Ocena 5.0 1 głos

Rachunkowośc - zagadnienia

Autor /marisa Dodano /02.04.2011

Wymagany Adobe Flash Player wesja 10.0.0 lub nowsza.

praca w formacie pdf Rachunkowośc - zagadnienia

Transkrypt

RACHUNKOWOŚĆ

RACHUNKOWOŚĆ :
- system informacyjny (identyfikacja, pomiar, komunikacja informacji o treści
ekonomicznej u ytkowników dla dokonywania ocen AAA)
- system ewidencji
- język działalności gospodarczej
- system pomiaru
- działalność usługowa (nauka stosowana – we Włoszech w epoce renesansu, na zlecenie
sporządzanie bilansu)
- odzwierciedlenie stanów i procesów
- ideologia (Weber i Matezich – sposób myślenia)
STRUKTURA RACHUNKOWOŚCI :
- rachunkowość finansowa
- rachunkowość zarządcza
RACHUNKOWOŚĆ FINANSOWA obejmuje :
1. przyjęte zasady (politykę) rachunkowości :
- zasady ogólne,
- zasady przyjęte w danej jednostce,
2. prowadzenie na podstawie dowodów księgowych ksiąg finansowych ujmujących zapisy
zdarzeń w porządku chronologicznym i systematycznym (dziennik, księga główna, księgi
pomocnicze, inwentarz, zestawienie obrotów i sald),
3. okresowe ustalanie lub sprawdzanie drogą inwentaryzacji rzeczywistego stanu aktywów i
pasywów,
4. wycena aktywów i pasywów i ustalenie wyniku finansowego,
5. sporządzanie sprawozdań finansowych (bilansu, rachunku zysków i strat, zestawienie
zmian w kapitale własnym, rachunek przepływów pienię nych, dodatkowe informacje i
objaśnienia),
6. gromadzenie i przechowywanie dowodów księgowych oraz pozostałej dokumentacji,
7. badanie i ogłaszanie sprawozdań finansowych.
RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA jest to system zastępowania funkcji zarządzania:
- planowania
- organizowania
- zatrudniania
- kierowania
- kontroli.
To sporządzenie bud etu głównego przedsiębiorstwa, a następnie kontroli bud etowej.
Podstawy prawne rachunkowości:
Rachunkowość finansowa jest uregulowana przepisami prawa. Szczegółowe rozwiązania są
ró ne w poszczególnych krajach.
- w krajach z tradycją prawna wynikającą z zasady ograniczonej ingerencji państwa w
działalność gospodarczą, delegującą wydawanie standardów organom profesjonalnym
pozarządowym (USA, UK),
- w krajach mających tradycyjne, szczegółowe przepisy prawa, przepisy określające organy
ustawodawcze (w Polsce Sejm) lub rząd.
W Polsce przepisy regulujące zasady prowadzenia rachunkowości zawarte są:
- podstawowym akcie prawnym : Ustawa o rachunkowości z dnia 29 września 1994r. Dz.U
z 1994r Nr 121 poz. 591, ostatnia nowelizacja 9 listopad 2000r – Dz. U. Nr 113 poz.
Grzegorz Kania1
Dzienne gr 1

RACHUNKOWOŚĆ

1186, Monitor Rachunkowości i Finansów – Zeszyt specjalny nr 1/20001 – tekst
jednolity,
- wydanym na jej podstawie rozporządzeniu ministra właściwego do spraw finansów
publicznych regulujących szczegółowe zasady rachunkowości funduszy inwestycyjnych,
np. rozporządzenie dot. Działalności banków, rozporządzenie dot. Zakładów ubezpieczeń,
rozporządzenie dot. Instrukcji finansowych, rozporządzenie dot. Jednostek powiązanych.,
domów maklerskich, funduszy emerytalnych, banków, zwykle po zasięgnięciu opinii
określonych organów.
W kwestiach nieuregulowanych mo na stosować standardy międzynarodowe rachunkowości
(będzie powołany Komitet Standardów)
HARMONIZACJA RACHUNKOWOŚCI :
W wyniku globalizacji rynku kapitałowego dą y się do zbli enia zasad przygotowania
sprawozdań i zmniejszenia istotnych ró nic pomiędzy krajami.
Harmonizacja zajmują się :
- Unia Europejska,
- Komitet Międzynarodowych Standardów Rachunkowości IASC,
- Międzynarodowa Federacja Księgowych IFAC,
- ONZ
Dominującą rolę w tworzeniu standardów odgrywa IASC. Wydaje Międzynarodowe
Standardy Rachunkowości. Nie ma on jednak uprawnień do egzekwowania tych standardów.
Unia Europejska wydaje dyrektywy dotyczące rachunkowości:
- dyrektywa IV z 1978 o rocznych zamknięciach rachunkowych spółek kapitałowych,
- dyrektywa VII z 1983r. W sprawie konsolidacji sprawozdań rocznych,
- dyrektywa VIII w sprawie badania ksiąg.
Dyrektywy mają moc obowiązującą w krajach Unii Europejskiej.
BILANS – jest to syntetyczne, dwustronne zestawienie aktywów i pasywów podmiotów
gospodarczych w oparciu o uzgodnione zestawienie obrotów i sald na dzień kończący bie ący
i poprzedni rok obrotowy.

Grzegorz Kania2
Dzienne gr 1

RACHUNKOWOŚĆ

Bilans przedsiębiorstwa .... na dzień ....
AKTYWA

PASYWA

=
AKTYWA

PASYWA

A. AKTYWA TRWAŁE :
I.
wartości niematerialne i prawne
II.
rzeczowe aktywa trwałe
III. nale ności długoterminowe
IV. inwestycje długoterminowe
V.
długoterminowe rozliczenia

A. KAPITAŁ WŁASNY

B. AKTYWA OBROTOWE:
I.
Zapasy
II.
Nale ności krótkoterminowe
III. Inwestycje krótkoterminowe
IV. Krótkoterminowe rozliczenia
międzyokresowe

B. ZOBOWIĄZANIA I REZERWY
NA ZOBOWIĄZANIA:
I.
Rezerwy na zobowiązania
II.
Zobowiązania długoterminowe
III. Zobowiązania krótkoterminowe
IV. Rozliczenia międzyokresowe
V.

AKTYWA : zasoby majątkowe, które spowodują w przyszłości wpływ do jednostki korzyści
ekonomicznych i są :
- kontrolowane przez przedsiębiorstwa (zwykle jest to posiadanie tytułu prawnego, ale
niekoniecznie)
- rezultatem zdarzeń (transakcje zamierzone nie powodują jeszcze powstania aktywów)
- wartość przyszłych korzyści mo e być wiarygodnie określona.
Przykłady aktywów :
- sprzedajemy zapas wyrobów o wartości 40.000,- za weksel 60.000,- - weksel spełnia 3
kryteria,
- przedsiębiorstwo wzięło w leasing maszynę, nie jest własnością, ale jest aktywem,
- tempo przepływów pienię nych wzrasta o 10%, nie jest aktywem
W przypadku, gdy istnieje zbyt du e ryzyko wyceny wartości o aktywach mo emy
powiedzieć dopiero po dokonaniu transakcji.
AKTYWA TRWAŁE – aktywa jednostki, które nie są zaliczone do aktywów obrotowych.
Oczekuje się, e korzyści ekonomiczne wpłyną w okresie dłu szym ni 1 rok, bądź dłu szym
ni cykl operacyjny, jeśli jest on dłu szy ni 1 rok.

Grzegorz Kania3
Dzienne gr 1

RACHUNKOWOŚĆ

1. WARTOSCI NIEMATERIALNE I
PRAWNE

2. RZECZOWE AKTYWA TRWAŁE

3. NALE NOŚCI DŁUGOTERMINOWE

4. INWESTYCJE DŁUGOTERMINOWE

5. DŁUGOTERMINOWE ROZLICZENIA
MIĘDZYOKRESOWE

Nabyte przez jednostkę prawa majątkowe
nadające się do gospodarczego
wykorzystania, przeznaczone do u ywania na
potrzeby jednostki, w szczególności autorskie
prawa majątkowe, prawa pokrewne, licencje,
koncesje, prawa do wynalazków, patentów,
znaków towarowych, wzorów u ytkowych.
1. środki trwałe : rzeczowe aktywa trwałe o
przewidywanym okresie ekonomicznej
u yteczności dłu szym ni 1 rok,
kompletne i zdatne do u ytku : grunty,
budynki, lokale i obiekty in ynierii,
urządzenia techniczne i maszyny, środki
transportu, pozostałe środki trwałe,
2. środki trwałe w budowie i zaliczki na
środki trwałe w budowie
Wpłyną w okresie powy ej 1 roku od dnia
bilansowego z wyjątkiem nale ności z tytułu
dostaw (zawsze są krótkoterminowe).
- nieruchomości, wartości niematerialne i
prawne
- udziały i akcje w innych jednostkach, inne
papiery wartościowe
- udzielone po yczki długoterminowe, inne

Koszty poniesione w danym okresie, ale
dotyczące przyszłych lat.

INWETSYCJA to takie aktywo, które zostało nabyte i bezpośrednio przynosi korzyści.
Inwestycja to aktywo nabyte w celu osiągnięcia korzyści ekonomicznych wynikających z
przyrostu wartości tych aktywów, uzyskania z nich przychodów w formie odsetek, dywidend,
lub innych po ytków (udziały w zyskach), a w szczególności te aktywa finansowe i te
nieruchomości i wartości niematerialne, które nie są u ytkowane przez jednostkę (w ramach
statutowej działalności), lecz zostały nabyte w celu osiągnięcia tych korzyści.

Grzegorz Kania4
Dzienne gr 1

RACHUNKOWOŚĆ

AKTYWA OBROTOWE – składniki aktywów wg MSR:
1. Mają być zgodnie z oczekiwaniami realizowane, lub są przeznaczone do zbycia w ramach
normalnego cyklu operacyjnego,
2. Utrzymywane w celu sprzeda y do 12 miesięcy od dnia bilansowego,
3. Stanowią środki pienię ne lub ich ekwiwalenty.
1. ZAPASY

Te aktywa rzeczowe, które są przeznaczone
do zbycia lub zu ycia w ciągu 12 miesięcy od
dnia bilansowego lub w ciągu normalnego
cyklu operacyjnego, jeśli trwa on dłu ej
(materiały, półprodukty i produkty w toku,
produkty gotowe, towary, zaliczki na
dostawy).
2. NALE NOŚCI KRÓTKOTERMINOWE Ogół nale ności z tytułu dostaw i usług oraz
całość lub część nale ności z innych tytułów,
które stają się wymagalne w ciągu 12
miesięcy od dnia bilansowego i nale ności z
tytułu podatków, dotacji, ceł, ubezpieczeń,
inne nale ności, nale ności dochodzone na
drodze sądowej.
3. INWESTYCJE KRÓTKOTERMINOWE Płatne lub wymagalne lub przeznaczone do
zbycia w ciągu 12 miesięcy od dnia
bilansowego lub od dnia daty ich zło enia,
wystawienia lub stanowią aktywa pienię ne,
udziały lub akcje w innych jednostkach,
udzielane po yczki, inne, środki pienię ne.
4. KRÓTKOTERMINOWE
Koszty poniesione w danym okresie do
ROZLICZENIA MIĘDZYOKERSOWE rozliczenia w okresie 12 miesięcy od dnia
bilansowego, np. zakup rocznej polisy
ubezpieczeniowej.

Grzegorz Kania5
Dzienne gr 1

RACHUNKOWOŚĆ

PASYWA = źródła finansowania aktywów (obcią enie aktywów)
ZOBOWIĄZANIE – obowiązek wykonania świadczeń (przyszłe obcią enie aktywów), który
spowoduje wpływ, bądź wykorzystanie posiadanych lub przyszłych aktywów
wynikających z :
- oczekiwanych transferu aktywów (zapłata w formie gotówkowej, przekazanie innych
aktywów),
- świadczenie usług w przyszłości,
- zastąpienie danego obowiązku innym,
- zmiana obowiązku na akcje (udziały jednostek)
będący rezultatem przyszłych zdarzeń i o wiarygodnie określonej wartości.
REZERWY – zobowiązania, których termin wymagalności lub kwota nie są pewne.
ZOBOWIĄZANIA I REZERWY:
1. REZERWY NA ZOBOWIAZANIA
- rezerwy z tytułu odroczonego podatku
dochodowego,
- rezerwy na świadczenia emerytalne,
- pozostałe rezerwy,
2. ZOBOWIĄZANIA
- długoterminowe kredyty i po yczki,
DŁUGOTERMINOWE (powy ej 1 roku) - z tytułu emisji dłu nych papierów
wartościowych,
- inne zobowiązania finansowe
3. ZOBOWIĄZANIA
- kredyty i po yczki z tytułu emisji
KRÓTKOTERMINOWE
dłu nych papierów wartościowych i inne
zobowiązania finansowe
- zobowiązania z tytułu dostaw i usług (do
12 miesięcy i powy ej 12 miesięcy)
zaliczki otrzymane na dostawy,
- zobowiązania wekslowe
- zobowiązania z tytułu podatków, ceł i
ubezpieczeń
- zobowiązania z tytułu wynagrodzeń.
4. ROZLICZENIA MIĘDZYOKRESOWE Rozliczenia przychodów, czyli przychody,
które nie zostały uznane do ustalania wyniku
finansowego, ale będą uznane w przyszłych
okresach.
Międzyokresowe rozliczenia kosztów
pasywne, no. Obcią amy koszty wykrytymi w
przyszłości wadliwymi urządzeniami.

KAPITAŁ WŁASNY – rezydualna wartość aktywów (udział pozostały w aktywach) jaki
zostaje po odjęciu wszystkich zobowiązań. Jest wyrazem zasobów oddanych do dyspozycji
konkretnego podmiotu gospodarczego przez jego właścicieli.

Grzegorz Kania6
Dzienne gr 1

RACHUNKOWOŚĆ

METODA BILANSOWA
Suma aktywów = suma pasywów

Aktywa:
- Trwałe
- obrotowe

Pasywa:
- własne
- obce

Kapitał zale y od formy organizacyjnej podmiotu.
Bilans w praktyce jest sporządzony w jednolitej formie, wszystkie składniki aktywów i
pasywów są uporządkowane w jednolite grupy. Aktywa grupuje się wg wzrastającej
płynności. Pasywa grupuje się wg wzrastającej wymagalności. W bilansie nale y uzgodnić
sumę aktywów z sumą pasywów i określić dzień bilansowy, czyli dzień, na który
sporządzony jest bilans.
OPERACJE GOSPODARCZE I ICH EWIDENCJE
Przedmiotem zainteresowania rachunkowości są wyłącznie te zdarzenia, które mają wpływ na
aktywa lub pasywa jednostki. Te zdarzenia nazywamy OPERACJAMI gospodarczymi.
∑A=∑P
Wymieniamy 4 typy operacji gospodarczych :
1. operacje wywołujące zmiany jedynie w aktywach bilansu tzn, zwiększenia się
wartości 1 składnika aktywów towarzyszy zmniejszenie się wartości innego składnika
aktywów. Np. pobrano gotówką z rachunku bankowego (zmniejsza się rachunek
bankowy, zwiększa się stan kasy ) ∑A +Z+Z=∑P
2. operacje wywołujące zmiany jedynie po stronie pasywów tzn. zwiększenie się
wartości określonego składnika pasywów towarzyszy zmniejszenie wartości innego
składnika pasywów. Np. obligacje zamieniono na akcje (wyemitowane przez
przedsiębiorstwo) ∑A=∑P+Z-Z
3. operacje zwiększające stan aktywów i pasywów równocześnie no. Zakupiono
materiały w trybie bezgotówkowym (zwiększa się stan materiałów (aktywów) rosną
zobowiązania z tytułu dostaw (pasywa) ∑A+Z=∑P+Z
4. operacje powodujące jednocześnie zmniejszenie stanu aktywów i pasywów np.
spłacono zobowiązania wobec ZUS-u z rachunku bankowego (zmniejsza się stan
rachunku i zmniejsza się stan zobowiązań) ∑A-Z=∑P-Z
Z pośród wszystkich operacji gospodarczych szczególne znaczenie mają te operacje, które
wpływają na wynik finansowy. Operacje te nazywamy wynikowymi.

Grzegorz Kania7
Dzienne gr 1

RACHUNKOWOŚĆ

Wynik finansowy, czyli zysk lub strata jest to zmiana netto (wzrost lub spadek) wartości
kapitału własnego, ale wynikający z działań innych ni wpłaty kapitału przez właścicieli i
wypłaty kapitału na rzecz właścicieli.
EWIDENCJE OPERACJI GOSPODARCZYCH
KONTO – podstawowe urządzenie księgowe słu ące do ujmowania początkowych stanów
aktywów i pasywów, rejestrowania wszystkich zmian zachodzących w tych składnikach i
ustalania w dowolnym czasie stanów księgowych. Zapis księgowy ka dej operacji składa się
z następujących elementów :
- data operacji gospodarczej
- data zapisu
- numeru i symbolu dowodu księgowego
- treść operacji i wielkość
CECHY KONTA:
- nazwa – określa treść ekonomiczną konta
- dwie strony. Jedna strona słu y do ewidencji zwiększeń a druga do ewidencji zmniejszeń
- obroty i salda
schemat „teowy” konta
Dt

nazwa konta

Debet (Dt)
Winien (Wn)
Obcią yć
W cię ar

Ct

Credit (Ct)
Ma
uznać
na dobro

Konta bilansowe
Dt

konta aktywów

Ct

SP +
Zwiększenia

zmniejszenia

Obrót Dt ≥

obrót Ct

Dt

konta pasywów

zmniejszenia

obrót Dt



Ct

SP +
zwiększenia

obrót Ct

Konta kapitałów własnych i zobowiązań

Grzegorz Kania8
Dzienne gr 1

RACHUNKOWOŚĆ

Obrót konta jest to ogólna suma zapisów po jednej stronie konta. Z kolei saldo końcowe jest
to ró nica pomiędzy obrotami konta. Otwarcie kont bilansowych z saldami początkowymi na
podstawie bilansu otwarcia polega na obcią eniu (zapisaniu po stronie Debet) właściwych
kont wartościami poszczególnych składników aktywów oraz na uznaniu (zapisu po stronie
ma) odpowiednich kont wartościami poszczególnych pasywów. Konta aktywów obcią a się z
tytułu ka dego zwiększenia stanu aktywów i uznaje się z tytułu ka dego zmniejszenia. Konta
pasywów uznaje się z tytułu ka dego zwiększenia stanu początkowego, a obcią a się z tytułu
ka dego zmniejszenia.
Salda końcowe na kontach
- na kontach aktywów debetowe, wykazywane po kredytowej
- na kontach pasywów są kredytowe, wykazywane po debecie
Saldo końcowe nosi zawsze nazwę większego obrotu. Przy ustalaniu zawsze obrót mniejszy
odejmujemy od obrotu większego.
PRZYKŁAD:
1. 03 stycznia - wniesiono w postaci środków pienię nych na rachunek bankowy
15.000,- udziałów wg wartości nominalnej 25,-/1 udział
2. 05 stycznia - zakupiono maszyny za 170.000,- (wypływ środków z rachunku
bie ącego)
3. 06 stycznia – zakupiono, przyjęto do magazynu materiały i przyjęto fakturę na
50.000,4. 11 stycznia – uregulowano przelewem część zobowiązań za materiały 30.000,5. 15 stycznia - pozostałą część zobowiązań zamieniono na udziały (800 udziałów/25,-)
6. 20 stycznia – opłacono z rachunku bankowego polisę ubezpieczenia majątkowego
2.500,-, ubezpieczenie obejmuje okres 12 miesięcy
7. 21 stycznia – otrzymano od odbiorców na rachunek bankowy 15.000,- z tytułu
świadczeń, których wykonanie nastąpi później.
KSIĘGI RACHUNKOWE – obejmują zbiory zapisów księgowych obrotów, czyli sum
zapisów i sald, które tworzą :
1. dziennik
2. księgę główną
3. księgi pomocnicze
4. zestawienia (z jednej strony zestawienie obrotów i sald kont księgi głównej i sald kont
księgi pomocniczych)
5. wykaz składników aktywów i pasywów.
DZIENNIK – zawiera chronologiczne ujęcie zdarzeń jakie nastąpiły w danym okresie
sprawozdawczym i powinien umo liwić uzgodnienie jego obrotów z obrotami zestawienia
obrotów i sald kont księgi głównej.
KSIĘGA GŁÓWNA – konta księgi głównej zawierają zapisy o zdarzeniach w ujęciu
systematycznym. Na kontach księgi głównej obowiązuje ujęcie zarejestrowanych uprzednio
lub równocześnie w dzienniku zdarzeń, zgodnie z zasadą podwójnego zapisu. Zapisów na
określonym koncie księgi głównej dokonuje się w kolejności chronologicznej.

Grzegorz Kania9
Dzienne gr 1

RACHUNKOWOŚĆ

„NOWY INTERES” Sp. z o.o.
Dziennik
Data
Opis
1
Wniesienie 15.000,- udziałów po 25,-/ udział
na rachunek
Rachunek bankowy
03.01 Kapitał udziałowy
2
Zakup maszyny (wypływ środków) –
170.000,Środki trwałe
05.01 Rachunek bankowy
3
Zakupiono materiały w trybie
bezgotówkowym 50.000,Materiały
06.01 Zobowiązania wobec dostawców
4
Uregulowano część zobowiązań za materiały
Rachunek bankowy
11.01 Zobowiązania wobec dostawców
5
Część zobowiązań zamieniono na udziały
Kapitał udziałowy
15.01 Zobowiązania wobec dostawców
6
Opłacono polisę
Rachunek bankowy
20.01 Rozliczenia międzyokresowe kosztów
7
Otrzymano zaliczkę na poczet świadczeń,
których wykonanie odbędzie się później
Rozliczenie międzyokresowe przychodów
21.01 Rachunek bankowy

Grzegorz Kania10
Dzienne gr 1

konta

Debet

130
800

375.000,-

0-10
130

170.000,-

310
201

50.000,-

130
201

Kredyt

30.000,-

375.000,-

170.000,-

50.000,-

30.000,-

800
201
130

2.500,2.500,-

840
130

15.000,15.000,-

RACHUNKOWOŚĆ

Księga główna
Dt Rachunek bankowy Ct
1/ 375.000,- 2/ 170.000,7/ 15.000,- 4/ 30.000,6/ 2.500,-

Dt Środki trwałe Ct
2/ 170.000,* 170.000,-

* 390.000,- * 202.500,SK
187.500,- SK

Dt Materiały Ct
3/ 50.000,-

-

* 50.000,- -

170.000,- SK

50.000,* 50.000,-

* 50.000,-

* 170.000,- * 170.000,* 390.000,- * 390.000,Dt Rozliczenie międzokresowe kosztów Ct Dt Rozliczenie międzyokresowe przychodów Ct
6/

2.500,* 2.500,-

7/ 15.000,2.500,- SK

* 2.500,-

* 2.500,-

Dt Kapitał zakładowy udziałowy Ct

-

* 15.000,-

15.000,- SK
* 15.000,-

* 15.000,-

Dt Zobowiązania wobec dostawców Ct

1/ 375.000,5/ 20.000,-

4/ 30.000,5/ 20.000,-

3/ 50.000,-

* 395.000,-

* 50.000,-

* 50.000,-

SK 395.000,* 395.000,-

* 395.000,-

Sporządzenie zestawienia obrotów i sald obejmuje następujące czynności:
1. ustalenie obrotów debetowych i kredytowych na wszystkich kontach przez sumowanie
zapisów księgowych,
2. wpisanie nazw kont oraz ich obrotów do odpowiednich kolumn zestawienia,
3. zsumowanie i uzgodnienie ogólnych sum obrotów Dt i Ct,
4. obliczanie i wpisanie sald końcowych poszczególnych kont (od obrotu większego
odejmuje się obrót mniejszy i wpisuje saldo do kolumn zestawienia zgodnie z
charakterem salda),
5. zsumowanie i uzgodnienie sum sald Dt i Ct.

Grzegorz Kania11
Dzienne gr 1

RACHUNKOWOŚĆ

ZESTAWIENIE OBROTÓW I SALD
Wyszczególnienie Salda początkowe
SP + obroty
Salda końcowe
lp
kont
Dt
Ct
Dt
Ct
Dt
Ct
1
środki trwałe
170.000,170.000,2
materiały
50.000,50.000,3
rachunek bankowy
390.000,- 202.500,- 187.500,4
rozl. m. kosztów
2.500,2.500,5
kapitał udziałowy
395.000,395.000,6
zobow. w. dost.
50.000,- 50.000,7
rozl. m. przych.
15.000,15.000,suma
662.500,- 662.500,- 410.000,- 410.000,BILANS PRZEDSIĘBIORSTWA
AKTYWA
SUMA
PASYWA
A Aktywa trwałe
170.000,- A Kapitały własne
1 Środki trwałe
170.000,- 1 Kapitał udziałowy
B Aktywa obrotowe
240.000,- B Zobowiązania i rezerwy
1 Materiały
50.000,- 1 Zobowiązania długoterminowe
2 Rachunek bankowy
187.500,- 2 Zobowiązania krótkoterminowe
3 Rozliczenia m. kosztów
2.500,- 3 Rozliczenia m. Przychodów
SUMA AKTYWÓW
410.000,SUMA PASYWÓW

SUMA
395.000,395.000,15.000,-

15.000,410.000,-

ZASADY EWIDENCJI GOSPODARCZYCH
1. Ka da operacja wywołuje zawsze zmiany w stanach aktywów lub pasywów i dlatego
musi być ujęta na co najmniej dwóch kontach,
2. Ka da operacja musi być ujęta na dwóch ró nych przeciwstawnych stronach tych kont i to
w równych kwotach tzn, kwoty operacji zapisanych po stronie Dt kont musi się równać
kwotom zapisanych po stronie Ct.
Zasada dwustronnego i równowa nego ujmowania operacji gospodarczych na kontach
określa się mianem ZASADY PODWÓJNEGO ZAPISU,
3. wzajemny stosunek jaki zachodzi między kontami przy ewidencjonowaniu operacji
gospodarczych nosi nazwę korespondencji kont a konta, które pozostają w tym związku
noszą nazwę korespondujących. Dzięki dwustronnemu i równowa nemu ujmowaniu
operacji gospodarczych istnieje mo liwość okresowego sprawdzania poprawności
zapisów księgowych. W celu zapewnienia prawidłowości i rzetelności danych liczbowych
dostarczonych przez rachunkowość nale y okresowo sprawdzać zgodność dokonywanych
zapisów księgowych. Słu y temu zestawienie obrotów i sald.
ELASTYCZNOŚĆ URZĄDZEŃ KSIĘGOWYCH
W rachunkowości mo emy tworzyć informacje o ró nym stopniu zło oności a w
szczególności mo emy stosować zarówno dzielenie jak i łączenie kont.
DZIELENIE KONT
Dzielenie stosuje się gdy potrzebne są bardziej szczegółowe informacje o przedmiocie
ewidencji, w miejsce jednego konta tworzy się kilka nowych kont ró niących się zakresem
danych, bądź stopniem szczegółowości. Konta mo emy dzielić poziomo i pionowo.
PODZIAŁ PIONOWY – polega na wydzieleniu ze strony Debet i Credit konta dzielonego
zapisów dotyczących określonych grup operacji i ujmowania ich na nowo otwartych kontach,.
Wyró niamy konta zbiorcze, czyli przed podziałem i konta szczegółowe, czyli po podziale.
Grzegorz Kania12
Dzienne gr 1

RACHUNKOWOŚĆ

Dt MATERIAŁY Ct
Sp 70.000,Obroty 300.000,-

200.000,- obroty
170.000,- SK

370.000,-

370.000,-

Dt M-ły na składzie Ct
Sp 30.000,Obroty 180.000,-

110.000,- obroty
100.000,- SK

210.000,-

210.000,-

Dt M-ły w przerobie Ct
Sp 25.000,Obroty 80.000,-

60.000,- obroty
45.000,- SK

105.000,-

105.000,-

Dt opakowania Ct
Sp 15.000,Obroty 40.000,-

30.000,- obroty
25.000,- SK

55.000,-

55.000,-

Konta uzyskane w wyniku podziału poziomego otrzymują z reguły nowe nazwy i
charakteryzują się tym, e suma ich obrotów po stronie Dt równa się obrotom strony Dt konta
podzielonego. To samo jest ze stroną Ct. Suma tych sald jest równa saldom konta
podzielonego.
Wszystkie konta, na których wykazuje się ogólne dane dotyczące przedmiotu ich ewidencji
noszą nazwę kont syntetycznych a z kolei kontami analitycznymi nazywamy te konta, które
słu ą do szczegółowej ewidencji poszczególnych rodzajów aktywów, pasywów bądź
elementów procesów gospodarczych. Obroty na kontach syntetycznych muszą być zgodne z
obrotami na właściwych kontach analitycznych.

Grzegorz Kania13
Dzienne gr 1

RACHUNKOWOŚĆ

Dt Rozrachunki z dostawcami Ct
(przelew) 90.000,- Sp. 104.000,(przelew)120.000,120.000,- (faktura)
(przelew)140.000,166.000,- (faktura)
350.000,-

390.000,SK : 40.000,- (Ct)

Dt Rozrachunki z dostawcą A Ct
(przelew) 70.000,- Sp. 70.000,(przelew) 30.000,30.000,- (faktura)
(przelew)126.000,126.000,- (faktura)
226.000,-

226.000,SK : 0,-

Dt Rozrachunki z dostawcą B Ct
(przelew) 20.000,- Sp. 20.000,(przelew) 70.000,70.000,- (faktura)
30.000,- (faktura)
90.000,-

120.000,SK : 30.000,- (Ct)

Dt Rozrachunki z dostawcą C Ct
(przelew) 20.000,- Sp. 14.000,(przelew) 14.000,20.000,- (faktura)
10.000,- (faktura)
34.000,-

44.000,SK : 10.000,- (Ct)

Zgodność kont analitycznych z obrotami konta syntetycznego sprawdza się za pomocą
zestawienia obrotów i sald kont analitycznych do konta syntetycznego.
lp

Nazwa konta

obroty
Dt

1
2
3

Dostawca A
Dostawca B
Dostawca C
suma

226.000,90.000,34.000,350.000,-

Salda końcowe
Ct Dt
226.000,120.000,44.000,390.000,-

-

Ct
30.000,10.000,40.000,-

Podział pionowy kont polega na wyodrębnieniu po stronie debet lub po stronie credit konta
dzielonego określonych grup operacji i na ujmowaniu ich na specjalnie w tym celu
utworzonych kontach. Podział ten dyktowany jest zamiarem uzyskania bardziej
Grzegorz Kania14
Dzienne gr 1

RACHUNKOWOŚĆ

wszechstronnych informacji na temat kształtowania się pewnych aktywów i pasywów
przedsiębiorstwa. Podział pionowy stosowany jest :
1. w celu uzyskania większej przejrzystości czy tzw. czystości zapisów na kontach.
Przykładem jest podział konta wynik finansowy

wynik finansowy
koszty
przychody
straty nadzwyczajne
zyski nadzwyczajne
podatek dochodowy

2. gdy ewidencje składnika aktywów prowadzi się według ró niących się od ostatecznej
wartości bilansowej, przykładem jest podział konta – środki trwałe. Środki trwałe
ulegają stopniowemu zu yciu. Wartość tego zu ycia stanowi element kosztów
działalności określany mianem amortyzacji. W wyniku tego przypadku powstaje tzw.
konto główne oraz tzw. konto korygujące, którego saldo zwiększa lub zmniejsza
wartość określonego składnika bilansowego.
Przeciwieństwem dzielenia jest łączenie, wtedy gdy informacje nie muszą być zbyt
szczegółowe.
1. Mo na łączyć konta aktywów (np. materiałów)
2. Mo na łączyć konta pasywów
3. Mo na łączyć konta aktywów z kontem pasywów. Trzecia mo liwość mo e polegać
na :
a. Skomplikowaniu ich sald, wówczas na koncie połączonym powstaje
jedno zmienione saldo lub 0, np. połączenie konta rachunek bie ący z
kredytem w rachunku bie ącym,
b. Występowanie dwóch zmiennych sald, debet i credit w praktyce
występuje w postaci tzw. rozrachunków z odbiorcami, dostawcami, z
pracownikami itd.
Struktura tego konta
Dt

rozrachunki z odbiorcami i dostawcami

1. SP nale ności
2. obroty zwiększające nale ności
3. obroty zmniejszające zobowiązania
4. SK zobowiązań

Ct

1.SP zobowiązań
2. obroty zwiększające zobowiązania
3. obroty zmniejszające nale ności
4. SK nale ności

Stosowanie takich połączeń ma wadę polegającą na trudności ustalenia charakteru sald
końcowych.
Salda ustalane są następująco:
1. saldo końcowe debetowe (nale ności) tj. saldo początkowe nale ności + suma operacji
zwiększające nale ności – suma operacji zmniejszające nale ności,

Grzegorz Kania15
Dzienne gr 1

RACHUNKOWOŚĆ

2. saldo końcowe kredytowe (zobowiązań) tj. saldo początkowe zobowiązań + suma
operacji zwiększające zobowiązania – suma operacji zmniejszające zobowiązania.
W razie braku danych sumarycznych salda ustala się na podstawie ewidencji analitycznych.

POPRZEZ PRZYCHODY I ZYSKI rozumie się uprawdopodobnione powstanie w okresie
sprawozdawczym korzyści ekonomicznych o wiarygodnie określonej wartości w formie
zwiększenia wartości aktywów, albo zmniejszenia zobowiązań, które prowadzą do wzrostu
kapitału własnego lub zmniejszenia jego niedoboru w inny sposób ni wniesienie środków
przez właścicieli
POPRZEZ KOSZTY UZNANE LUB EKSPIROWANE rozumie się uprawdopodobnione
zmniejszenia w okresie sprawozdawczym korzyści ekonomicznych o wiarygodnie określonej
wartości w formie zmniejszenia wartości aktywów, albo zwiększenia wartości zobowiązania
lub rezerw, które prowadzą do zmniejszenia kapitału własnego, lub zwiększenia jego
niedoboru w inny sposób ni wycofanie środków przez udziałowców lub właścicieli.

ZASADA MEMORIAŁOWA
W celu określenia wyniku danego okresu przychodom zrealizowanym ze sprzeda y
przyporządkowujemy koszty uznane, czy ekspirowane, i to niezale nie od terminu zapłaty.
Kryteria ujęcia przychodu – MSR – 118 – przychody ze sprzeda y nale y ująć w księgach,
je eli:
1. jednostka gospodarcza przekazała nabywcy znaczące ryzyko i korzyści wynikające
(najczęściej) z transferu praw własności,
2. jednostka przestaje być trwale zaanga owana w zarządzanie towarami i nie sprawuje nad
nimi kontroli,
3. kwotę przychodów mo na wycenić w sposób wiarygodny.
4. Istnieje prawdopodobieństwo, ze jednostka gospodarcza uzyska korzyści ekonomiczne z
tytułu transakcji,
5. Koszty ju poniesione, oraz te, które zostaną poniesione przez jednostkę z tytułu
transakcji mo na wycenić w sposób wiarygodny.
KOSZTY EKSPIROWANE - koszty podstawowej działalności operacyjnej, dzielimy
najogólniej na:
- koszty produktu
- koszty okresu
Kosz, (zu ycie aktywów trwałych , obrotowych, usług obcych, a tak e inne wydatki nie
odzwierciedlające zu ycie, np. podatki, tyle, e związane z podstawową działalnością
operacyjną (faza zaopatrzenia, produkcji i sprzeda y, czy z funkcją zarządzania)
KOSZTY PRODUKTU – są rozliczane na produkowane wyroby, są one wstępnie
aktywowane (są ujęte w zapasie, w produkcji w toku, wyrobów) i zostają przyporządkowane
przychodom dopiero z chwilą sprzeda y tych produktów, (ekspirują z bilansu zysków, strat,
przepływają dopiero jak te produkty są sprzedane).
Do kosztów tych zaliczamy :
- koszty bezpośrednie wytworzenia (materiały bezpośrednie, wynagrodzenia
bezpośrednie...)
- Uzasadniona część kosztów pośrednich wytwarzania (koszty wydziałowe0
Grzegorz Kania16
Dzienne gr 1

RACHUNKOWOŚĆ

Koszty pośrednie
Przy wzroście produkcji, koszty te wzrastają

koszty stałe
nawet przy wzroście produkcji są stałe

W całości rozliczane na produkty

są rozliczane na produkty
za pomocą stawek znormalizowanych,
czy stabilizowanych na normalnym
wykorzystaniu środków produkcji

KOSZTY OKRESU – są funkcją czasu lub procesu sprzeda y i w związku z tym nie są
rozliczane na produkty , nie są tym samym aktywowane, tylko są natychmiastowo
przyporządkowywane przychodom w celu określenia zysku. Do kosztów tych zaliczamy
koszty ogólnego zarządu oraz koszty sprzeda y.
Przepływ kosztów w przedsiębiorstwie wytwórczym jest następujący:
BILANS

RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT

Zakup materiału

zapas materiału

Wynagrodzenia bezpośrednie
I koszty pośrednie wytwarzania

produkcja w toku
sprzeda
Wyroby gotowe

Poniesione koszty sprzeda y
I ogólnego zarządzania

koszt wytworzenia
wyrobów sprzedanych

nie są aktywowane
od razu przechodzą
do rachunku zysków i strat

koszty sprzeda y
i ogólnego zarządu

Przychody i koszty związane są zawsze z działalnością gospodarczą, czyli z operacjami
gospodarczymi.
Oprócz przychodów i kosztów mogą wystąpić jeszcze zyski i straty nadzwyczajne, wywołują
analogiczne skutki finansowe jak przychody i koszty, w tym sensie zmniejszają albo
zwiększają kapitały własne, tyle, ze powstają na skutek zdarzeń trudnych do przewidzenia,
poza zwykłą działalnością jednostki i nie związaną z ogólnym ryzykiem jej prowadzenia np.
katastrofy naturalne, ataki terrorystyczne.
Konta, na których ujmowane są operacje wynikowe noszą nazwę kont wynikowych.

Grzegorz Kania17
Dzienne gr 1

RACHUNKOWOŚĆ

Zasady funkcjonowania kont wynikowych

Dt

Konta kosztów

zwiększenia
kosztów

Ct

zmniejszenia
i przeniesienia
kosztów

Dt Konta strat nadzwyczajnych Ct
zwiększenia
strat

zmniejszenia
i przeniesienia
strat

Dt

Konta przychodów

zmniejszenia
i przeniesienia
przychodów

Dt

zwiększenia
przychodów
(korekty)

Zyski nadzwyczajne

zmniejszenia
i przeniesienia
zysków

Ct

Ct

zwiększenia
zysków

Koszty rejestrowane są i rozliczane w wielu układach, a w ramach rozwiązania
uproszczonego ujmowane są na kilku kontach :
- produkcja podstawowa, na którym rejestrujemy w pierwszej kolejności wszystkie koszty
bezpośrednie,
- koszty pośrednie wytwarzania, potocznie nazywane kosztami wydziałowymi,
- koszty ogólnego zarządu,
- koszty sprzeda y
Przy ewidencji sprzeda y wyrobów dla zachowania zasady przejrzystości zapisów
wprowadza się z konta:
1. Konto przychodów ze sprzeda y wyrobów, po stronie kredytowej księguje się wartość
sprzedanych wyrobów po cenach sprzeda y, zwykle w korespondencji z kontem
nale ności, po stronie debetowej księguje się ewentualne korekty przychodów (np. z
tytułu reklamacji),
2. Koszt wytworzenia wyrobów sprzedanych, po stronie debetowej konta księguje się koszt
wytworzenia sprzedanych wyrobów w korespondencji z kontem wyroby gotowe.
OPERACJE WYNIKOWE W FIRMIE HANDLOWEJ
W ewidencji operacji wynikowych w przedsiębiorstwie handlowym wymienia się 3
zasadnicze segmenty :
- ewidencja kosztów handlowych,
- ewidencja procesów towarów,
- ostateczne ustalenie wyniku finansowego

Grzegorz Kania18
Dzienne gr 1

RACHUNKOWOŚĆ

EWIDENCJA KOSZTÓW HANDLOWYCH
Operacje gospodarcze powodujące powstanie kosztów działalności handlowej, są
rejestrowane na koncie koszty handlowe, po stronie debetowej, w korespondencji z ró nymi
kontami bilansowymi
Ró ne aktywa zobowiązań

Koszty handlowe

EWIDENCJA PROCESÓW TOWARÓW
Dla zachowania przejrzystości zapisu wprowadza się dwa konta
- przychody ze sprzeda y towarów, po stronie kredytowej księguje się wartość sprzedanych
towarów,
- koszt sprzedanych towarów, po stronie debetowej księguje się wartość sprzedanych
towarów w cenie zakupu, w korespondencji z kontem towary.

Ró ne aktywa zobowiązań

Koszty handlowe

WYNIK FINANSOWY
3b

Przychody ze sprzeda y towarów

Kasa (nale ności)
3a

2a
3c

Towary

Koszty sprzedanych towarów

2b

Grzegorz Kania19
Dzienne gr 1

RACHUNKOWOŚĆ

EWIDENCJA ZAKUPU I ZUZYCIA MATERIAŁÓW
Materiały są to rzeczowe składniki aktywów obrotowych nabyte od kontrahentów, a czasami
wytworzone we własnym zakresie, które zu ywają się najczęściej w jednym cyklu
operacyjnym.
EWIDENCJA ZAPASÓW I MATERIAŁÓW:
- ilościowa, dla poszczególnych asortymentów, za nią odpowiedzialny jest magazynier
- ilościowo – wartościowa, dla asortymentów, lub ich grup, zwykle prowadzona dla
ka dego magazynu oddzielnie
- wartościowa, w układzie kont syntetycznych.
Wycena zapasów materiałowych.
Generalną zasadą wyceny zapasów jest historyczna cena nabycia, mo na tak e przy
zało eniu, e nie zniekształca to stanu majątku i wyniku finansowego stosować cenę zakupu.
Cena nabycia obejmuje cenę zakupu + wszystkie koszty dotyczące zakupu (załadunek,
przygotowanie materiału, ubezpieczenie materiału, sortowanie...)
Wycena materiałów
Teoretycznie mo na wyceniać stan końcowy i rozchód materiałów w drodze szczegółowej
identyfikacji rzeczywistych kosztów tych składników.
W praktyce stosuje się jedną z trzech metod :
- średniej ceny wa onej, polegająca na ustaleniu po ka dej dostawie ceny przeciętnej
obliczonej jako iloraz wartości stanu końcowego, powiększonego o ostatni przychód,
przez ilość,
- FIFO (skrót od first in first out – pierwsze weszło, pierwsze wyszło), polega na wycenie
rozchodów materiałów wg ceny pierwszej, czyli najstarszej dostawy, znajdującej się
jeszcze w magazynie, po jej wyczerpaniu wg ceny następnej dostawy,
- LIFO (last in first out – ostatnie weszło, pierwsze wyszło), polegającej na wycenie
rozchodu wg cen ostatniej dostawy, a po jej wyczerpaniu, przedostatniej ...
Stałe ceny ewidencyjne
Stosuje się równie w praktyce stałe ceny ewidencyjne, ustalane z reguły na rok, za pomocą
tych cen wycenia się wszystkie dowody obrotu materiałowego i prowadzi się ewidencję
zapasów. Przy tym rozwiązaniu powstają najczęściej ró nice pomiędzy ceną rzeczywistą, a
ceną ewidencyjną, ró nice te nazywamy odchyleniami od cen ewidencyjnych materiałów i są
one oddzielnie ujmowane w ewidencji, a następnie rozliczane między rozchód, a stan
końcowy w proporcji do wartości materiałów wydanych do zu ycia i pozostałych materiałów
w magazynie.
Materiały

odchylenia

Grzegorz Kania20
Dzienne gr 1

produkcja

RACHUNKOWOŚĆ

Transakcje zakupu materiałów
Na transakcję zakupu materiałów składają się dwie odrębnie udokumentowane operacje :
1. otrzymane dostawy i przyjęcie jej do magazynu na podstawie (najczęściej Pz),
2. otrzymanie dowodu rozrachunkowego (f-ry)
Ze względu na to, e te operacje mogą wystąpić w ró nym czasie rozliczenie zakupu polega
na stwierdzeniu, czy f-ry otrzymane od dostawców mają pokrycie w materiałach przyjętych
do magazynu i vice wersa. Rozliczenia tego dokonuje się za pomocą konta rozliczenie
zakupu.
KOSZTY I ICH UKŁADY EWIDENCYJNE
działalność
przedsiębiorstwa

działalność gospodarcza:
- przychody
- koszty

działalność
operacyjna

podstawowa
działalność
operacyjna

działalność
nadzwyczajna:
- zyski
- straty

działalność
finansowa

pozostała
działalność
operacyjna

Koszy podstawowej działalności operacyjnej obejmują dwa podstawowe układy tj. ukłaad
rodzajowy i układ funkcjonalno –kalkulacyjny.
UKŁAD RODZAJOWY:
Zadaniem tego układu jest grupowanie kosztów według ich elementarnych składników:
1. zu ycie materiałów i energii,
2. usługi obce
3. podatki (np. podatki od nieruchomości, podatki akcyzowe, nie podatek vat, nie
dochodowy, tylko kosztowe) i opłaty (wieczyste u ytkowanie gruntu, opłaty
środowiskowe, nie sankcje)
Grzegorz Kania21
Dzienne gr 1

RACHUNKOWOŚĆ

4. wynagrodzenia (ogół świadczeń pienię nych i w naturze), rezerwy na świadczenia
emeytalne, odprawy...
5. ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia :
2. narzuty na wynagrodzenia (głównie skłądniki z tytułu ubezpieczeń społecznych,
obowiązkowe fundusze, które są odprowadzane do wynagrodzeń,
3. inne wydatki związane np. z bezpieczeństwem, czy higieną pracy,
6. amortyzacja, są to planowe odpisy amortyzacyjne środków trwałych i wartości
niematerialnych,
7. pozostałe koszty rodzajowe
koszty podró y
koszty usług bankowych

EWIDENCJA KOSZTÓW WG RODZAJU
materiały

zu ycie materiałów

zobow. w. pracow.

1

wynagrodzenia

4

zobowiąz. wobec dost.

usługi obce

zobow. w. ZUS

świadczenia
na rzecz
pracowników

2
5

zobowiązania
publiczno - prawne

podatki i opłaty

3

amortyzacja

6

środki pienię ne
i zobowiązania
7

Układ rodzajowy – tylko prosta działalność

Grzegorz Kania22
Dzienne gr 1

umorzenia

pozostałe koszty
rodzajowe

RACHUNKOWOŚĆ

Mo liwe są dwa warianty ewidencji uwzględniające grupowanie kosztów w układzie
rodzajowym:
1. ograniczenie ewidencji kosztów do grupowania ich jedynie w układzie wg rodzaju (czyli
na kontach zespołu IV), mo e mieć to miejsce w przypadku prostych działalności, brak
du ego zrónicowania struktury asortymentowej, nieskomplokowanej struktury
organizacyjnej. Wtedy przy ustalaniu stosujemy metodę remamentową, czyli zdejmujemy
z wyniku koszty, które posiadają w remamencie końcowym, produkcję w toku, bądź
wyrobów, rozliczeń międzyokresowych
2. wstępne grupowanie kosztów w układzie według rodzajów, a następnie ich rozliczanie na
konta układu funkcjonalno – kalkulacyjnego
koszty pośrednie w miejscach powstania kosztów
Układ rodzajowy
zu ycie materiałów
zu ycie energii
wynagrodzenia
amortyzacja

układ podmiotowy

dopiero później na produkty
układ przedmiotowy

koszty bezpośrednie są rozliczane na produkty

UKŁAD FUNKCJONALNO – KALKULACYJNY
Układ przedmiotowy i podmiotowy tworzy układ funkcjonalno – kalkulacyjny, układ ten jest
dostosowany do struktury funkcjonalnej podmiotu gospodarczego.
PRODUKCJA PODSTAWOWA – słu y do ewidencji w pierwszym etapie kosztów
bezpośrednich, czyli tych, których odniesienie wprost na zlecenie, bądź asortyment jest w
oparciu o dokumenty źródłowe mo liwe, istotne i opłacalne. Koszty materiałów
bezpośrednich, wynagrodzeń bezpośrednich z narzutami, energii bezpośredniej i
technologicznej, narzędzi i przyrządów specjalnych, do tego konta prowadzimy analitykę dla
poszczególnych zleceń, bądź asortymentów. Pod datą otwarcia nowego roku (rok obrotowy)
nanosi się na to konto stan produkcji niezakończonej. Na koniec okresu obcią a się to konto
kosztami pośrednimi wytworzenia nazywanych kosztami wydziałowymi.
KOSZTY POŚREDNIE WYTWORZENIA (koszty wydziałowe)
są to koszty ponoszone przez wydziały produkcji podstawowej nie zaliczone do kosztów
bezpośrednich, np. w koszty ruchu maszyn i narzędzi, koszty kierwania wydziałem, koszty
stworzenia ogólnych warunków pracy na wydziałach, w części uzasanionej są rozliczane na
produkty.
KOSZTY OGÓLNEGO ZARZĄDU są to koszty utrzymania zarządu w organizacji, a tak e
obsługi działalności podmiotu jako całości, obejmują 3 grupy:
koszty administracyjno – gospodarcze (koszty funkcjonowania zarządu,
wynagrodzenia,zarządu, koszty biurowe, podatki od nieruchomości...)
koszty ogólnoprodukcyjne, np. magazynu, bocznic kolejowych...
ogólne koszty badań i rozwoju
Koszty ogólnego zarządu i sprzedazy są przyporządkowywane bezpośrednio przychodom. w
celu określenia zysku i nie są rozliczane na produkty.
KOSZTY ZAKUPU są to koszty związane bezpośrednio z zakupem materiałów np.
załadunek, wyładunek, przewóz, ubezpieczenie, sortowanie... Koszty te obcią ają stan
końcowy materiałów i zuzycie materiałów lub tylko zuzycie materiałów w zalezności od
stosowanej metody wyceny materiałów.
KOSZTY PRODUKCJI POMOCNIECZEJ są to koszty wydziałów wykonujących
swiadczenia na rzecz innych komórek danej jednostki, a najczęściej na rzecz wydziałów
podstawowych, np. usługi transportowe, remontowe, energetyczne...
Grzegorz Kania23
Dzienne gr 1

RACHUNKOWOŚĆ

Koszty te rozlicza się zgodnie z kierunkiem świadczeń wydziałów pomocniczych
warsztatroboczogodzina
Jednostka ewidencjonuje koszty w dwóch układach. Stany wybranych kont są następujące
materiały 60.000, wyroby 90.000
1. RW - 21.800
a. bezpośrednio na produkcję wyrobu – 16.500
b. przez wydział produkcji podstawowej 3.300
c. działalność zarządu 2.000
2. lista płac – 15.900
a. pracowników bezpośrednich 7.700
b. pracownicy wydziały 2.200
c. pracownicy zarządu 4.000
d. za załadunek wyrobu 2.000
3. naliczono koszty ubezpieczeń wwg stawki 30%
4. obliczon amortyzację środków trwałych
a. działów podstawowych 2.200
b. działów zarządu 500
5. pzryjęto faktury za zu yte media – 5.400
a. przez wydział produkcji podstawowej 4.400
b. zarząd 1.000
6. PK przeniesienie kosztów pośrednich wytwarzania na produkty .... 12.760
7. przyjęto z produkcji do magazynu wyrobów gotowych 30.000
8. przyjęto produkty na stan środków trwałych w budowie 3.300
9. PK wycenione i przeniesiono wartość produkcji w toku ...
10. sprzedano wyroby
a. rozchód wyrobów w związku ze sprzeda ą 50.000
b. przychód ze sprzeda y 85.000
11. operacje związane z ustaleniem wyniku ze sprzeda y
a. metodą kalkulacyjną
b. metodą porównawczą
Układem bazowym przy stosowaniu wyników ze sprzeda y jest układ funkcjonalno kalkulacyjny, tzn, układ rodzajowy podlega rozliczeniu.
(patrz str. dodatkowe)
W przypadku stosowania metdy porównawczej układem bazowym ustalania wyniku jest
układ rodzajowy kosztów, tzn. przychodom ze sprzeda y przyporządkowujemy koszty w
układzie rodzajowym.
Koszty w ukadzie rodzajowym równe są kosztom ekspirowanym wyłącznie wtedy, gdy nie
występuje w kosztach produkcja w toku, ani wyroby gotowe, lub nie występują zmiany w
stanie produkcji w toku i wyrobów gotowych.
W praktyce część kosztów posiada w postaci stanów sald końcowych na kontach wyroby
gotowe i produkcja w toku.
koszty do rozliczenia = koszty rozliczone
Sp (stan początkowy wyrobów, bądź produkcji w toku + Kr (koszty rodzajowe)
= koszty ekspirowane Ke = Sk (remament końcowy produkcji w toku, bądź wyrobów
gotowych)
Grzegorz Kania24
Dzienne gr 1

RACHUNKOWOŚĆ

Kr – Ke = Sk – Sp
Suma kosztów wg rodzaju poniesionych w okresie ró ni się od kosztów ekspirowanych o
ró nicę stanów sald produktów na początku i na końcu okresu. Je eli stan produktów na
początku i na końcu okresu nie są sobie równe, to przychody powinny być zwiększone o
przyrost stanu produktu, a zmniejszone o zmniejszenie stanu produktw.
W przypadku stosowania metody porównawczej na stronie kredytowej konta rozliczenie
kosztów księguje się przeniesienie kosztów rodzajowych na konta kosztów w układzie
funkcjonalno – kalkulacyjnym, a na stronę debetową trafiają ostatecznie koszty ekspirowane,
czyli koszt wytworzenia wyrobów, koszty zarządu...
W rezultacie saldo konta rozliczenie kosztów odpowiada zmianie stanu produktów na
początku i na końcu okresu.
Zasady te mogą jednak zostać naruszone je eli część kosztów wyjdzie z kont kręgu
kosztowego. Przekaze się wyroby gotowe na własne potrzeby jako środek trwały, przekazanie
wyrobów do własnego sklepu, wykoanie sposobem gospodarczym (we własnym zakresie)
środków trwałych, bądź środków trwałych w budowie, przeniesienie kosztów uruchomienia
nowej produkcji do wartości niematerialnych i prawnych. Wówczas do ustalania prawidłowej
korekty z tytułu zmian stanu produktów zachodzi potrzeba zało enia dwóch kont:
obroty wewnętrzne
koszty obrotów wewnętrznych
Metoda ustalania wyniku jest dostosowana do kalkulacyjnego rachunku zysku i strat.
Metoda porównanwcza jest dostosowana do struktury porównawczego rachunku zysków i
strat.
Porównawczy rachunek zysków i strat : (do zadania)
1. Przychody ze sprzeda y 74.270
a. przychody ze sprzeda y produktów 85.000
b. koszty wytworneia świadczeń na własne potrzeby (obrotowe) 3.300
c. zmiana stanów produktów –14.030
2. Koszty podstawowej działlaności operacyjenj 50.570
a. zu ycie materiałów 27.200
b. wynagrodzenia 15.900
c. świadczenia na rzecz pracowników 4.770
d. amortyzacja 2.700
e. usługi obce f. podatki i opłaty g. inne koszty 3. Wynik ze sprzeda y 23.700 (poz1-poz2 = pozycja 3)

Grzegorz Kania25
Dzienne gr 1

RACHUNKOWOŚĆ

STRUKTURA WYNIKU FINANSOWEGO
koszt sprzedanych produktów
towarów i materiałów

przychody netto ze sprzeda y
produktów towarów i
materiałów

-

+
zysk (strata)
brutto
ze sprzeda y

koszty sprzeda y (koszty
ogólnego zarządu)

zysk (strata)
ze sprzeda y
pozostałe koszty operacyjne

pozostałe przychody
operacyjne

-

+
zysk (starta)
z działalności
operacyjnej

koszty finansowe

przychody finansowe

-

+
zysk (strata)
z działalności
gospodarczej

wynik zdarzeń
nadzwyczajnych

wynik zdarzeń
nadzwyczajnych

-

+
zysk (strata)
brutto

podatek dochodowy i
pozostałe obowiązkowe
zmniejszenia zysku

zysk (strata)
netto
Grzegorz Kania26
Dzienne gr 1

RACHUNKOWOŚĆ

PRZYCHODY I KOSZTY POZOSTAŁEJ DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ
Obejmują operacje gospodarcze związane pośrednio z działalnością operacyjną jednostki.
Przychody:
przychody ze sprzeda y likwidacji środków trwałych i wartości niematerialnych i
prawnych, odtworzenie utraconej wartości środków trwałych i wartości
niematerialnych i prawnych
przedawnione lub umorzone zobowiązania
rozwiązanie rezerwy tworzonej w cię ar pozostałych kosztów operacyjnych
zobowiązania
150

-

Koszty:
-

rezerwy
150
200
50 000

koszty dz. oper.
200

pozostałe przychody dz. oper.
50 000

otrzymane odszkodowania, kary umowne, grzywny
otrzymane darowizny, dotacje
otrzymane nieodpłatnie składniki aktywów obrotowych
zarachowanie przypadających na bie ący okres rat środków pienię nych
otrzymanych na sfinansowanie nabycia lub wytworzenia środków trwałych lub
wartości niematerialnych lub prawnych
nady ki aktywów ujawnione w trakcie inwentaryzacji

wartość księgowania netto sprzedanych środków trwałych i wartości
niematerialnych i prawnych
koszty związane ze sprzeda ą likwidacją lub opdpisami z tytułu trwałej utraty
wartości środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych
odpisy aktualizujące wartość nale ności
niezawinione niedobory aktywów nie obnoszone w cię ąr kosztów
podsatwowych
rezerwy na przewidywane uprawdopodobnione przyszłe zobowiąznaia
odpisy z tytułu utraty wartości zapsów
odpisy od dodatniej wartości firmy

Firma M kupuje firmę C
wartość księgowa aktywów firmy C
500 000
wartość księgowa zobowiązań firmy C
100 000
wartość księgowa netto firmy C
400 000
wartość godziwa aktywów firmy C
600 000
wartość godziwa zobowiązań firmy C
100 000
wartość godziwa netto firmy C
500 000
księguje się ró nicę między wartością godziwą firmy C, a cną nominalną firmy C
-

zapłacone odszkodowania, jary, grzywny, bądź wartość nieodpłatnie
przekazanych aktywów z wyjątkiem inwestycji

Grzegorz Kania27
Dzienne gr 1

RACHUNKOWOŚĆ

PRZYCHODY I KOSZTY FINANSOWE
Działlaność finansowa polega na podejmowaniu operacji w zakresie inwestycji i zobowiązań
finansowych.
Przychody:
-

dywidendy z tytułu posiadanych udziałów w innych jednostkach
przychody z tytułu posiadania papierów wartościowych
odsetki od udzielanych po yczek, nalezności, rat
prowizje od udzielanych po yczek
otrzymane dyskonto przy nabyciu weksli
przychody z tytułu sprzeda y aktywów finansowych, czy innych inwestycji (np.
sprzeda y akcji)
przychody z tytułu aktualizacji wyceny pewnych aktywów finansowych, zwykle
krótkoterminowych
nadwy ka dodtnich ró nic kursowych nad ujemnymi

Koszy:
-

płacone lub przypadające na bie ący okres odsetki i prowizje od kredytów i
po yczek, poza kredytami słu ącymi finansowaniu środków trwałych, wartości
niematerialnych i prawnych lub zapasów
wartość ewidencyjna zbywalnych inwestycji oraz koszty prowizji przy sprzeda y
inwestycji
odsetki od zobowiązań, w tym równie za zwłokę
odpisy aktualizujące wartość inwestycji
utracone dyskonto weksli (firma otrzymuje weksel, w banku dyskontuje weksel i
otrzymuje mniej ni otrzymała w niedyskontowanym wekslu)
odpisane po yczki i nale ności uznane za nieściągalne
koszty emisji akcji i poniesione przy powstaniu spółki lub podwy szeniu jej
kapitału w kwocie przewy szającej attio (czyli nadwy kę wartości emisji, nad
wartością nominalną)
rachunek bankowy
kapitał akcyjny
kapitał zapasowy
500 000

400 000

100 000

do wysokości attio zmniejszamy attio, je eli jest to wartość wy sza to księgujemy na kosztach
finansowych, ( np. 150 000)
koszty finansowe
50 000

kapitał zapasowy
100 000 100 000

-

nadwy ka ujemnych ró nic kursowych nad dodatnimi

Grzegorz Kania28
Dzienne gr 1

RACHUNKOWOŚĆ

DZIAŁALNOŚĆ NADZWYCZAJNA, CZYLI ZYSKI I STRATY NADZWYCZAJNE:
są to zyski i straty powstające na wskutek zdarzeń trudnych do przewidzenia, poza
działalnością operacyjną jednostki i nie związane z ogólnym ryzykiem jej prowadzenia np.
katastrofy naturalne, działania wojenne, ataki terrorystyczne, po ary...
Zyski:
-

otzrymane odszkodowania za straty będące skutkiem zdarzeń losowych
odpady u ytkowe odzyskane po zfarzeniach losowych
odpisanie rezerwy obcią ającej straty nadzwyczajne

-

wartość netto składników aktywów utraconych z powodu zdarzeń losowych
koszty usuwania skutków zdarzeń losowych

Straty:

RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘ NYCH
Aktywa pienię ne są to aktywa w formie krajowych środków płatniczych, walut obcych i
dewiz, oraz ekwiwalentów pienię nych, krótkoterminowe inwestycje o du ej płynności,
łatwowymienialne na znane kwoty środków pienię nych i nara one na nieznaczne ryzyko
zmiany wartości, najczęściej są to instrumenty rynku pienię nego, takie jak, czeki, bony
komercyjne, certyfikaty depozytowe, bony oszczędnościowe, bony skarbowe, bony pienię ne
NBP.
W rachunku przepływów pienię nych wyró nia się trzy rodzaje działalności:
operacyjną
inwestycyjną
finansową
DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA:
Przez działalność operacyjną rozumie się podstawowy rodzaj dziaalności jednostki tzn. ten
obszar, do którego jednostka została powołana statutowo i inne rodzaje działalności nie
zaliczone do działalności inwestycyjnej, lub finansowej.
wpływy:
-

wypływy:
-

zapłata za sprzeda wyrobów, towarów, usług, materiałów stanowiącą integralny
element działalności operacyjnej podmiotu (zawsze z VAT) i inne np. odsetki za
zwłokę w zapłacie nale ności,

zapłaty za dostawę surowców, energii, towarów i usług
wypłaty wynagrodzeń
ubezpieczenia zdrowotne, społeczne i inne świadczenia
podatki i opłaty (podatki kosztowe i dochodowe)
pozostałe

Grzegorz Kania29
Dzienne gr 1

RACHUNKOWOŚĆ

DZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA:
Przez działalność inwestycyjną rozumiemy nabywanie i zbywanie aktywów trwałych i
krótkoterminowych inwestycji i wszystkie związane z tym pienię ne koszty i korzyści.

wpływy:
-

wypływy:
-

zbycie wartości niematerialnych i prawnych i rzeczowych aktywów trwałych
zbycie inwestycji w nieruchomości i w wartości niematerialne
z tytułu aktywów finansowych, zbycie aktywów finansowych, dywidendy z
tytułu aktywów finansowych otzrymane odsetki z tytułu aktywów finansowych

nabycie wartości niematerialnych i prawnych
nabycie rzeczowych aktywów trwałych
nabycie inwestycji w nieruchomości i w wartości niematerialne
nabycie aktywów finansowych

DZIAŁALNOŚĆ FINANSOWA:
Przez działalność finansową rozumieniemy pozyskiwanie i utratę źródeł finansowania i
powiązane z tym pienię ne koszty i korzyści.
wpływy:
wypływy:
-

emisja akcji, wydanie udziałów, emisja obligacji, czy innych ró nych papierów
wartościowych
pobieranie kredytów, po yczek

dywidendy
odsetki, raty spłaty kredytów, po yczek
wykup obligacji
wykup oprocentowanych papierów wartościowych
płatności z tytułu leasingu finansowego

[cash flou – CF]- razem przepływy
CF działalność
CF operacyjna
CF inwestycyjna
CF finansowa
wynik

I
-40.000
-100.000
150.000
10.000

II
50.000
-70.000
30.000
10.000

III
180.000
20.000
-220.000
-20.000

I – działalność niedochodowa, wszelkie niedobory pokrywane z działlaności finansowej
II – działalność operacyjna dochodowa, fiansowa tak e, inwestycyjna nie
III - działalność operacyjna dochodowa, inwestycyjna równie , z finsnowej wypłaca się
właścicielom, lub spłaca się zaciągnięte zobowiązania
W działalności operacyjnej jednostki mogą wybrać metodę bezpośrednią lub pośrednią
przepływów.
Grzegorz Kania30
Dzienne gr 1

RACHUNKOWOŚĆ

W metodzie bezpośredniej wykazujemy poszczególne tytuły wpływów i wypływów drogą
analizy zapisów kont środków pienię nych.
W metodzie pośredniej za punkt wyjścia przyjmujemy zysk, lub startę netto, a następnie
dokonujemy szeregu korekt doprowadzających wynik memeoriałowy do przepływów
operacyjnych.
Zadanie :
Dany jest bilans LTG na dzień 31.12.200X w mln zł.
PASYWA
31.12.200X 31.12.220X+1
31.12.200X 31.12.220X+1
800
1125
A. kapitały
905
1225
własne
800
100
B.zobowiązania
695
900
i rezerwy na
zobowoiązania
- zapasy
400
490
- zobowiązania
400
520
długoterminowe
- nale ności
350
420
- zobowiazania
295
380
krótkoterminowe
- środki
50
80
- zobowiązania
pienię ne
finansowe
- rozliczenia
10
- inne
295
380
międzyokresowe
zobowiązania
suma:
1600
2125
suma:
1600
2125
AKTYWA
A. aktywa
trwałe
B. aktywa
obrotowe

Rachunek zysków i strat:
1. przychody ze sprzeda y
2. koszty wytworzenia wyrobów sprzedanych
3. koszty ogólnego zarządu
4. wynik ze sprzeda y
5. pozostałe przychody operacyjne
6. pozostałe koszty operacyjne
7. wynik z działalności operacyjnej
8. przychody finansowe
9. koszty finansowe
10.wynik z działalności gospodarczej
11.wynik ze zdarzeń nadzwyczajnych
12.zysk brutto
13.podatek dochodowy
14.wynik netto

2500
1450
550
500
100
0
600
0
100
500
0
500
180
320

Dodatkowe informacje:
1. Pozostałe przychody operacyjne i koszty finansowe w rachunku zysków i strat są
operacyjne w bilansie przepływów
2. Suma odpisów amortyzacyjnych wynosi 100
3. Zakup rzeczowych aktywów trwałych -275
4. Zakup udziałów w spółce stowarzyszonej –150
5. Emisja obligacji własnych –120

Grzegorz Kania31
Dzienne gr 1

Podobne prace

Do góry