Ocena brak

PSYCHOPATOLOGIA PROCESÓW PSYCHICZNYCH - SYMPTOMATOLOGIA I SYNDROMOLOGIA

Autor /Gawel Dodano /09.09.2011

Zgodnie z modelem nauk przyrodniczych (medycznych) dokonywano w psychopatologii objawowej wyodrębnienia i szczegółowego opisu obja­wów, czyli zaburzeń najmniejszych przejawów życia psychicznego. Początko­wo sądzono, że objaw uzewnętrznia i wskazuje na proces chorobowy w móz­gu, co wraz z rozwojem nauki o funkcjach mózgu okazało się uproszczeniem. W tym podejściu najczęściej stosowano też jako naukę podstawową dla opisu objawów, psychologię mtrospekcyjną w wersji atomistycznej.

Rozkwit symptomatologii i syndromologii psychopatologicznej przypada "a wiek XIX, wówczas to dokonano dokładnych i możliwie obiektywnych opisów zaburzeń psychicznych, a wiadomo, że dokładny opis jest ważnym etapem dla rozwoju każdej nauki. W podręcznikach psychiatrii podstawową część stanowią informacje o zaburzeniach procesów poznawczych (uwagi, spostrzegania, pamięci, myślenia, wyobrażeń i świadomości), procesów popędowo-motywacyjnych, procesów emocjonalnych i funkcji charakteru.

Najbardziej rozbudowane są opisy zaburzeń myślenia, gdyż w opisach tych bierze się pod uwagę zarówno treści myślenia (np. urojenia wielkościowe czy prześladowcze), jak i zaburzenia struktury (myśli natrętne, nadwartościowe, urojenia) i formalnego przebiegu (np. spowolnienie myślenia i rozkojarzenie). Symptomatologia służy też do porozumiewania się między specjalistami zarówno w toku badań naukowych, jak i w praktyce.

Symptomatologia opisowa dała początek licznym badaniom eksperymen­talnym nad zaburzeniami procesów psychicznych: gnozji, praksji, uwagi, pamięci, myślenia i mowy.

Badania eksperymentalne z tego zakresu obejmowały coraz bardziej złożo­ne całości. Część tych badań zalicza się do patopsychologii eksperymental­nej. Dzięki nim można nie tylko opisać, ale też wyjaśnić zaburzenia w bada­niach klinicznych. Z kolei w neuropsychologii klinicznej fundamentalną rolę odgrywa precyzyjny opis zaburzeń rozpoznawania przedmiotów (np. na rysun­kach zamaskowanych), rozpoznawania ułożenia przedmiotów na płaszczyźnie lub w przestrzeni (agnozje wzrokowe, słuchowe, przestrzenne), zaburzenia rozpoznawania mowy pisanej, słuchanej (afazje) oraz zaburzenia mówienia (nazywania przedmiotów, tworzenia układów gramatycznych itp.). Precyzyjne rozpoznanie objawów pozwala np. stawiać hipotezy, co do lokalizacji uszko­dzenia w OUN, a wiadomo, że neuropsychologiczna diagnoza lokalizacyjna może być bardzo pomocna w całościowej diagnozie zaburzeń, może też niekiedy zastąpić bardziej inwazyjne formy badań.

Opisom pojedynczych objawów zwykle towarzyszy łączenie ich w zespoły na zasadzie współwystępowania w sytuacji badania. Pierwotnie sądzono, że objawy współwystępują na skutek działania wewnętrznych somatycznych reguł lub -jak to jest w neuropsychologii - działania dynamicznych zespołów funkcjonalnych mózgu.

Podobne znaczenie pojedynczych objawów stwierdza się w zaburzeniach spowodowanych intoksykacją mózgu przez środki zwane psychoaktywnymi np. w zaburzeniach świadomości i spostrzegania (specyficzny typ halucyna­cji). W zespołach psychopatologicznych objawy stanowią najczęściej wzajem­nie powiązane struktury. Tak jest np. w zaburzeniach afektywnych typu depresji czy w zespołach maniakalnych. W zespołach depresyjnych podaje się niezmiennie współwystępowanie głębokiego smutku (nastrój depresyjny i niemożność odczuwania pozytywnych stanów emocjonalnych), zahamo­wanie czynności myślowych, ruchowych i zaburzenia biorytmów. Analiza procesów regulacji psychicznej pokazuje, że obniżenie aktywacji powoduje zahamowanie aktywności i pociąga za sobą zaburzenia nastroju. Podobne współzależności można stwierdzić w drugim dużym kręgu zespołów klinicz­nych nazwanych schizofrenicznymi. W zespole schizofrenii paranoidalnej rozpoznaje się między innymi: natłok myśli, omamy słuchowe (komentujące zachowania pacjenta), urojenia oddziaływania, owładnięcia, echo myśli, nasyłanie myśli, lęk dezintegracyjny.

Przy objawowym podejściu do psychopatologii, wyrastającym z modelu biomedycznego, „wyrywa" się zaburzenia z ich społecznego i podmiotowego kontekstu. W tym ujęciu ogranicza się pole badań do analizy zjawisk spo­strzeganych w warunkach badania. W tym podejściu chory człowiek staje się „nosicielem objawów" i przedmiotem opisu, a następnie przypisania mu nozologicznego rozpoznania, zgodnego zjedna z klasyfikacji zaburzeń psychicznych.

Do góry