Ocena brak

Ptaki wodne - Rząd: rurkonose

Autor /Maksym44 Dodano /26.01.2012

Rurkonose to niezwykła nazwa pewnej grupy spokrewnionych ptaków. Pochodzi ona od rogowych, rurkowatych nozdrzy na górnej szczęce dzioba zakończonych otworami nosowymi. Charakterystyczna budowa tego organu wiąże się ze znajdującymi się tam gruczołami solnymi. Za ich pomocą ptaki mogą odciągać czystą wodę z wody morskiej, a zagęszczony roztwór soli wydalany jest przez otwory nosowe; odciągnięta woda z niewielką zawartością soli zostaje wchłonięta przez tkanki ciała. Jest to warunek przeżycia w tym środowisku: wszystkie rurkonose są ptakami morskimi, które żyją na oceanach daleko od brzegu.

Tylko na czas lęgów przylatują na ląd stały lub wyspy. Większość gatunków żyje na południowej półkuli. Jeszcze jedną osobliwością tych ptaków jest wytwarzanie w żołądku brzydko pachnącej, piżmowej, płynnej substancji; ptaki wystrzykują ją w razie zagrożenia na odległość metra w kierunku wroga. Na mrozie zastyga ona jak wosk w długo cuchnącą masę. Wśród rurkonosych są ptaki różnej wielkości - od nawałnika burzowego wielkości jaskółki po albatrosa wielkości gęsi - największego morskiego ptaka lotnego. Barwy upierzenia - od smolistoczar-nej po białą, podobnie jak u alk, mew i ry-bitw. Życie na wodzie nie dopuszcza żadnych jaskrawych kolorów. Dziób rurkonosych jest z boku spłaszczony, raczej prosty, na końcu haczykowato zakrzywiony. Nogi słabe, przednie palce połączone błonami pławnymi, pazur tylny zakrzywiony. Znakomita umiejętność latania czyni je wytrwałymi lotnikami.

Duże ptaki szybują bez wysiłku wykorzystując zręcznie niewielkie nawet prądy powietrza powstające nad grzbietami fal. Podczas ciszy, czyli bezwietrznej pogody, albatrosy opuszczają się na wodę. Poza okresem lęgowym ptaki latają w zupełnie przypadkowym kierunku, jakby koczowały po bezkresnych oceanach; mają jednak cudowną zdolność odnajdywania drogi do „domu" i nieomylnie powracają na tę wyspę, na której się wykluły. Przypuszcza się, że w ostatnie noce przed wylotem młode ptaki wychodzą z komór lęgowych i zapamiętują swoją wyspę po położeniu gwiazd. Po ziemi poruszają się przede wszystkim mniejsze gatunki, ale też z dużym trudem; prawie nie potrafią utrzymać się na nogach, więc ślizgają się na brzuchu, wykorzystując przy tym skrzydła i nogi.

Wśzystkie gatunki rurkonosych tworzą nieraz ogromne kolonie. Gatunki europejskie lęgną się zwykle w gniazdach ukrytych w ziemi lub w szczelinach skalnych. V\fezy-stkie składają jedno jajo, które może osiągać 1/4 ciężaru matki. Instynkt budowania gniazd jest słabo rozwinięty. Jaja znoszone są często na gołą ziemię, w koloniach zwykle jednocześnie. V\fysiadują oboje rodzice. Trwa to wyjątkowo długo: od 36-40 dni u najmniejszych gatunków do ponad 2 miesięcy u największych.

Młode wykluwają się ślepe, ale pokryte gęstym puchem. Większość rodziców przylatuje do gniazd nocą, a dnie spędzają daleko na morzu. Mimo to w jasne polarne noce wiele ptaków pada ofiarą wydrzyków. Rozwój piskląt - od momentu wyklucia się - trwa także bardzo długo: małe gatunki potrzebują do wylotu z gniazda i osiągnięcia samodzielności ok. 70 dni, duże gatunki - ponad 6 miesięcy. Pisklęta pobierają pokarm z dzioba jednego z rodziców, który zwykle pojawia się w nocy tylko jeden raz. Jednak pisklętom to wystarcza, gdyż po odpowiednio długim czasie stają się bardzo tłuste i rodzice mogą je opuścić. Kilka dni po odlocie dorosłych ptaków młode wylatują, czasami jednocześnie w jedną noc, na morze. Rurkonose zdobywają pokarm z powierzchni wody. Jedynie burzyki potrafią zręcznie nurkować.

Podobne prace

Do góry