Ocena brak

Rdzeń kręgowy

Autor /gruszka Dodano /20.05.2014

Rdzeń kręgowy jest najniższym poziomem ośrodkowego układu nerwowego (pod wieloma względami również jego najprostszą częścią). Jego zadaniem jest między innymi przekazywanie informacji czuciowych z receptorów skórnych, stawowych, mięśniowych kończyn i tułowia oraz z narządów wewnętrznych na wy-

ższe piętra układu nerwowego. Motoneurony rdzenia, których aksony unerwiają włókna mięśni poprzecznie prążkowanych, uważane są za „wspólną drogę końcową” dla wszystkich dróg zstępujących, przekazujących informacje sterujące aktywnością ruchową. Ponadto rdzeń stanowi ośrodek ważnych odruchów (np. odruchu na rozciąganie i odruchu zginania) oraz odbywają się w nim procesy związane z koordynacją ruchów kończyn i czynności różnych grup mięśniowych.

Rdzeń kręgowy położony jest w kanale kręgowym i jest podzielony na segmenty (ryc. 1.15A). Wyróżnia się część szyjną (8 segmentów), piersiową (12 segmentów), lędźwiową (5 segmentów), krzyżową (5 segmentów) i guzicz-ną (1 segment). Ostatnie segmenty rdzenia leżą na wysokości pierwszego kręgu lędźwiowego (zjawisko wynikające z szybszego wzrostu kręgosłupa w procesie rozwoju - tzw. pozorne wstępowanie rdzenia). Każdy segment jest wyznaczony przez jedną parę nerwów rdzeniowych, które doprowadzają do rdzenia informacje z receptorów na obwodzie i odprowadzają sygnały do efektorów. Każdy nerw rdzeniowy powstaje z połączenia dwóch korzeni: grzbietowego (tylnego) i brzusznego (przedniego). Przez korzenie grzbietowe do rdzenia wstępują włókna czuciowe, czyli aksony neuronów pseudojednobiegunowych, których ciała leżą poza rdzeniem, w zwojach rdzeniowych, natomiast przez korzenie brzuszne wychodzą z rdzenia włókna ruchowe, czyli aksony motoneuronów, oraz włókna autonomiczne.

Budowa wewnętrzna rdzenia jest podobna na całej długości. Na przekroju poprzecznym widać wyraźny podział na istotę szarą, która znajduje się wewnątrz i ma charakterystyczny kształt litery H, oraz istotę biaią, która ją otacza (ryc. 1.15B).' Istota szara podzielona jest na rogi przednie, rogi tylne i znajdującą się pomiędzy nimi istotę szarą pośrednią. W rogach, przednich znajdują się przede wszystkim komórki ruchowe, czyli motoneurony (typu a, (3 i y). W rogach tylnych rozmieszczone są liczne skupiska neuronów, które odbierają sygnały z komórek czuciowych (położonych w zwojach rdzeniowych) i przeka-zująje drogami wstępującymi na wyższe piętra. W istocie szarej pośredniej zlokalizowane są natomiast liczne neurony pośredniczące (intemeurony), które tworzą połączenia pomiędzy rogami tylnymi i przednimi, pomiędzy obiema połówkami rdzenia oraz sąsiednimi segmentami. Ten podział należy jednak traktować umownie, gdyż prawie wszystkie wymienione typy neuronów (w zasadzie poza motoneuronami) rozmieszczone są także w innych częściach istoty szarej. W istocie szarej pośredniej odcinka piersiowego leżą neurony układu nerwowego autonomicznego współczulnego, a w tej samej części w odcinku krzyżowym - neurony układu przywspółczulnego.

Istota biała rdzenia tworzy parzyste sznury: przednie, boczne i tylne. W częściach: szyjnej i górnej piersiowej rdzenia sznury tylne dzielą się na dwa pęczki - smukły i klinowaty. W istocie białej przebiegają aksony tworzące drogi wstępujące, które przewodzą informacje czuciowe do ośrodków nadrdzeniowych, i- drogi zstępujące, które przekazują do neuronów rdzeniowych informacje z wyższych struktur. Położenie najważniejszych dróg wstępujących i zstępujących rdzenia kręgowego przedstawiono na rycinie 1.16. Oprócz przedstawionych na rycinie, bardzo liczne są połączenia pomiędzy poszczególnymi segmentami rdzenia, niekiedy nawet bardzo odległymi od siebie. Połączenia te tworzą krótkie i długie drogi własne rdzenia (propriospinalne).

Podobne prace

Do góry