Ocena brak

Rachunek kosztów standardowych

Autor /Encyklopedia Zarządzania Dodano /04.02.2012

Charakterystyka



Rachunek kosztów standardowych direct standard costing system – jest to „pomiar, ujęcie i uwidocznienie w ewidencji oraz wykazanie w sprawozdaniu finansowym operacji gospodarczych oraz ich rzeczowych efektów, związanych z realizacją gospodarczego celu działalności danej jednostki” uwzględniający koszty standardowe. (B. Michreda 2005, s. 175)


Rachunek kosztów standardowych „stanowi odmianę rachunku kosztów postulowanych, w której wykorzystuje się w systemie ewidencyjnym i przy kalkulacji kosztów rzeczywiście poniesionych kategorię kosztów standardowych”. Podstawowym celem rachunku kosztów standardowych jest uwzględnienie przy określeniu postulatów kosztownych norm dotyczących zużycia czynników produkcji. Koszty standardowe są taki kosztami postulowanymi, których podstawą określenia są ściśle ustalone normy zużycia czynników produkcji. Normy te powinny być uzasadnione wzglądami technologicznymi. Przy wyznaczeniu kosztów standardowych należy brać pod uwagę jedynie technologicznie niezbędne nakłady pracy żywej i uprzedmiotowionej. Koszty te są ustalane przy założeniu optymalnych warunków realizacji procesu gospodarczego. (E. Nowak, R. Piechota, M. Wierzbiński, Warszawa 2004, s. 80)

Rachunek kosztów standardowych jest procesem ustalania kosztów związanych z prowadzeniem działalności tj. wytwarzaniem wyrobów, świadczeniem usług i wykonywaniem różnych funkcji. Jest to rachunek kosztów z uwzględnieniem podziału na koszty stałe i zmienne i z mechanizmem wyceny produktów kosztami bezpośrednimi (zmiennymi) i zastosowaniem normatywnych wartości przy kontroli kosztów. (M. Dobija 1997, s. 157)




Przedmiot i cele

Przedmiotem rachunku kosztów są: koszty wytwarzanych wyrobów, świadczonych usług, lub wykonywanych funkcji tzn. zawsze przedmiotem rachunku kosztów są koszty prowadzenia działalności.

Podmiotem rachunku kosztów jest jednostka gospodarcza, która prowadzi działalność. ( E. Nowak 2004, s. 33)



Celem rachunku kosztów jest:

  • dostarczenie informacji decydentom,
  • kontrola sytuacji,
  • ustalanie budżetu,
  • uproszczenie kalkulacji kosztów,
  • motywacja pracowników, przez określenie celów działania
(R. Piechota 2005, s. 11-21)



Współcześnie rachunek kosztów bywa rachunkiem kosztów i efektów.

Na podstawie możliwych kombinacji określonych przez kryteria podziału systemów rachunku kosztów otrzymuje się „minimalny układ kryteriów i atrybutów”:


Organizacja - | Zleceniowy | Procesowy | ABC | JIT |



Kontrola - | Normatywny | Zwykły | Rzeczywisty |



Wycena - | Bezpośredni | Pełny |

Z tego zestawienia można wyprowadzić:

  • Zleceniowy, zwykły rachunek kosztów pełnych
  • Zleceniowy, normatywny pełny rachunek kosztów
  • Procesowy, normatywny rachunek kosztów bezpośrednich
  • Procesowy, pełny rachunek kosztów rzeczywistych
  • Bezpośredni, normatywny, rachunek kosztów w systemie JIT
  • Normatywny, pełny rachunek kosztów typu ABC
(M. Dobija 1997, s. 157)



Standardowe koszty związane są zazwyczaj z firmą produkcyjną, kosztami materiałów bezpośrednich, robocizny bezpośredniej i produkcji niezakończonej.

Rachunek kosztów standardowych jest narzędziem do stosowania zarządzania przez wyjątki.

Zamiast przypisywania rzeczywistych kosztów materiałów bezpośrednich, robocizny bezpośredniej i produkcji niezakończonej produktów, wielu producentów przypisuje przewidywany lub standardowy koszt. Oznacza to, że produkcja zapasów i koszt sprzedanych towarów rozpocznie się od kwoty odzwierciedlającej koszty standardowe, a nie rzeczywiste koszty produktu. Producenci, oczywiście, nadal muszą ponosić rzeczywiste koszty. W rezultacie prawie zawsze występują różnice między rzeczywistymi kosztami oraz kosztami standardowymi, a różnice te są znane jako odchylenia.

Koszty standardowe i związane z nimi różnice są cennym narzędziem zarządzania. Z wariancji można odczytać, koszty produkcji i czy różniły się od standardowych (planowanych, oczekiwanych) kosztów.


  • Jeśli rzeczywiste koszty są większe niż koszty standardowe odchylenie jest niekorzystne. Niekorzystne odchylenie mówi, że jeśli wszystko inne pozostaje stałe faktyczny zysk będzie mniejszy, niż planowano.
  • Jeśli rzeczywiste koszty są mniejsze niż koszty standardowe odchylenie jest korzystne. Korzystne odchylenie mówi, że jeśli wszystko inne pozostaje stałe faktyczny zysk będzie prawdopodobnie przekraczał planowany zysk.

Im wcześniej system rachunkowości przeanalizuje odchylenia, tym szybciej zarządzanie może skierować uwagę na różnice od planowanej kwoty.


Autor: Joanna Róg
Źródło: Encyklopedia Zarządzania
Treść udostępniana na licencji GNU licencja wolnej dokumentacji 1.3 lub nowsza.

Podobne prace

Do góry