Ocena brak

Referendum gminne

Autor /Emilia Dodano /08.04.2011

 

  1.  

    Referendum gminne jest właściwym dla demokracji bezpośredniej sposobem rozstrzygania w drodze głosowania o istotnych sprawach zbiorowości lokalnej przez ogół zainteresowanych obywateli.

    W kwestii referendum gminnego należy wskazać na art. 170 Konstytucji RP, który stanowi: „Członkowie wspólnoty samorządowej mogą decydować, w drodze referendum o sprawach dotyczących tej wspólnoty, w tym o odwołanie pochodzącego z wyborów bezpośrednich organu samorządu terytorialnego...”. W zakresie zasad i trybu referendum, Konstytucja odsyła do ustaw zwykłych.

    Przepisy o referendum gminnym konkretyzują i rozwijają ustawy: ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym1 oraz ustawa z dnia 11 października 1991 r. o referendum gminnym,2 a niekiedy ustawa z dnia 16 lipca 1998 r. – Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw.3

    Według J. Mordwiłko – „Referendum znamionują pewne cechy charakterystyczne, do najbardziej istotnych należą: bezpośredni udział obywateli w wypowiadaniu się, posiadanie tylko jednego głosu oraz uważanie woli większości wszystkich równo uprawnionych obywateli za decydującą w uchwalaniu aktu prawnego bądź rozstrzyganiu sprawy.”4

    Decydowanie obywateli w drodze referendum powoduje zwiększenie poczucia odpowiedzialności za realizację spraw rozstrzygniętych. W referendum gminnym (lokalnym) rozstrzygane są sprawy o charakterze lokalnym o których decydują obywatele określonego terenu bądź gminy, a skutki przyjętych rozstrzygnięć dotyczą tylko tych mieszkańców i organów gminy.

    Według ustawy o samorządzie gminnym, możemy wyodrębnić referendum: obligatoryjne i fakultatywne.

    Referendum obligatoryjne przeprowadzane jest w sprawach odwołania rady przed upływem kadencji oraz w sprawach samoopodatkowania mieszkańców na cele publiczne, zaś referendum fakultatywne przeprowadzane jest w każdej innej sprawie ważnej dla gminy.5

    W referendum gminnym mają prawo brać udział mieszkańcy gminy stale zamieszkujący na jej obszarze i posiadający czynne prawo wyborcze do rady gminy.

    Zgodnie z ustawą referendum przeprowadzane jest z:

  2. inicjatywy rady gminy. Rada Gminy podejmuje uchwałą o przeprowadzeniu referendum w sprawie samoopodatkowania mieszkańców na cele publiczne lub innej ważnej sprawie dla gminy bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby radnych. Uchwała o referendum podlega bezzwłocznemu opublikowaniu na terenie gminy w sposób zwyczajowo przyjęty oraz opublikowaniu w dzienniku urzędowym województwa. Referendum przeprowadza się między 30 a 35 dniem od dnia opublikowania uchwały rady na terenie gminy. Ustęp 2 art. 5 ustawy o referendum gminnym określa co powinna zawierać uchwała rady gminy.

  3. na wniosek mieszkańców. Z inicjatywą przeprowadzenia referendum wystąpić może: obywatel lub grupa obywateli, którym przysługuje prawo wybierania do rady danej gminy oraz struktura terenowa partii politycznej lub organizacji społecznej działającej na danej gminie. Tryb postępowania określają przepisy rozdziału 3 ustawy o referendum gminny,

W sprawie odwołania rady gminy, pisemny wniosek mieszkańców

Inicjator referendum przekazuje komisarzowi wojewódzkiemu. Po spełnieniu przez inicjatora referendum wymogów określonych ustawą o samorządzie gminnym i ustawą o referendum gminnym, wojewódzki komisarz wyborczy wydaje postanowienie o przeprowadzeniu referendum. Postanowienie to zawiera: termin przeprowadzenia referendum, wzór i treść karty do głosowania oraz kalendarz czynności związanych z przeprowadzeniem referendum.

Referendum przeprowadza się w obwodach głosowania ustalonych dla wyborów do rady gminy. Referendum jest ważne, jeżeli wzięło w nich udział co najmniej 30 % uprawnionych do głosowania. Wynik referendum jest rozstrzygający, jeżeli z jednym z rozwiązań w sprawie poddanej w referendum oddano więcej niż połowę ważnych głosów. W przypadku referendum w sprawie samoopodatkowania się mieszkańców na cele publiczne, wynik jest rozstrzygnięty, jeżeli za samoopodatkowaniem padło co najmniej 2/3 ważnie oddanych głosów. Jeżeli referendum zakończy się wynikiem rozstrzygającym w sprawie poddanej referendum, rada gminy niezwłocznie podejmuje czynności w celu jej realizacji.

Wskazane rodzaje referendum różnią się między sobą tylko przedmiotowo ale i proceduralnie .

Ustawa o referendum wprowadza dwie oddzielne kategorie referendum przeprowadzonego na wniosek mieszkańców (w oddzielnych rozdziałach): w sprawie odwołania rady gminy oraz w innych sprawach. Należy wskazać na występujące istotne różnice między tymi rozdziałami (inny podmiot decyduje o przeprowadzeniu referendum, a także inny podmiot powołuje komisję terytorialną. Ponadto nieco inna jest procedura przygotowania obu referendum. Występujące różnice powodują, że referendum w

sprawie odwołania rady gminy nie może być łączone z innym referendum, co powodowało by sprzeczność podejmowanych działań z ustawą.1

W przypadku referendum wola mieszkańców musi być wyrażona w sposób wyraźny, a nie dorozumiany, w formach i procedurach prawem przewidzianych.2

Z praktyki wynika, że referendum gminne „przyjęło się” i mieszkańcy gminy coraz częściej korzystają z tej formy sprawowania władzy (decydowania o najważniejszych sprawach dla społeczeństwa gminy).

 

Podobne prace

Do góry