Ocena brak

RAK PŁUCA

Autor /niezapominajka Dodano /18.02.2013

Jako synonimu pierwotnego raka płuca używa się nazwy pierwotnego raka oskrzela.

W ciągu ostatnich lat nastąpił bardzo znaczny wzrost zachorowań na raka płuca w świecie, a również w Polsce. W Polsce wskaźnik zachorowalności na nowotwory złośliwe układu oddechowego na 100 tys. ludności, w latach 1969—1972, wynosił 51,9 u mężczyzn i 7,8 u kobiet. Ponieważ leczenie jest mało skuteczne, to wskaźnik umieralności z powodu raka płuca zbliżony jest do wskaźnika zachorowalności.

Zwiększoną zapadalność tłumaczy się głównie zwiększoną liczbą wypalanych papierosów, a w mniejszym stopniu — zanieczyszczeniami powietrza atmosferycznego. Dym z papierosów zawiera wiele substancji rakotwórczych, wśród nich benzopireny, polon, arsen. W powietrzu atmosferycznym zanieczyszczonym dymem pochodzącym z pieców ogrzewniczych znajdują się benzopireny, w zanieczyszczeniach przemysłowych wśród substancji rakotwórczych znajduje się azbest, związki chromu, niklu, oleje mineralne.

U palaczy powstaje przede wszystkim rak płaskonabłonkowy i niezróżnicowany; stanowią one większość raków płuca. Gruczolako-rak stanowi zaledwie kilka procent, rak pęcherzyków płucnych — 1% przypadków raka płuca. W około połowie zachorowań rak płuca pochodzi z większych oskrzeli, pozostałe wywodzą się z mniejszych oskrzeli.

Objawy kliniczne. Początkowo mogą być niewielkie lub może ich wcale nie być. Najczęstszym objawem jest kaszel. Innymi objawami są: osłabienie, zmęczenie, brak łaknienia, chudnięcie. Czasem pierwszym objawem jest zapalenie płuc, wysięk w opłucnej, ne-. wralgie, osteoartropatia, przerzuty do mózgu.

Płyn w opłucnej może być następstwem zajęcia opłucnej przez nowotwór lub też zapalenie płuc, które powstaje zwykle wskutek infekcji poza miejscem zwężenia oskrzela. Płyny nowotworowe są surowicze lub krwiste i utrzymują się uporczywie, przy czym chorzy zwykle nie gorączkują. O rozpoznaniu decyduje znalezienie komórek nowotworowych w płynie lub tkanki nowotworowej w wycinku z opłucnej.

Badanie fizykalne wykazuje niejednokrotnie świst na wysokości zwężenia oskrzela, nie ustępujący po kaszlu. Przerzuty do kości powodują bolesność w miejscu ucisku. Nierzadko zajęte są i powiększone węzły chłonne u przyczepu mięśni pochyłych i węzły pachowe. Nieraz można wyczuć przerzuty do wątroby.

Rak położony na obwodzie może mieć kształt nieregularny, mogą być linijne cienie rozchodzące się od wnęki do obwodu.

Jamy w raku płaskonabłonkowym są częste, przy czym ściany ich są grube, o nieregularnych brzegach; rzadziej jamy bywają cienkościenne. Niekiedy powstają ropnie poza tkanką nowotworową; w zmianach zaawansowanych widoczne są powiększone węzły chłonne.

Przepona może być uniesiona wskutek jej porażenia lub wskutek niedodmy płuca.

Częstym objawem jest niedodma. Nierzadkim objawem jest ucisk na żyłę główną górną. Częstym powikłaniem jest zapalenie płuc, które niejednokrotnie jest pierwszym objawem klinicznym nowotworu. Przerzuty do mózgu stwierdza się w ok. 30% przypadków; czasami zdarzają się przerzuty do skóry. Często dochodzi do porażenia lewej struny głosowej wskutek zajęcia lewego nerwu zwrotnego, rzadziej do porażenia prawej struny głosowej wskutek porażenia prawego nerwu zwrotnego.

Nowotwory mogą wydzielać hormony i powodować zaburzenia wewnątrzwydzielnicze.Może to być zespół Cushinga, hiperkalcemia, które są zwykle związane z rakiem owsia-nokomórkowym, co połączone jest z wielo-moczem, pragnieniem, zaparciem i zaburzeniami psychicznymi. Objawy te ustępują po naświetlaniu lub po usunięciu guza.

Rak owsianokomórkowy może wytwarzać hormon antydiuretyczny, co powoduje zatrzymanie wody.

Przerostowa osteoartropatia jest następstwem zmian w okostnej i tworzenia kości, głównie wzdłuż długich kości przedramienia i podudzi. Zmiany kostne są częste w kościach rąk, w paliczkach końcowych palców, przedstawiających się jak pałeczki dobosza. Stwierdza się rozrost tkanki łącznej i zgrufc bienie ścian naczyń. Objawy ustępują po usunięciu guza. Bóle i obrzęk stawów znikają pod wpływem leczenia kortykosteroidami.

Objawy te mogą mieć znaczenie diagnostyczne wtedy, gdy nie ma jeszcze innych objawów klinicznych.

Bardzo ważnym badaniem jest bronchosko-pia, która pozwala wykryć ok. 80% przypadków raka płuca, ponieważ większość z nich rozwija się w dużych oskrzelach. Zasięg bronchoskopii zwiększyła stosowana obecnie fibroskopia. Bardzo duże znaczenie ma badanie cytologiczne plwociny, dające dodatni wynik w ponad 80% przypadków, przy czym powinno się wykonać co najmniej sześć badań. Liczba dodatnich wyników zwiększyła się również dzięki wprowadzeniu cewnika podczas bronchoskopii do oskrzela zaopatrującego zmienioną część płuca i odsysaniu wydzieliny do badania cytologicznego. Zastosowanie szczoteczek nylonowych wprowadzanych pod kontrolą radiologiczną do odpowiedniego oskrzela dla pobrania materiału do badania cytologicznego jest dalszym postępem w rozpoznawaniu raka płuca.

Wskazaniem do wykonania bronchoskopii jest kaszel utrzymujący się dłużej niż kilka tygodni, a także nasilenie się jego u osób poprzednio kaszlących, świsty w klatce piersiowej, krwioplucie, bóle w klatce piersiowej, niedodma, rozedma wentylowa, guzy płuc, powiększone śródpiersiowe węzły chłonne, przedłużające się zapalenie płuc — gorączka i nie ustępujące całkowicie zmiany radiologiczne, wysięk w opłucnej. Szerokie wskazania do bronchoskopii zwiększają liczbę wykrywanych nowotworów. Również coroczne badanie małoobrazko-s pozwala na wcześnie; i zwiększa liczbę chor leczenia chirurgicznego.

Często można uzyskać tkankę nowotworową nakłuwając guz cienką igłą przez ścianę klatki piersiowej, co pozwala na rozpoznanie charakteru zmian i poza odmą opłucnową nie powoduje poważniejszych powikłań.

Niejednokrotnie rozpoznanie ustala się na podstawie biopsji węzła chłonnego, czy też dopiero po otwarciu klatki piersiowej. Bardzo ważne jest ustalenie typu raka ze względu na wybór sposobu leczenia.

Leczenie. Leczenie w większości przypadków nie doprowadza do wyleczenia, lecz zmniejsza lub usuwa objawy chorobowe wywołane nowotworem. Najlepiej rokuje rak płaskonabłonkowy, gorzej rak niezróżnicowa-ny. W raku płaskonabłonkowym leczeniem z wyboru jest resekcja tkanki płucnej z guzem, należy jednak wziąć pod uwagę rozległość zmian i ryzyko zabiegu — rozważyć stan ogólny chorego, jego wydolność oddechową, stan krążenia, wiek. Przed decyzją zabiegu wykonuje się badania przełyku z użyciem papki barytowej dla ewentualnego wykrycia przerzutów do węzłów śródpier-siowyeh, ocenia się ruch przepony. Ponadto w razie podejrzeń o zajęcie węzłów chłonnych wykonuje się tomografię, badanie naczyniowe tętnicy płucnej, badania żyły głównej górnej.

Przed leczeniem chirurgicznym niezbędne jest zaniechanie palenia tytoniu i stosowanie ćwiczeń oddechowych z drenażem ułożenio-wym. Dla oczyszczenia dolnych oskrzeli pomocne mogą być aerozole z inhalatora sprężarkowego lub aparatu ultradźwiękowego; każdy zabieg nie powinien trwać dłużej niż 10—15 min i powinien być powtarzany 3—4 razy dziennie.

Jeśli istnieją objawy skurczu oskrzeli, to pomocne mogą być leki rozszerzające oskrzela. W przypadku ropnego zapalenia oskrzeli ważne jest właściwe leczenie przeciwbakte-ryjne po oznaczeniu rodzaju bakterii i ich wrażliwości.

Liczba chorych przeżywających 5 lat po resekcji płuca z powodu raka płaskonabłon-kowego wynosi 25—30%. Wyniki operacji zależą od tego, czy w chwili operacji węzły chłonne są zajęte. Najlepsze wyniki osiągnięto w tych przypadkach, w których nie stwierdzono zajęcia węzłów chłonnych w chwili operacji. Usunięcie śródpiersiowych węzłów chłonnych drenujących płuco poprawia rokowanie. Jednak do leczenia chirurgicznego dochodzi tylko u ok. 20% chorych i jedynie ok. 5% ogółu chorych na raka płuca przeżywa ponad 5 lat.

Przeciwwskazaniem do leczenia chirurgicznego jest obecność przerzutów poza klatkę piersiową, zajęcie żyły głównej górnej, płyn w opłucnej zawierający komórki nowotworowe, porażenie struny głosowej, porażenie przepony, zajęcie węzłów chłonnych w górnym śródpiersiu, zajęcie przełyku, przerzuty do wątroby, przebyty zawał mięśnia sercowego przed upływem 3 mies., prawdopodobieństwo niewydolności oddechowej po operacji. Jeśli nowotwór nie może być usunięty, zabieg operacyjny może być wykonany jako leczenie paliatywne, np. w przypadkach ropnia poza miejscem zwężenia oskrzela, w obecności obfitych krwiopluć.

Lepsze wyniki niż w leczeniu chirurgicznym raków położonych centralnie uzyskuje się w leczeniu raka położonego obwodowo. Lepsze jest rokowanie w guzach rosnących wolno. Cienie okrągłe są wskazaniem do wycięcia, ponieważ w ok. 50% przypadków są guzami nowotworowymi.

Leczenie chirurgiczne chorych na raka drobnokomórkowego niezróżnicowanego daje gorsze wyniki niż w przypadku chorych na raka płaskonabłonkowego, ale ten typ raka jest również wskazaniem do leczenia chirurgicznego, gdyż daje ono najlepsze wyniki, zwłaszcza jeśli guzy nie są rozległe i położone obwodowo.

Leki cytostatyczne i radioterapia są użyteczne. przede wszystkim jako środki paliatywne. Ostatnie lata przyniosły zmiany w sposobach stosowania leków cytostatycznych. Lepsze wyniki lecznicze otrzymuje się stosując leki metodą przerywaną, w większych dawkach, jednoczesne stosowanie kilku leków działających w różny sposób. Przerwy między poszczególnymi dawkami ułatwiają regenerację układu krwiotwórczego i odczy-nowości immunologicznej. Stosowanie leków cytostatycznych jest związane z licznymi objawami ubocznymi: uszkodzenie szpiku (niedokrwistość, leukopenia, trombocytope-nia), uszkodzenie błon śluzowych, zwłaszcza przewodu pokarmowego, wypadanie włosów i łamliwość paznokci, zaburzenia miesiączkowania, zaburzenia ze strony ośrodkowego układu nerwowego, mdłości, wymioty, uogólnione bóle i parestezje; ponadto wywierają one działanie teratogenne i immunosupresyj-ne.

Chemioterapia raka płuca nie doprowadza do wyleczenia, jedynie może zmniejszyć masę guza i zatrzymać na pewien czas jego wzrost. Najważniejszym skutkiem leczenia jest poprawa subiektywna i ustąpienie dolegliwości. Postępy w chemioterapii raka płuc i połączenie tego sposobu leczenia z radioterapią poprawiły nieco rokowanie.

Wyniki leczenia zależą od typu histologicznego guza. Najbardziej wrażliwy na leczenie cytostatykami jest rak niezróżnicowa-ny drobnokomórkowy, mniej — rak niezróż-nicowany wielkokomórkowy, natomiast rak płaskonabłonkowy i gruczolak są mało wrażliwe na działanie leków cytostatycznych.

Stosowane są najczęściej następujące leki: Cyklophosphamid, Methotrexat, Vineristin, Vinblastin, Nattilan, Adriamycin, 5-fluorou-racil.

Na podstawie ogólnych zasad leczenia skojarzonego ustalono pewne schematy leczeniaktóre zmieniają się w miarę odkrywania nowych leków i lepszego poznawania ich mechanizmów działania. Długość przeżycia chorych z nieoperacyjnym rakiem płuca po leczeniu chemicznym lub naświetleniami na ogół nie przekracza 7—9 mies. Większość statystyk podaje, że ok. 80% chorych umiera w ciągu pierwszego roku od daty ustalenia rozpoznania. Pomimo to należy podejmować próby leczenia cytostatykami i radioterapią, gdyż powodują one ustąpienie dolegliwości oraz stwarzają możliwość okresowej remisji zmian nowotworowych.




Podobne prace

Do góry