Ocena brak

PSYCHOLOGICZNE PROBLEMY I CHOROBY CZŁOWIEKA CHOREGO SOMATYCZNIE - Radzenie sobie ze stresem choroby

Autor /Edgar Dodano /09.09.2011

Jest to odrębny ważny obszar wiedzy na temat stresu i psychologii zdrowia. Wykonano wiele badań nad strategiami i stylami radzenia sobie z chorobą. Uwzględniono przy tym różne typy chorób i różne sytuacje leczenia. Skuteczność sposobów radzenia sobie z chorobą - jak wykazano - zależy od rodzaju choroby (choroby układu krążenia i nowotworowe) i od subiektywnej oceny jej znaczenia. Stwierdzono, że czynnikiem skutecznego radzenia sobie z chorobą jest pierwotna ocena sytuacji w kategoriach zagrożenia, wyzwania lub straty oraz ocena wtórna posiadanych kompetencji zaradczych.

W tym ujęciu kluczową rolę odgrywa to, czy sytuacja choroby jest kontrolowalna i jakie są prognozy. Szczególnie trudno radzić sobie z sytuacjami, na które nie ma rady (choroby niekontrolowalne, z niejasną lub niekorzystną prognozą). Badania nad zmaganiem się z chorobami nowotworowymi pokazały, że dłuższy czas przeżycia w dobrej kondycji, bez przerzutów z zadowoleniem i dobrą jakością życia stwierdza się u tych pacjentów, którzy na pewnym etapie choroby bagatelizują chorobę, aktywnie się jej przeciwstawiają, stosują strategię redefinicji sensu i zastępczych form zaspokajania potrzeb oraz sposoby socjabilne. Szczególnie niekorzystne są strategie polegające na „przeżuwaniu" doświadczeń chorobowych, analizowaniu choroby i przewadze strategii nastawionych na emocje.

Juczyński stwierdza, że strategie związane z akceptacją choroby, aktywne, nastawione na kontrolę bólu i sytuacji, przynoszą lepsze rezultaty. Taylor, autorka koncepcji poznawczej adaptacji do choroby, stwierdza, że taka adaptacja składa się z trzech etapów: na początku pacjent poszukuje informacji, pyta o źródła choroby i określa jej znaczenie dla życia, co sprawia, że odzyskuje złudzenie kontroli nad życiem; drugi etap polega na różnych strategiach odzyskiwania kontroli i możliwości wpływania na przebieg choro­by przez współpracę z lekarzem i szukanie alternatywnych wzmocnień;

w trzecim etapie pacjenci przetwarzają informacje tak, aby podnieść samo­ocenę i poczucie własnej wartości, także przez porównania w dół na skutek swoich działań pomocy innym (co ma miejsce w grupach samopomocy, np. wśród Amazonek). Większość badaczy przestrzega jednak przed nadmierną generalizacją, uznając, że strategie radzenia sobie z chorobą są zasadniczo bardzo zindywidualizowane. Dlatego też najkorzystniej korygować jedynie te sposoby radzenia sobie, które są zdecydowanie szkodliwe, a są to „prze­żuwanie" choroby, formy bierne i związane z depresyjnym nastrojem i prze­wagą odreagowania. Aktywne formy radzenia nastawione na rozwiązanie problemów związanych z chorobą i trudami życia, korelują także z mniejszą liczbą objawów ubocznych wynikających z terapii onkologicznej.

Podobne prace

Do góry