Ocena brak

Pszenica płaskurka

Autor /Cyriak Dodano /24.02.2012

 

Wygląd: jednoroczna lub ozima o dość tęgich, sztywnych i mocnych źdźbłach, wysokości ok. 80-150 cm.

Pochwy liściowe na górnym końcu z wyraźnie i wykształconymi, nieco za-W chodzącymi na siebie uszkami. Blaszki liściowe zielone, z wierzchu przeważnie aksamitnie owłosione. Kolanka zupełnie nagie. Kłosy dość masywne i gęste, zwykle długości ok. 5 cm i szerokości ok.1 cm, podczas kwitnienia wzniesione, dojrzałe zaś lekko zwisłe, Kłoski nie nakrywają się dachówkowato, lecz są od siebie oddalone o ok. 2 mm.

W każdej przerwie łamliwej w okresie dojrzałości osadki kłosowej rozwijają się 2-kwiatowe kłoski, w których powstaje po jednym ziarnie, dlatego pszenica piaskurka ma łacińską nazwę dicoccum.

W miejscu przyczepu Włosków osadka kłosowa jest gęsto owłosiona. Poszczególne kłoski od strony we-wnętrzej są płaskie, od zewnętrznej wybrzuszone.

Odpadają zawsze ze stojącym pod nimi odcinkiem osadki. Plewy łódkowate, z wyraźną linią grzbietową, prawie skrzydełkiem, u szczytu z szydlastym, zaostrzonym ząbkiem, nie stępione. Plewki dolne ścieśnione, prawie zawsze z długą ością - dlatego każdy kłosek jest dwuościsty.

Okres kwitnienia: od czerwca do lipca. Siedlisko: uprawiana zwykle jako zboże jare na ciepłych, dość żyznych i nieco suchych glebach nawapiennych. Obecnie prawie zupełnie zniknęła z pól uprawnych.  

Rozmieszczenie: obszar śródziemnomorski, południowo-zachodnia Azja. W Europie już nie uprawiana.

Uwagi: pszenica piaskurka należy wraz z pszenicą samopszą i orkiszem do tek zwanych pszenic oplewionych, u których z dojrzałych ziaren podczas młocki nie odpadają plewy.

Jeżeli nie ma być użyta jako karma dla zwierząt musi być w specjalny sposób oczyszczona. Pszenica płaskurka nadaje się obok owsa jest doskonalą paszą dla koni. Płaskurka, której ziarna zawierają znacznie więcej białka niż nowoczesnej pszenicy zwyczajnej, była we wszystkich uprawach rolnych z epoki kamienia w Azji Mniejszej najbardziej znaczącym gatunkiem zboża.

W najstarszych kulturach wczesnej epoki kamienia w Turcji, Jordanii lub Izraelu od ok. 8000 do 6000 roku p.n.e. znajdują się odciski płaskurki w glinianych tynkach domów, a także zwęglone ziarna i kłoski. Również w Niemczech w okresie ceramiki wstęgowej płaskurka była z pewnością najważniejszym gatunkiem zboża, ponieważ znajdowano ją w każdym z dotychczas poznanych miejsc wykopaliskowych z tego czasu.

Do najmłodszego okresu neolitu znaczenie płaskurki niewiele się zmieniało. Dopiero w epoce brązu była stopniowo wypierana pizez inne, bardziej płodne gatunki zbóż, ale do czasów podbojów rzymskich stanowiła ona ciągle prawie jedną dziesiątą uprawianych zbóż.

Sporadycznie w niektórych częściach południowych Niemiec uprawiano płaskurkę jeszcze do II wojny światowej. Od tej pory zalicza się ją do do wymierających roślin uprawnych. Trzeba pizy tym pamiętać, że płaskurka również w starożytnych kulturach Mezopotamii i Egiptu była po prostu zbożem.

W wielu odmianach uprawiana pszenica płaskurka pochodzi od dzikiej płaskurki {Triticum dicoccoides), która występuje po dziś dzień od południowo-wschodniej Turcji po zachodni Iran. Dzika płaskurka jest pszenicą tetraploi-dalną, ma cztery zespoły chromosomów, czyli 2n = 28 chromosomów. Obecnie przyjmuje się, że dzika płaskurka pochodzi od dzikiej samopszy (Triticum boeticum) i innej dzikiej trawy, być może Triticum (Aegibps spelto-ides).

Ta krzyżówka dzikich traw nastąpiła z pewnością na długo przed pierwszymi próbami uprawy przez człowieka. Jej przekształcenie się w uprawną pszenicę płaskurkę można wyjaśnić uprawą selekcyjną i ewentualnie także spontanicznymi mutacjami. Przypada to raczej na początek uprawy roli. Pszenica płaskurka jest bardzo pożywna ze względu na wysoką zawartość białka.

Podobne prace

Do góry