Ocena brak

Regionalne zagrożenia ekologiczne na Górnym Śląsku - Szkody górnicze

Autor /Ziutek123 Dodano /29.09.2011

Eksploatacji węgla kamiennego niezależnie od stosowanych systemów eksploatacji oraz podejmowanych działań techniczno-organizacyjnych towarzyszą ujemne skutki oddziaływania na powierzchnię terenów i obiektów, przejawiające się między innymi deformacją i przekształceniem terenu, uszkodzeniami obiektów i urządzeń, zmianą stosunków wodnych i wód powierzchniowych. Produkcji węgla kamiennego towarzyszy powstawanie odpadów górniczych w procesie przygotowania i urabiania pokładów węgla oraz procesie wzbogacania urobku.

POPRAWA JAKOŚCI WĘGLA

Zaostrzone wymogi ochrony naturalnego w połączeniu z wolnorynkową sprzedażą węgla i ograniczeniem jego popytu w wyniku recesji gospodarczej spowodowały podjęcie przez kopalnie działań w celu poprawy jakości węgla handlowego. Polegały one przede wszystkim na:

wyeliminowaniu z bieżącej eksploatacji pokładów najbardziej zasiarczonych;

zmniejszeniu wychodu wzbogaconych sortymentów grubych;

zaprzestaniu eksploatacji pokładów w których występują przyrosty łupku ilastego będące nośnikami pirytu;

wprowadzeniu zaostrzonych parametrów technologicznych pracy płuczek oraz obiegów wodno - mułowych;

dodawaniu do miałów energetycznych kruszonych sortymentów grubych w celu podwyższenia ich

wartości opałowej i zmniejszenia zawartości siarki;

wprowadzeniu selektywnej dostawy urobku ze ścian i zdyscyplinowaniu reżimu technologicznego urabiania urobku w celu poprawy jego parametrów jakościowych.

Łączny przyrost zdolności produkcyjnych w zakresie wzbogacania i odsiarczania węgla w okresie do roku 2003 wyniesie 142 tys. t /dobę brutto. Zwiększenie ilości wzbogaconych miałów węglowych w wyniku realizacji programu inwestycyjnego spowoduje u odbiorców w energetyce zawodowej, w przemyśle i w gospodarce komunalnej uzyskanie znaczących efektów ekologicznych. Już w roku 1995 globalna emisja pyłów ze spalania węgla powinna zmniejszyć o około 20 tys. t / rok, a tlenków siarki o ponad 125 tys. t/rok. Efekty te będą wzrastać w miarę oddawania do eksploatacji kolejnych zakładów przeróbczych i przed rokiem 2000 emisja pyłów zmniejszy się w stosunku do obecnej o około 45tys. ton, a tlenków siarki o ponad 170tys. ton rocznie.

3. GOSPODARKA ODPADAMI

Produkcji węgla kamiennego towarzyszy powstawanie odpadów górniczych w procesie przygotowania i urabiania pokładów węgla oraz w procesie wzbogacania urobku.

4. WODY SŁONE

Wydobycie węgla kamiennego z kopalń w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym towarzyszy konieczność wytłaczania na powierzchnię dużych ilość wód dołowych, które są rezultatem czynnika przyrodniczego, jakim jest pozioma i pionowa strefowość hydrogeochemiczna w obrębie tego basenu węglowego. Istotną prawidłowością przestrzennego rozmieszczania tych wód jest wzrost ich mineralizacji, postępujący wraz z głębokością prowadzonej eksploatacji. Wody te, według stosowanej w polskim górnictwie klasyfikacji, dzieli się ze względu na ich przeznaczenie na cztery grupy w zależności od stężenia jonów chlorkowych i siarczanowych. Wykorzystanie wód kopalnianych jest ściśle związane z ich składem chemicznym, a w sposób pośredni oddziałuje na ochronę wód powierzchniowych przed nadmiernym zasoleniem, a także na zmniejszenie deficytu wody do celów gospodarczych. Wody kopalniane odpowiadające warunkom w rozporządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 31 maja 1997roku określającego wymogi dla wody do picia i potrzeb gospodarczych są wykorzystywane, do zaopatrzenia zakładu górniczego lub oddawane do sieci komunalnej.

Wody o mineralizacji podwyższonej, w których stężenie jonów nie przekracza 600 mg / m3, są przeznaczone do uzdatniania na wodę pitną, zasilania łaźni górniczych, zasilenia kotłów parowych i wodnych oaz innego zastosowania wymagającego wody o niskiej mineralizacji. Polskie przepisy dotyczące warunków jakim powinna odpowiadać woda do picia i na potrzeby gospodarcze, określają, że wartość Cl nie może przekraczać 300mg / dm3. Wykorzystanie wód kopalnianych, których minimalizacja jest wyższa od wymagań stawianych wodzie pitnej, następuje po jej rozcieńczeniu wodą pobraną z sieci komunalnej. W górnictwie wody te wykorzystywane są do uzupełniania obiegów wodnych mechanicznej przeróbki węgla, do zasilania rurociągów przeciwpożarowych i do zraszania miejsc o dużym zapyleniu.

Wody kopalniane o ograniczonej przydatności do celów gospodarczych stanowią poważnie uciążliwe ścieki i przyczyniają się do zasolenia cieków powierzchniowych, do których są odprowadzane. W przyszłości wody te mogą stać się źródłem wody użytkowej, wymagać to jednak będzie znacznych nakładów inwestycyjnych na budowę instalacji do produkcji wody pitnej i stężonych solanek. Koszty inwestycyjne i ruchome będą zależały od przyjętej metody utylizacji. Należy wyraźnie stwierdzić iż nadal zdecydowanie największym problem ochrony środowiska związanym z górnictwem węgla kamiennego są wody słone i miernie zasolone, w których odprowadzanie do rzek powoduje ich ponadnormatywne zasolenie i w konsekwencji wiele ujemnych skutków, jak:

szkodliwe oddziaływanie na biocenozę rzek;

zwiększoną korozję maszyn i urządzeń w zakładach przemysłowych, wykorzystujących do celów

technologicznych wody rzeczne o zwiększonej mineralizacji;

zwiększoną korozję budowy wodnych, taboru pływającego, urządzeń hydrotechnicznych w tym sieci ciepłowniczych i wodociągowo-kanalizacyjnych;

ograniczenie możliwości wykorzystania wód rzecznych na potrzeby przemysłu, gospodarki komunalnej, rolnictwa i leśnictwa.

Dotychczasowe doświadczenia w rozwiązywaniu problemu wód zasolonych w kopalniach głębinowych sprowadzają się do likwidacji lub do ograniczenia wypływu wód albo racjonalnego ich zagospodarowania. Opierając się na tych zasadach, wypracowano następujące metody rozwiązywania problemu wód słonych:

eliminowanie z eksploatacji pokładów wodno-solonośnych;

ograniczenie wypływu wód słonych przez zmiany w technologii wydobywania urobku:

izolowanie części górotworu wydzielających wody zasolone;

wydzielanie selektywne wód zasolonych;

zatłaczanie wód słonych do górotworu;

odprowadzanie w sposób regulowany wód słonych do cieków;

odsalanie wód;

deponowanie wód słonych;

wykorzystanie wód słonych do innych celów.

Wybór rozwiązania musi uwzględniać nie tylko ilość i jakość wody zasolonej, ale również możliwości zagospodarowania uzyskiwanych produktów z uwzględnieniem jak najmniejszego użycia energii, efektywności ekonomicznej i wymogów ekologicznych. Obecnie najpilniejszym zadaniem jest ograniczenie wpływu z solanek z górotworu i weryfikowanie przydatności różnych technologii zatłaczania wód do górotworu jako metod stosunkowo szybkich i tanich do zrealizowania.

5. WNIOSKI

I. Jednostki gospodarcze górnictwa, działające w warunkach rozwiązań technologicznych pozwalających na obniżanie kosztów własnych stwarzają możliwość właściwej działalności także w zakresie ochrony środowiska

II.Nastąpił spadek ilości produkowanych odpadów górniczych przy równoczesnej stabilizacji ilości odpadów w urobku na poziomie około 28 % . Nastąpił także spadek ilości odpadów lokowanych na powierzchni ziemi.

III.Ochrona wód powierzchniowych przed nadmiernym zasoleniem wodami kopalnianymi stanowi jeden z największych problemów górnictwa - nie tylko ze względu na ochronę środowiska, ale również ze względu na poważną barierę dla rozwoju przemysłu, w tym węgla kamiennego, a także rolnictwa, energetyki i gospodarki komunalnej.

IV.Rozwiązania problemu zasolonych wód kopalnianych powinny obejmować wszystkie dostępne technologie które gwarantują przydatność i efektywność zastosowania.

V.Konieczne jest wykorzystanie wód zasolonych jako surowca do produkcji soli, wody pitnej i przemysłowej oraz innych związków chemicznych zarówno poszukiwanych przez przemysł krajowy, jak i możliwych do zbycia na rynkach zagranicznych.

VI.W wyniku realizacji przedstawionych kierunków działań zostanie osiągnięty cel wzmocnienia siły kapitałowej górnictwa, co będzie miało także odzwierciedlenie w realizacja trudnych zadań ekologicznych.

Do góry