Ocena brak

Ptaki wodne - Rodzina: alki

Autor /Natan Dodano /26.01.2012

Alki, liczącą zaledwie 20 gatunków, dość jednolitą grupę ptaków morskich, zalicza się zwykle jako rodzinę lub podrząd do rzędu siewkowych. Niektórzy ornitolodzy wyróżniają je jako osobny rząd. Alki są ptakami małej i średniej wielkości. Najmniejszy gatunek, alczyk, ma zaledwie wielkość szpaka i waży ok. 100 g; gatunki największe, nurzyki, osiągają długość ciała do 42 cm i ważą 800 g. Alki zdobywają pokarm nurkując, zwykle w słonej wodzie, chociaż istnieje tu kilka wyjątków. Występują w zimnych morzach wokół bieguna północnego. Ptaki, które są dobrymi szybownikami czy sprawnymi lotnikami, nie mogą jednocześnie być skutecznymi nurkami.

Ta pierwsza grupa musi mieć niewielką masę ciała, a więc duże skrzydła i lekki tułów, druga grupa - stosunkowo ciężki, masywny tułów i raczej małą powierzchnię skrzydeł. Alki w czasie nurkowania płyną powoli, ale pewnie - uderzają na wpół otwartymi skrzydłami sterując nogami. Pod wodą pozostają zwykle 30-60 sekund. W locie wyprostowują skrzydła na całą szerokość i z furkotem szybko nimi poruszają; przypominają wtedy ważki. Skrzydła alk w stosunku do masy ciała są tak małe, że została tu osiągnięta granica zdolności do lotu.

Ciało alk ma kształt wrzeciona, nogi umieszczone są z tyłu tułowia, w wyniku czego ptaki na lądzie muszą stać wyprostowane pionowo i prawie nie mogą chodzić. Palce spięte są błonami pławnymi; masywny dziób mocno bocznie spłaszczony. Otwory nosowe w czasie nurkowania są zamykane płatkami skóry, tak jak u innych ptaków nurkujących lub ssaków morskich. Na wyjątkowo gęste upierzenie składa się 10 tys. piór. Alki mają ubogie w kolory upierzenie, dlatego często nazywa się je czarnymi ptakami. Przeciwwagą ciemnego ubarwienia wierzchu ciała jest dużo bieli po spodniej stronie. W czasie nurkowania takie rozłożenie kolorów chroni je przed wrogami: z góry ciemny grzbiet zlewa się z mrokiem głębi, a widoczne od dołu jasne części brzucha nie odcinają się pod światło od powierzchni wody.

Obie płci są jednakowo ubarwione i mają podobną wielkość, ale istnieją różnice między upierzeniem ptaków młodych i dorosłych oraz szatą spoczynkową i godową. Alki prawie całe swoje życie spędzają na morzu i tylko na lęgi schodzą na stały ląd lub na wyspy. Łączą się w pary na całe życie i co roku powracają dokładnie w te same miejsca lęgowe, gdzie spotykają swoich zeszłorocznych partnerów. Po raz pierwszy wyprowadzają lęgi w 3. roku życia. Wszystkie alki gnieżdżą się w koloniach, często bardzo licznych i zakładanych zwykle z innymi gatunkami ptaków. Nie budują gniazd, z reguły składają 1 jajo, niezwykle duże, bo stanowiące 13% ciężaru samicy.

W razie utraty jaja, na przykład na skutek powszechnego w wielu miejscach ich wybierania, ptak składa jajo dodatkowe. Wysiadują oboje rodzice. Pisklę wykluwa się z otwartymi oczami, pokryte gęstym puchem, ale początkowo zupełnie bezradne. Dopiero po kilku dniach osiąga zdolność termoregulacji i temperatura jego ciała ustala się. Na terenie kolonii lęgowych alki nie boją się ludzi i ta ufność je gubi - są od wieków w dużej liczbie zabijane i zjadane.

Podobne prace

Do góry