Ocena brak

Rak trzustki

Autor /kornelcia Dodano /21.11.2013

Pierwotny rak trzustki zdarza się rzadko. Raka wtórnego spotyka się częściej (przef rzuty lub szerzenie się nowotworu z narządów sąsiednich, jak żołądek, dwunastnica; drogi żółciowe).

Pierwotny rak trzusfkHstąnowi mniej niż 1% wszystkich umiejscowień raka. Można przyjąć, iż praktycznie nie występuje u luj dzi poniżej 25—30 r.ż. Szczyt zachorowań przypada na 60 lata życia. W większości przypadków rak sadowi się w głowie trzustki, najrzadziej w ogonie. U mężczyzn zdarza Się dwukrotnie częściej. W przypadku umiejscowienia raka w głowie trzustki zachodzą trudności w odróżnieniu od raka bro-? dawki większej: dwunastnicy.

• Histopatologicznie odróżnia się 2 rodzaje raka trzustki. Pierwszy stanowi nowotwor wychodzący g| przewodówBrżustkowyeh lub komórek pęcherzykowych, o podobnym wyglądzie co miąższ trzustki, drugi to rąk komórek wysp trzustkowych (Langerhansa); tzw. wyspiak złośliwy (insulinoma malig-, num). Wyspiaki złośliwe spotyka się bardzo rzadko. W przypadkach raka trzustki pro-* ces nowotworowy niszczy tkankę zcwnątrz-wydzielniczą; wyspy trzustkowe trudniej u-legają uszkodzeniu.

Rak głowy trzustki daje przerzuty główi nie do okolicznych węzłów chłonnychjjirza-dziej do wątrobyfi kości, płuc. Rak ogona i trzonu trzustki powoduje zwykle odległe przerzuty, głównie do wątroby, płuc, kości. Nowotwór : szerząc się nacieka- tkanki oko-licznych narządów, doprowadzając do ięh u-nieruchomienia i zrostów'. Stąd objawy mniej lub bardziej nasilonej niedrożności.. odźwier4nika lub upośledzenie drożności dróg żółciowych. Tkanka nowotworowa może wrastać do pobliskich naczyń żylnych, Ta nawet żyły wrotnej w wątrobie. Stąd też tendencja do zmian zakrzepowych, szczególnie w raku trzonu trzustki i ogona trzustki. Proces nowotworowy może przechodzić na pnie i splog ty nerwowe. Rak trzustki rośnie przeważnie szybko ^stosunkowo w krótkim czasie doprowadza do zgonu.

Objawy kliniczne. Objawy w dużym; stopniu zależą od umiejscowienia guza. Rak głowy trzustki ogromnej większości przypadków powoduje żółtaczkę w wyniku uścisku na drogi żółciowe. Przebieg i natężenie żółtaczki zależą od stopnia niedrożności przewodów żółciowych. W bardzo zaawansol wanym okresie raka głowy trzustki żółtaczka jest szczególnie intensywna, a skóra przy* biera kolor ciemno-zielonawo-brązowy. Z wyj kle- żółtaczka przebiega z dolegliwościami bólowymi, niezbyt jednak silnymi. Przypadków bezbólowych nie jest zbyt dużo.

Bardzo silne bóle są charakterystyczne dla raka umiejscowionego w trzonie trzustki.Powstają one w wyniku ucisku na sploty nerwowe. Nasilają się w pozycji na wznak. Szczególnie silne bóle dokuczają chorym w nocy. Bóle mogą rozprzestrzeniać się na ple-Ste promieniować ku łopatkom. Chorzy >doz-nają ulgi w pozycji siedzącej, ze znacznym pochyleniem ku przodowi, lub leżącej , na prawym boku, ;-? nogami zgiętymi przywiedzionymi do tułowia. Często sami chorzy zwracają uwagę na zależność bólów od jedzenia (ból pojawia się w 3—4 h po posiłku).

Najmniej charakterystyczne są objawy rai ka ogona trzustki. Bóle w nim nie są tak częste, a żółtaczka w zasadzie nie występuje.

W przypadkach wyspiaka złośliwego występują bardzo typowe zaburzenia/ zależne od nadmiernego wytwarzania insuliny. W początkowym okresie są to objawy lekkiej hipoglikemii. W zaawansowanym okresie choroby dochodzi do znacznych zaburzeń, odczynów hipoglikemicznych.

Rak trzustki rozwija się w początkowym okresie podstępnie, powj>l®g Pierwszymi dolegliwościami są zwykle zaburzenia trawieni ne, jak: upośledzone łaknienie, odbijanie, nudności, wymioty, skłonność do nieprawi-? dłowych wypróżnień, zwłaszcza biegunki. Niekiedy są to niezbyt sprecyzowane dole^ gliwości żołądkowo-jelitowe nasilające się lub zmniejszające po posiłku. Często dość szybko zaczyna się chudnięcie i postępujące osłabienie. W znacznej części przypadków pierwszym objawem jest ból w nadbrzuszu.

Żółtaczka rozwija"; się powoli, często podstępnie. W początkowym okresie może bjęc nawet nie zauważana przez chorego. Stopniowo nasilś. -się, narasta, osiągając niekiedy nawet poziom tak zwanej żółtaczki czarnej. Towarzyszy jej ciemne zabarwienie moczu i odbarwione, gliniaste stolce. W dłużej trwającej żółtaczce pojawia się świąd skóry. W schyłkowych postaciach, z długo trwającą cholemią; występuje skłonność do krwawień. Dochodzić r dróg żółciowych. 

Przedmiotowo stwierdza się zwykle znacznego stopnia wychudzenie, bolesność uciskową brzucha w miejscu rzutu trzustki, żółtaczkę mniej lub bardziej nasiloną. Wątroba jest zwykle powiększona. Często wykrywamy powiększenie pęcherzyka żółciowego. W znacznym odsetku przypadków udaje się wykryć guz w lewym podżebrzu lub okolicy podpępkowej. W późniejszym okresie choroby wystąpić .mogą objawy zależne od przerzutów nowotworowych.

Badania dodatkowe, a zwłaszcza radiologiczne, mogą wykazać wiele nieprawidłowości w-sąsiednich narządach, głównie dwunastnicy i żołądku. Badając w różnych pozycjach, zwłaszcza z zastosowaniem ucisku, u-daje się wykazać na zdjęciach rtg zniekształcenie, ubytek wypełnienia, niedrożność bądź owrzodzenie dwunastnicy lub żołądka. W dużych guzach trzustki badanie rtg wykazuje- rozszerzenie pętli dwunastnicy. Do wczesnych objawów należą też zmiany w błonie śluzowej żołądka lub dwunastnicy. Inne badania rtg, jak splenoportografia, wybiórcza arteriografia trzewna, mogą udokumentować przemieszczenie naczyń trzustkowych. Przydatne jest badanie ultrasonogra-ficzne.

Aktywność fosfatazy zasadowej jest zwiększona, poziom cholesterolu podwyższony. Dość często u chorych na raka trzustki stwierdza się obniżoną kwąśność soku żołądkowego lub bezkwaśność, hiperglikemię. Zgłębnikowaniem dwunastnicy można niekiedy wykryć w jej treści nieprawidłowe komórki. Często badanie to wykonuje się po bodźcu sekretynowym. W wyspiaku złośliwym stężenie cukru we krwi jest obniżone. Diagnostyka enzymologiczna raka trzustki nie jest przekonywająca. Poza wzrostem lipazy w grę wchodzi zwiększenie gam-ma-glutamylotranspeptydazy (GGTP).

Rozpoznanie we wczesnym okresie choroby jest bardzo trudne. W przypadkach zaawansowanych jest o wiele łatwiejsze. Często dopiero laparoskopia wyjaśnia sprawę. W ogromnej większości przypadków rozpoznanie raka trzustki jest jednocześnie wykazaniem jego nieoperacyjności. Wczesne wykrycie stwarza możliwości leczenia.

rozpoznaniu różnicowym należy uwzględnić przewlekłe zapalenie trzustki, kamicę żółciową i trzustkową, raka brodawki dwunastniczej, raka pęcherzyka żółciowego.

Rokowanie jest niepomyślne.

Leczenie sprowadza się do postępowania operacyjnego oraz objawowego. Leczenie o-peracyjne w zasadzie ma charakter paliatywny. Rzadko wchodzi w grę operacja radykalna — resekcja głowy trzustki. Praktycznie nie spotyka się przypadków raka trzonu trzustki, który kwalifikowałby się do zabiegu. W guzach złośliwych wychodzących z komórek wysp trzustki są wskazania do wykonania resekcji radykalnej, nie zawsze jednak możliwej ze względów technicznych. Zabiegi paliatywne mają na celu złagodzenie dolegliwości. W grę wchodzą zabiegi przywracające drożność dróg żółciowych, usuwające bądź łagodzące bardzo męczący świąd, usuwające niedrożność uciskową odźwiemi-ka. Stosowane są też leki cytostatyczne, niestety bez większych rezultatów.

Leczenie promieniami jest mało skuteczne. Poza tym konieczne jest przestrzeganie lekko strawnej diety, podawanie preparatów trzustkowych w celu usunięcia bądź zmniejszenia zaburzeń związanych z wadliwą czynnością zewnątrzwydzielniczą trzustki. Często stosuje się także inne leczenie objawowe, zwłaszcza przeciwbólowe, przeciwświądowe.



 

Podobne prace

Do góry