Ocena brak

Rainer Werner Fassbinder

Autor /kama02 Dodano /17.04.2012

W trakcie krótkiej kariery Rainer Werner Fassbinder zyskał sobie sławę jednego z najpłodniejszych, a zarazem najbardziej kontrowersyjnych twórców niemieckiego kina lat siedemdziesiątych.

Rainer Werner Fassbinder urodził się 31 maja 1946 roku w bawarskiej miejscowości Bad Worishofen. Rodzice rozwiedli się, gdy Rainer miał zaledwie kilka lat. Jego wychowaniem zajęła się matka. Już jako nastolatek Rainer uczył się aktorstwa, pracował w filmie jako archiwista, aż w końcu nawiązał współpracę z awangardową grupą teatralną, tzw. antyteatrem. Fassbinder był jedną z wiodących postaci w swoim środowisku - pracował jako pisarz, reżyser, kierownik literacki oraz jako aktor. Te umiejętności okazały się przydatne w jego późniejszej karierze filmowej.

Wielu artystów, których Fassbinder poznał, gdy związany był z teatrem, współpracowało z nim także w filmie. Razem stworzyli zespół, dzięki któremu reżyser był w stanie realizować niekonwencjonalne pomysły. Swój debiutancki film pełnometrażowy Miłość zimna jak śmierć (1969) zrealizował jako Franz Walsch - był to pseudonim, którego używał do roku 1971. Pierwszym z jego obrazów, który wzbudził zainteresowanie krytyków i publiczności był Katzelmacher. Scenariusz filmu został oparty na jego własnej sztuce. Bohaterem jest grecki imigrant mieszkający w Niemczech. Tematyka stosunków pomiędzy Niemcami a imigrantami należy do motywów często pojawiających się w twórczości Fassbindera.

Krytyka materializmu

Kariera Fassbindera była krótka i bardzo intensywna. Artysta, który od początku lat 70., dysponując odpowiednimi funduszami, pracował już pod własnym nazwiskiem, mógł bez przeszkód realizować swe pomysły i kręcił po kilka filmów rocznie. Gdy zmarł, w roku 1982, miał na swym koncie ponad czterdzieści filmów pełnometrażowych.

Większość z nich odzwierciedla przekonanie autora, iż zamożne, nastawione na konsumpcję państwo niemieckie, nie jest w stanie zaoferować swym obywatelom żadnych pozytywnych wartości i co gorsza wciąż nie potrafi uporać się z demonami nazizmu. Jednym z najbardziej poruszających, obrazów jest Strach zżerać duszę (1973). Film opowiada historię dwojga samotnych ludzi: młodego marokańskiego robotnika - imigranta o imieniu Ali oraz starszej od niego Niemki - Emmi. Ali i Emmi spotykają się w Niemczech i wkrótce się pobierają. Okazuje się jednak, że para staje przed poważnymi problemami spowodowanymi uprzedzeniami rasowymi. To one wyzwalają niepokój, który „zżera" duszę mężczyzny.

Większość filmów Fassbindera to zawoalowa-ne przypowieści o wyraźnym wydźwięku politycznym, są jednak i takie, które traktują wyłącznie o stosunkach międzyludzkich, szczególnie w kontekście fizycznego pożądania. Dla artysty to ono właśnie jest główną przyczyną napięć i walki o dominację. Jednym z takich obrazów są Gorzkie łzy Petry von Kant (1979) - opowieść o projektantce mody owładniętej destrukcyjną namiętnością do pięknej modelki.

Różnorodność stylów

Filmy Fassbindera cechuje duża różnorodność stylów. Nierzadko reżyser nawiązywał do poetyki filmów hollywoodzkich, parodiując je, a czasem korzystając z najlepszych wzorów. Stąd w jego repertuarze znalazły się zarówno filmy nawiązujące do gangsterskich, oraz, jak w przypadku obrazu Gorzkie łzy Petry von Kant, „wyciskacze łez". Twórczość Fassbindera cieszyła się dużą popularnością za granicą, podczas gdy w ojczyźnie traktowano ją" z dużą rezerwą. Z jednej strony nie były to dzieła łatwe w odbiorze, z drugiej Niemcy z niechęcią odnosili się do problemów stale obecnych w twórczości niepokornego reżysera. W roku 1974 powstał nietypowy dla Fassbindera, dość konwencjonalny film - Opowieść o Effie Briest. Scenariusz został oparty na dziewiętnastowiecznej powieści, która opowiada historię młodej kobiety wydanej za bogatego, wiele od niej starszego arystokratę. Nowa sytuacja życiowa okazuje się dla dziewczyny pułapką. Już w 1975 r. reżyser nakręcił oszczędny w formie, przygnębiający film pod tytułem Lis, gdzie pojawia się jeden z ulubionych tematów artysty - problem homoseksualizmu.

Do najbardziej ambitnych dzieł Fassbindera należy nakręcony w 1976 r. film Chińska ruletka - dzieło, w którym autor połączył politykę z psychologią. Akcja Chińskiej ruletki rozgrywa się podczas jednego weekendu, pomiędzy czwórką bohaterów - parą małżeńską i ich kochankami. Dialogi niosą ze sobą wiele ukrytych znaczeń i aluzji do przeszłości, co część widzów przyjęła z zachwytem, część natomiast z zakłopotaniem.

W późnych latach 70. Fassbinder cieszył się już taką sławą, że był w stanie realizować poważne produkcje dla publiczności międzynarodowej. Zbyt jaskrawa kolorystyka wielu filmów z tamtego okresu wydaje się jednak pomniejszać wartość artystyczną. Powstały wówczas thrillery i filmy epickie, których konstrukcja podważała jednak podstawowe zasady tych gatunków.

Słynna trylogia

Nakręcona w roku 1978 Rozpacz to oryginalna ekranizacja powieści Władimira Nabokowa, której akcja rozgrywa się w przedwojennych Niemczech. Już wkrótce ukazała się pierwsza część niezwykle popularnej trylogii Fassbindera, czyli Małżeństwo Marii Braun (1978). Jest to film wojenny opowiadający historię pewnego małżeństwa. Zakochana para bierze ślub w czasie nalotu bombowego, a zaraz potem młody mąż zostaje powołany na front wchodni, gdzie czekają go trudy i cierpienie. Jego niedola pozostaje w jaskrawym kontraście z życiem, jakie w tym samym czasie wiedzie w Niemczech ukochana. Piękna żona wiedzie luksusowe życie w skorumpowanym kraju. Spotkanie małżonków w kulminacyjnym momencie filmu kończy się tragicznie.

Druga część trylogii - Lola (1981) - jest współczesną wersją słynnego niemieckiego obrazu Błękitny anioł (1930), którego bohaterka, tancerka o imieniu Lola, doprowadza do upadku powszechnie szanowanego nauczyciela. Akcja filmu Fassbindera rozgrywa się współcześnie, poczciwy nauczyciel został zastąpiony komisarzem budowlanym, zaś w Niemczech szaleje niespotykana wcześniej korupcja. Ostatnia część cyklu, Die Sehnsuch der Veronike Voss (1982), ukazuje losy bohaterki na tle zmieniającej się niemieckiej rzeczywistości. Weronika jest aktorką, która zrobiła karierę w czasach rządów nazistowskich, po wojnie zaś, żyje w zapomnieniu. Ciekawski dziennikarz po spotkaniu z nią popada w obsesję, na jej punkcie.

Berlin Alexanderplatz

Coraz bardziej popularny, w roku 1979 Fassbinder zdecydował się na realizację wielkiego przedsięwzięcia — serialu dla telewizji niemieckiej pod tytułem Berlin Alexanderplatz. Jest to historia wzlotów i upadków prostego akwizytora, który nie jest w stanie utrzymać się z uczciwej pracy w Berlinie w latach trzydziestych.

Było to pierwsze i ostatnie spotkanie Fassbindera z telewizją. Jego prywatne życie pogrążone było w chaosie i przypominało losy bohaterów, których sam kreował. Aby utrzymać się w dobrej formie, coraz częściej uciekał się do środków pobudzających. Ostatni film Fassbindera, Querelle (1982), rozgrywa się na przełomie wieków w jednym z francuskich portów i opowiada historię tajemniczego młodego marynarza, który niemoralnym zachowaniem zwraca na siebie uwagę i wzbudza gorące uczucia. Fassbinder zmarł nagle, po ukończeniu Querelle, 10 czerwca 1982 roku.

Podobne prace

Do góry