Ocena brak

Regulacje prawne rynku pracy

Autor /Ashlyn Dodano /14.04.2011

 

Transformacja ustrojowa wiąże się zarówno ze zmianami o charakterze politycznym (wprowadzenie mechanizmów i instytucji demokratycznych, decentralizacja władzy publicznej), jak i zmianami w życiu ekonomicznym. To, co wiąże się z ostatnim rodzajem zmian, są to przekształcenia własnościowe oraz wprowadzanie do gospodarki mechanizmów rynkowych. Te procesy wywierają ogromny wpływ na zjawiska związane z zatrudnieniem.

Przyczyną powstania masowego bezrobocia były reformy zapoczątkowujące okres transformacji ustrojowej. Duża liczba bezrobotnych pojawiających się w tym okresie na rynku pracy stworzyła konieczność sprecyzowania, kto z nich w sensie prawnym jest bezrobotnym. Określenie pojęcia bezrobotnego jest ważne dla oszacowania statystyki bezrobocia. Pojęcie to jest dosyć restrykcyjnie określane przez ustawodawcę, czego wynikiem jest nie obejmowanie swoim zakresem różnych grup ludzi pozostających faktycznie bez pracy. Aby wyjaśnić pojęcie bezrobotnego na gruncie prawa trzeba brać pod uwagę niejednorodność tego zjawiska. Taka sytuacja rodzi konieczność zróżnicowania środków przeciwdziałania bezrobociu i łagodzenia jego skutków.

Definicję bezrobotnego w polskim ustawodawstwie określono w przepisach dotyczących zatrudnienia i bezrobocia. Pojęcie “bezrobotny” było kilkukrotnie zmieniane i modyfikowane przy tworzeniu kolejnych ustaw oraz w chwili ich nowelizacji. Taki stan rzeczy sprawia, iż ludzie pozostający bez pracy nie czują się pewnie w zakresie bezpieczeństwa socjalnego, gdyż pojęcie to ulegając modyfikacjom zawężało kręg osób traktowanych jako bezrobotne.1 Obecnie definicja ta jest określona w art.2 ust. 1 pkt. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z dnia 14 grudnia 1994 r. Zgodnie z tym artykułem bezrobotnym jest osoba:

  • pozostająca bez pracy i nie wykonująca innej pracy zarobkowej,

  • zdolna i gotowa do podjęcia pracy,

  • nie ucząca się w szkole w systemie dziennym,

  • zarejestrowana we właściwym rejonowym urzędzie pracy.

 

Statusu bezrobotnego natomiast nie mogą uzyskać m.in. osoby, które:

  • nie ukończyły 18 lat (z wyjątkiem młodocianych absolwentów),

  • nie ukończyły 60 lat (kobiety) lub 65 lat (mężczyźni),

  • nie nabyły prawa do emerytury, renty lub innych świadczeń wskazanych w przepisie świadczeń ubezpieczeniowych,

  • właściciele lub posiadacze nieruchomości rolnych przekraczających określone normy obszarowe lub gospodarstw stanowiących dział specjalny produkcji rolnej w rozumieniu przepisów prawa podatkowego,

  • domownicy wyżej wskazanych gospodarstw rolnych, podlegający ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z tytułu stałej w nich pracy,

  • niepełnosprawni, których stan zdrowia nie pozwala na podjęcie zatrudnienia co najmniej w połowie wymiaru czasu.

Definicja bezrobotnego ma za zadanie, w zamyśle ustawodawcy, stanowić punkt wyjścia do następnych, bardziej szczegółowych, regulacji prawnych dotyczących przeciwdziałania bezrobociu i jego następstw.

W dziedzinie zatrudnienia, od początku przemian zostały wydane trzy podstawowe ustawy.

Pierwszą z nich była “ustawa o zatrudnieniu”, uchwalona 29 grudnia 1982 r.2 Ustawa ta obowiązywała niecałe 2 lata. Tak krótki okres był spowodowany tym, iż ten akt prawny posiadał niedoskonałości natury legislacyjnej. Zawarte w nim rozwiązania nie współgrały z oczekiwaniami społeczeństwa. Okazało się, iż możliwości finansowe państwa były zbyt małe, aby im sprostać.

Drugim aktem prawnym regulującym zagrożenia z dziedziny zatrudnienia, była “ustawa o zatrudnieniu i bezrobociu”3 z dnia 16 października 1991 r. i charakteryzowała się tymczasowością. Próbowano za jej pomocą wprowadzić poprawki do obowiązującej do tego czasu regulacji prawnej.4 Ustawodawca nie miał wizji docelowych unormowań, które autentycznie zmierzyłyby się z bieżącymi, w tamtym okresie, problemami rynku pracy oraz gwarantowałyby ład o większym stopniu trwałości.5 Można jednak podkreślić trzy ważne zmiany, jakie wniosła ta ustawa :

  1. generalne zmniejszenie zasiłków, zaostrzenie kryteriów ich przyznawania i ograniczenie okresów ich wypłacania,

  2. zdyscyplinowanie bezrobotnych w zakresie aktywnego poszukiwania pracy,

  3. rozszerzenie sposobów aktywnego inwestowania środków Funduszu Pracy w

tworzeniu nowych miejsc pracy i innych możliwości zatrudnienia. 1

Trzecim aktem regulującym problemy rynku pracy jest “ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu” z dnia 14 grudnia 1994 r. (Dz.U. nr 1/1995, poz.1) , która charakteryzuje się większą dojrzałością w porównaniu z poprzednimi. Ustawa ta doczekała się kilku nowelizacji. Jedną z nich była nowelizacja z dnia 22 grudnia 1995 r. Wniosła ona kilka istotnych zmian szczególnie w zakresie prawa do zasiłku i okresu jego pobierania.

Z powyższego wynika, iż polski rynek stawia jeszcze wiele wyzwań przed ustawodawstwem w Polsce. Fakt ten jest o tyle ważny, że Polska dąży do integracji ze strukturami europejskimi. Dlatego istnieje konieczność ujednolicenia polskiego ustawodawstwa w zakresie zatrudnienia z normami i standardami europejskimi.

 

Podobne prace

Do góry