Ocena brak

RADZIWIŁŁOWA (FRANCISZKA) URSZULA, z WIŚNIOWIECKICH

Autor /werciakol Dodano /20.03.2012

RADZIWIŁŁOWA (FRANCISZKA) URSZULA, z WIŚNIOWIECKICH, księżna, ur. 13 II 1705 w Czartorysku (Wołyń), zm. 23 V 1753 w Pucewiczach pod Nowogródkiem, dramatopisarka, poetka. Żona Michała Kazimierza zw. Rybeńko, wojewody wil. i hetmana w. litew., rezydującego w Nieświeżu, a matka głośnego Karola Panie Kochanku. Jej utwory dramatyczne, wyst. od 1740 na scenie teatru dworskiego w Nieświeżu, wyszły po śmierci autorki w okazałym foliale: Komedie i tragedie przedniodowcipnym wynalazkiem, wybornym wiersza kształtem, bujnością rzeczy i poważnymi przykłady znamienite... (Żółkiew 1754; było też prawdop. wyd. nieświeskie 1751).

Utwory te uderzają prymitywizmem, autorka bowiem, która znała dramat franc., skoro przełożyła 3 komedie Moliera, wyrosła w starych tradycjach, sięgających średniowiecza, i szła ich śladem, przerabiając na scenę czytane romanse, bajki, nowele czy żywoty świętych. Tak więc opracowała bajkę o królewnie w szklanej trumnie (Opatrzności Boskiej dzieło) czy o sprytnej żonie zwabiającej w pułapkę trzech amantów (Niecnota w sidłach), 3 nowele H. Morsztyna, przerobione przezeń z Dekameronu, wśród nich opowiadanie o cierpliwej Gryzeldzie (Złoto w ogniu), czy legendę hagiograficzną o trzech chrześcijankach-męczennicach (Tragedia trzech sióstr..., w wyd. 2 Sędzia bez rozsądku). Twórczość ta, przypominająca metody M. Reja czy W. Potockiego, produkt bezstylowej kultury pani na Nieświeżu, rozmiłowanej w świecie baśni, interesująca bardziej dla folklorysty niż dla historyka literatury pisanej, wprowadzała tematykę bardzo różnorodną, nie pozbawioną swoistego wdzięku. Pisała też wiersze, pozostawiła obfitą korespondencję.

Poeci baroku 2; Teatr U.R., wyd. K. Wierzbicka W. 1961 TPO (tu posłowie wydawcy: O teatrze Radziwiłłowskim i innych teatrach magnackich w XVIII w., oraz J. Krzyżanowski Talia i Melpomena w Nieświeżu).

A. STENDER-PETERSEN Die Dramen, insbesondere die Komódien der Furstin Radziwiłł, „Zeitschrift fur Slav. Philołogie" 28 (1960) nr 2; A. SAJKOWSKI Z dziejów teatru nieświeskiego, „Pam. Teatr." 1960 z. 3; tenże Od Sierotki do Rybeńki, Poz. 1965.

Podobne prace

Do góry