w grupie, sza­cunku dla ludzi pracy, poszanowania mienia społecznego, rozwijanie uczuć patriotycznych, wyrabianie wrażliwości estetycznej i wdrażanie do spełnia­nia obowiązków wobec rodziny.

W obrębie zaś zadań sprawnościowych w procesie rehabilitacji dąży się do wykształcenia umiejętności stosowania wiedzy w praktycznym dzia­łaniu. Uczy się ich porozumiewania się za pomocą języka i pojęć matema­tycznych, organizowania i wykonywania pracy zawodowej. Ponadto pracu­je się z młodzieżą, by umiała korzystać z dóbr kulturalnych. Uczy się też:

  • organizowania życia sobie i swojej rodzinie,

  • właściwego wykorzystania wolnego czasu oraz

  • motywowania do dalszego kształcenia się.

Realizacja celów poznawczych dotyczy między innymi:

  • wyposażenia w wiedzę, umiejętności i nawyki (w różnym zakresie, w za­leżności od indywidualnych możliwości psychofizycznych wychowanka),

  • przekazywania wiedzy o przyrodzie, społeczeństwie, kulturze i tech­nice (potrzebnej w przystosowaniu się do życia w środowisku i nie­zbędnej do wykonywania pracy zawodowej).

Biorąc pod uwagę, że powyższe cele odnoszą się do dzieci i młodzieży w różny sposób niepełnosprawnej, ich realizacja zarówno w zakresie głów­nych, jak i szczegółowych celów zdeterminowana jest specyfiką i stopniem niepełnosprawności. Głównym jednak, a zarazem wspólnym celem kształcenia w stosunku do wszystkich dzieci jest dążenie szkoły, by doprowadzić rozwój każdej jednostki niepełnosprawnej do poziomu w granicach jej indywidualnej wydolności.

Każda szkoła zobowiązana jest dołożyć wszelkich starań, by zapewnić wszystkim dzieciom niepełnosprawnym jak najlepsze warunki do osiągnię­cia przez nie możliwie wszechstronnego i pełnego rozwoju osobowości. Osiągnięcie tego celu zależne jest w dużej mierze od stopnia włączenia się rodziny i szerszego środowiska społecznego do jego konkretnej realizacji.

Od efektów współpracy szkoły z szerszym środowiskiem społecznym zależy w dużej mierze to, jakie będzie miejsce niepełnosprawnych w społe­czeństwie i czy zostaną oni przez nie zaakceptowani jako w miarę samo­dzielni i odpowiedzialni jego członkowie.

Współpraca szkoły, rodziny i lokalnego środowiska nie może ograniczać się tylko do wzajemnego informowania się o problemach rozwojowych dzie­cka, lecz powinna obejmować treścią i zakresem:

  • wszystkie potrzeby psychospołeczne dziecka niepełnosprawnego,

  • wszystkie potrzeby rodziców jako pierwszych wychowawców tych dzieci,

  • potrzeby szkoły, klasy czy zespołu kształcenia specjalnego, które kie­rują procesem rehabilitacji swych uczniów.

Bardzo istotną sprawą jest, aby nauczyciel w procesie uaktywniania ro­dziców był przekonany, że niektórzy rodzice mogą przekazać nauczycielowi niezwykle wartościowe spostrzeżenia o dziecku i swoim doświadczeniu w zakresie jego wychowania i rehabilitacji.

W przypadku dziecka niepełnosprawnego szkoła i najbliższe otoczenie powinno umieć dostosować się do jego skromnych możliwości i wyraźnie okazywać swe zadowolenie oraz aprobatę nawet niewielkich jego osiągnięć. Mobilizują one dziecko do podejmowania czynności autokorekcyjnych i samorealizacyjnych, dzięki którym rozwija się w nim poczucie własnej wartości (Gałkowski, 1972, s. 65-66).

W rehabilitowaniu niepełnosprawnych i udzielaniu im pomocy wskaza­ne jest przedstawianie ich od strony pozytywnej, a nie negatywnej, raczej aktywnej niż biernej. Należy starać się (gdy jest to tylko możliwe) stwarzać im możliwość wypowiadania się w ich własnym imieniu (Shearer, 1984).

Chcąc pomóc niepełnosprawnym, należy dążyć do tego, aby jak najpeł­niej zrehabilitować każdą osobę, gdyż rehabilitacja daje człowiekowi nie­pełnosprawnemu poczucie własnej wartości, możliwość autokreacji w za­kresie zdobywania autonomii.

Podobne prace

Do góry