Ocena brak

Ptaki drapieżne

Autor /Werner Dodano /31.01.2012

Ptaki drapieżne to urodzeni myśliwi - najbardziej zagorzali i najsprawniejsi łowcy ptasiego świata. Ci bystroocy władcy przestworzy uzbrojeni są w zakrzywione pazury i hakowate dzioby, służące im do chwytania różnorodnej zdobyczy.
Termin „ptaki drapieżne" jest przeważ­nie używany w odniesieniu do przedsta­wicieli rzędu Falconiformes (niektórzy ornitolodzy dzielą rząd Falconiformes na trzy mniejsze: Cathartiformes, Accipitriformes i Falconiformes). Należy do niego blisko trzy­sta gatunków, w tym orły, jastrzębie, myszoło­wy i sokoły. Jednak nie wszystkie ptaki polu­jące na żywą zdobycz określa się mianem pta­ków drapieżnych, nie zalicza się do nich na przykład wydrzyków czy dzierzb, a także sów, chociaż mają one ostry wzrok i silne szpony podobnie jak orły. Te ptaki nie są zaliczane do ptaków drapieżnych, ponieważ o przynależno­ści do danej grupy gatunków nie decyduje jed­na cecha.
Ptaki drapieżne, to mięsożercy, którzy zdo­bywają pożywienie polując na najróżniejsze zwierzęta, m.in. owady, ptaki, gady i ssaki, w czym pomocne są im silne, hakowate dzio­by, którymi rozrywają mięso.
Niemal wszystkie ptaki drapieżne aktywnie polują i zabijają swą zdobycz. Jednak w prze­ciwieństwie do innych ptaków, polujących na zwierzęta nie chwytają swej zdobyczy dzio­bem, lecz szponami. Wyjątkiem są m.in. sępy, które żywią się padliną. Dlatego nie mają bar­dzo silnych nóg, a ich pazury często są tępo za­kończone.
Wszystkie ptaki drapieżne, niezależnie od tego czy polują na żywą zdobycz, czy poszu­kują martwych zwierząt, są aktywne w dzień. Niektóre mogą latać o zmierzchu, jednak ża­den z nich nie poluje nocą, jak sowy.
Ptaki drapieżne tworzą jedną z najbardziej kosmopolitycznych grup - występują na wszystkich kontynentach, z wyjątkiem An­tarktydy. Cechy poszczególnych gatunków pozwalają im penetrować niemal wszystkie dostępne środowiska; od górskich szczytów po torfowiska i od tropikalnych lasów po zamarz­nięte połacie tundry.
Wędrówki.
Wiele gatunków ptaków drapieżnych zmienia w ciągu roku miejsce pobytu. Niektóre na­uczyły się wędrować, chcąc uniknąć niesprzy­jającej pogody, inne przemieszczają się w po­szukiwaniu sezonowo bogatych środowisk. Gatunki takie jak trzmielojad czy pustułeczka, w których pożywieniu przeważają owady, często podążają latem na północ, by tam korzy­stać z obfitości pożywienia. Lecz wraz ze zbli­żaniem się zimy, owadów jest tam coraz mniej i ptaki wracają na południe.
Niektóre gatunki, polujące na ptaki, wyko­rzystują masową migrację swych ofiar. Sokół skalny na przykład opóźnia nawet swój sezon lęgowy, aby jego młode wykluły się wtedy, gdy niebo nad Morzem Śródziemnym pełne jest drobnych wędrownych ptaków. Rodzice nie mają wtedy specjalnego kłopotu ze zdoby­ciem odpowiedniej ilości pożywienia dla sie­bie i wiecznie głodnych młodych. Inne ptaki drapieżne, na przykład sokół wędrowny, wę­drują czasem na niewielkie odległości pomię­dzy swymi skalistymi terenami lęgowymi a zi­mowiskami na wybrzeżu.
Podczas wędrówki ptaki drapieżne zazwy­czaj unikają dłuższych przelotów nad wodami. Większość z nich jest znakomicie przystoso­wana do szybowania we wznoszących prądach powietrza, nie powstających nad wodą, a nie potrafi długo lecieć aktywnie, machając skrzy­dłami. Poszczególne gatunki doprowadziły do perfekcji różne techniki lotu. Wiele na temat używanej techniki - a co za tym idzie i sposo­bu polowania - można powiedzieć studiując tylko kształt skrzydła ptaka.
Na ogół ptaki drapieżne mają długie, szero­kie skrzydła, dające znaczną siłę nośną. Wy­korzystując wznoszące prądy ogrzanego po­wietrza i zawirowania nad wzgórzami i urwiskami, kondory, sępy i orły mogą unosić się w powietrzu niemal bez wysiłku. Pozwala im to całymi dniami wypatrywać z góry poży­wienia.

Większość ptaków drapieżnych ma trzy pal­ce skierowane do przodu, a jeden do tyłu. Cho­ciaż wszystkie cztery palce są zaopatrzone w ostre pazury, to jednak zazwyczaj tylny jest ostrzem, które zadaje śmiertelny cios ofierze. Drapieżniki, które chwytają inne ptaki mają dłuższe nogi, co ułatwia im sięganie po zdobycz, a afrykański jastrząb żółtolicy, wydo­bywający zdobycz z różnorodnych szczelin i rozpadlin ma nawet staw wyginający się w obie strony.
Toki.
Wiele ptaków drapieżnych popisuje się swymi lotniczymi zdolnościami również w czasie zdobywania partnera. Takie pokazy, którym zwykle towarzyszą głośne okrzyki, są pozoro­wanymi atakami, podczas których jeden ptak pikuje na drugiego, jakby ten był jego zdoby­czą. Niektóre podczas toków rzucają sobie w powietrzu pożywienie, albo sczepiają się szponami, koziołkują w dół i rozłączają się nad samą ziemią, by w ostatniej chwili stromo zawrócić ku niebu.
W czasie okresu lęgowego wiele gatunków obejmuje we władanie jakiś obszar i przegania rywali ze swego rewiru. Czasami intruz-samiec może zostać zabity i zjedzony przez znacznie większą samicę tego samego ga­tunku.
Miejsca zakładania gniazda są także bardzo zróżnicowane. Wiele ptaków drapieżnych gniazduje na naturalnych platformach, takich jak półki na skalnych urwiskach lub użytkuje stare gniazda innych ptaków. Niektóre same budują wielkie, zwykle nieporządne gniazda, przeważnie na wysokich drzewach.
Młode.
U poszczególnych gatunków liczba znie­sionych jaj waha się od jednego do sześciu. Większe ptaki składają ich mniej. Wysiadywa­nie rozpoczyna się od złożenia pierwszego ja­ja, więc gdy jest ich więcej, pisklęta nie wy­kluwają się równocześnie. Jest to idealna sytu­acja dla drapieżników, które zwykle nie mają nadmiaru pożywienia. Jeśli nagle spadnie li­czebność zwierząt, na które polują lub nie będzie można ich z jakichś powodów upolować, jest przynajmniej szansa, że przeży­je choć jedno, najstarsze pisklę.
W porównaniu do innych gatunków, pisklę­ta ptaków drapieżnych rozwijają się dość po­woli. Pożywienie dla nich zdobywają rodzice, ale często karmi je tylko samica, a samiec je­dynie przynosi zdobycz do gniazda, po czym leci na poszukiwanie następnej. Początkowo samica rozrywa pokarm na kęsy, ale później pozostawia to zadanie młodym.
Usamodzielnianie się piskląt to również i bardzo powolny proces. Pierwsze próby lotu \ przeważnie kończą się awaryjnym lądowa­niem, toteż rodzice przeważnie muszą karmić ( latające już młode. Nieraz stare ptaki uczą je polowania, przynosząc żywą jeszcze zdobycz ! i wypuszczając, tak że młode muszą ją złapać. Usamodzielniają się dopiero wówczas, gdy osiągną pełną sprawność i są w stanie same polować.

♦ Sowy nie są spokrewnione z ptakami drapieżnymi, chociaż mają podobne dzioby i pazury. Przodkami sów byty ptaki podobne do współczesnych lelków, ptaki drapieżne zaś wywodzą się prawdopodobnie od pta­ków spokrewnionych ze znanymi nam dziś czaplami.
♦ Ptaki drapieżne mniejszą zdobycz poły­kają przeważnie w całości, ich soki trawien­ne są tak silne, że mogą rozpuścić nawet kości ofiary. Niestrawione włosy czy pióra ptak zwraca w postaci tak zwanych wypluwek.
♦ Sokół wędrowny jest jednym z najszerzej rozprzestrzenionych gatunków ptaków.
Palmojad jest wyjątkiem wśród ptaków drapieżnych, gdyż głównie żywi się po­karmem roślinnym - owocami palmy - olejowca gwinejskiego. Poza nimi zjada rów­nież martwe ryby.
♦ Ocenia się, że pustułka ma wzrok około ośmiokrotnie ostrzejszy niż człowiek.
♦ Największymi ptakami drapieżnymi są kondory wielkie, o rozpiętości skrzydeł czę­sto przekraczającej 3 m, najmniejszymi zaś
- sokoliki z rodzajów Microhierax i Polihierax, które są mniej więcej wielkości wróbla
- długość ciała wynosi około 16 cm.

Podobne prace

Do góry