Ocena brak

REGULACJA ZBROJEŃ

Autor /adas Dodano /29.03.2011

Procesowi zbrojeń towarzyszy wysuwanie propozycji i postulatów, których celem jest kontrola zbrojeń. Pojęcia tego używa się dla oznaczenia jednej z form kontroli międzynarodowej. Kontrola zbrojeń zakłada, że równowaga wojskowa jest najważniejszym czynnikiem bezpieczeństwa międzynarodowego. Andrzej Towpik twierdzi, że równowagę tę można zapewnić utrzymując potencjały militarne na niezmienianym poziomie: „(…) kontrola nad zbrojeniami prowadzi w kierunku, jeżeli nie odwrotnym, to w każdym razie innym niż rozbrojenie rozumiane jako ograniczenie i likwidacja zbrojeń”.Kontrola zbrojeń obejmuje różnorodne działania jedno- lub wielostronne, które maja wpływ na zmniejszanie:

napięcia w sferze stosunków militarnych między państwami;

ryzyka wybuchu konfliktu zbrojnego;

wydatków na cele wojskowe;Aby osiągnąć powyższe cele stosuje się następujące środki:

współpraca międzynarodowa w sprawie pokojowego wykorzystania energii atomowej;

rozrzedzenie zbrojeń (disengagement);

strefy bezatomowe i pokojowe;

strefy zdemilitaryzowane i zneutralizowane;

- zakaz rozprzestrzeniania i prowadzenia doświadczeń z bronią jądrową;

Na podstawie rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ z 24.01.1946r. powołano Komisję Energii Atomowej z udziałem członków Rady Bezpieczeństwa i Kanady. Komisja zajęła się opracowaniem propozycji dotyczących wymiany informacji i kontroli energii atomowej, aby wykorzystywana była tylko w celach pokojowych i wykluczeniu broni atomowej oraz broni masowego rażenia ze zbrojeń narodowych.

W czerwcu 1946r. Bernard Baruch (USA) utworzył Agencję Rozwoju Naukowego, której zadaniem była międzynarodowa kontrola nad energią atomową. Związek Radziecki skrytykował plan Barucha, bo nie przewidywał natychmiastowej likwidacji bomb atomowych USA.W 1957r. utworzono Międzynarodową Agencję Energii Atomowej (IAEA). Celem było odsunięcie od siebie sił zbrojnych przeciwników w rejonach szczególnego napięcia politycznego, aby uniknąć wybuchu konfliktów. Sposobem na to miało być utworzenia zneutralizowanego pasa w środkowej części Europy. Planowano wycofanie obcych sił zbrojnych w strefie zagrożenia szczególnie między wielkimi mocarstwami, ograniczenie zbrojeń oraz zakaz produkcji i rozmieszczania broni atomowej. Do określenia tych działań używa się pojęcia „disengagement”.

Plan Paula Henriego Spaawka (Belgia) zgłoszony w 1953r. zakładał ustanowienie systemu wspólnej inspekcji sił stojących naprzeciw siebie w podzielonej Europie, ustalenie liczebności sił zbrojnych i zbrojeń w obu częściach Niemiec, utworzenie strefy zdemilitaryzowanej między Wschodem a Zachodem. Plan przewidywał zjednoczenie Niemiec.Z projektem zjednoczenia Niemiec wystąpił w 1958r. Hugh Gaitskell.

Zgłoszona przez polskiego ministra spraw zagranicznych 2.10.1957r. inicjatywa utworzenia strefy bezatomowej w Europie Środkowej , przewidywała wprowadzenie zakazu produkcji i magazynowania broni jądrowej , rozmieszczania sprzętu przeznaczonego do obsługi takiej broni i zakazu jej użycia przeciwko państwom strefy (Polska, Czechosłowacja, NRD, RFN). Plan Gomółki zgłoszony 28.12.1963r. nawiązywał do tego pomysłu.Powstawały najróżniejsze propozycje… Plan Bo Osten Undena Szwecja) z 1961r. przewidywał utworzenie asocjacji państw nieatomowych, deklarujących gotowość przystąpienia do porozumienia w sprawie zawieszenia prób z bronią jądrową.W pierwszej połowie lat 80-tych ZSRR chciał objąć strefą bezatomową także Morze Bałtyckie. Strefy bezatomowe stały się przedmiotem zainteresowania pozaeuropejskich regionów świata.

Przykład:

Plan prezydenta Egiptu Hosin Mubaraka (1991r.) przewidywał uznanie całego Bliskiego Wschodu za strefę wolna od broni jądrowej, chemicznej i biologicznej.W 1961r. ONZ uchwaliło uznanie Afryki za strefę bezatomową. 11.04.1996r. 43 państwa afrykańskie podpisały w Kairze układ o strefie bez broni nuklearnej w Afryce, zakazujący produkcji, przeprowadzania doświadczeń i składowania tej broni.Przytoczone przykłady obejmują zakaz lub ograniczenia utrzymywania sił zbrojnych, urządzeń i zbrojeń na określonym obszarze. Obszarem całkowicie zdemilitaryzowanym jest Antarktyka.

W strefach zneutralizowanych obowiązuje zakaz prowadzenia działań wojennych.Zdemilitaryzowane są najważniejsze szlaki komunikacyjne: Cieśnina Magellana (od 1881r.), Kanał Sueski (1888r.), Kanał Panamski (1901r. i 1977r.).W wyniku rokowań zawarto serię wielostronnych i dwu stronnych porozumień w sprawie regulacji zbrojeń i kontroli nad nimi. Po pierwsze: zakaz doświadczeń z bronią jądrową w atmosferze, przestrzeni kosmicznej i pod wodą - Moskwa 5.08.1963r. Do tego układu przystąpiło 100 państw (ale bez Chin i Francji). Następnie układ o ograniczeniu podziemnych doświadczeń jądrowych o mocy większej niż 150 KT – Moskwa 3.07.1974r. nie zostało to ratyfikowane ale USA i ZSRR zadeklarowały przestrzeganie ich postanowień.

Ukształtowała się koncepcja budowy środków zaufania aby zmniejszać prawdopodobieństwo wybuchu konfliktu zbrojnego. Zastosowano termin „środki budowy zaufania” lub „środki budowy zaufania i bezpieczeństwa”. Problemem środków budowy zaufania zajęła się Konferencja Bezpieczeństwa i Współpracy w europie. Do środków tych zaliczano: inspekcje terytoriów Stanów Zjednoczonych i ZSRR przy pomocy samolotów zwiadowczych.Rozwój współpracy międzynarodowej i stosowane środki ułatwią kontrolowanie procesu zbrojeń i jego regulację.

Podobne prace

Do góry