Ocena brak

PSYCHOLOGICZNA DIAGNOZA ZDROWIA I ZABURZEŃ Z PERSPEKTYWY METODOLOGII BADAŃ PSYCHOLOGICZNYCH - Opracowanie wyniku diagnozy - orzeczenie psychologiczne a cel diagnozy

Autor /Edgar Dodano /09.09.2011

Po zakończeniu badania psycholog wycofuje się z interakcji z pacjentem i wykonuje zadanie poznawcze, analizując uzyskane dane, zestawiając je, porównuje z teorią i znanymi w psychologii prawidłowościami. Czasem też konsultuje wyniki badań w gronie specjalistów i opracowuje różne wnioski diagnostyczne do mniej lub bardziej rozbudowanych orzeczeń.

Gdy diagnoza jest powiązana w procesem terapii na ogół terapeuta zapisuje w swoich case study przebieg diagnozy. Każdy z klinicystów i terapeutów ma w tym względzie własną „metodę", ale zasadniczo wynik badania składa się z:

• danych wstępnych (ogólne dane o kliencie/pacjencie, danych o problemie - powód zgłoszenia się i oczekiwania);

• aktualnego zachowania i opisu sytuacji;

danych biograficznych - krótkiej historii życia, historii problemu klinicznego;

• danych o środowisku życia i działania z uwzględnieniem różnych sfer (nauki, pracy, rodziny itp.);

• danych z badań testowych i wnioski;

• opisu zaburzenia, hipotetycznego wyjaśnienia jego mechanizmu i etiologu oraz patogenezy oraz charakterystyki podmiotowych i środowiskowych

zasobów;

• wniosków ogólnych i wskazań do interwencji selekcyjnej lub pomocnej.

Z teoretycznego i metodologicznego punktu widzenia oczekuje się, aby wynik diagnozy klinicznej składał się z:

(1) opisu zaburzeń lub/i zdrowia;

(2) wyjaśnienia mechanizmów zaburzeń lub/i mechanizmów zdrowia;

(3) określenia przyczyn zaburzeń lub przyczyn zdrowia (patogeneza-saluto-geneza) uwzględniających interakcję czynników biologicznych, środowiskowo-sytuacyjnych i podmiotowych, także w aspekcie rozwojowym;

(4) wniosków i wskazań do interwencji.

W odróżnieniu od innych autorów i w nawiązaniu do całościowego spoj­rzenia na funkcjonowanie człowieka w jego środowisku (por. modele w psy­chologii klinicznej - holistyczny i socjoekologiczny opisane w rozdziale 2) wprowadzamy do ogólnych zasad tworzenia diagnozy psychologiczno-klinicznej także ocenę zdrowia, zasobów i mocnych stron funkcjonowania czło­wieka. Ma to miejsce wówczas, gdy tworzymy wraz z klientem/pacjentem całościową diagnozę jego problemów zdrowotnych. Wcześniej na ten aspekt zwracała także uwagę Obuchowska argumentując, że nie da się opracować pełnego programu terapeutycznego bez uwzględnienia pozytyw­nych cech osoby badanej, jej zasobów jednostkowych i tych, które są dostępne i działają w jej środowisku. Można to przedstawić na poniższym schemacie:

DIAGNOZA CAŁOŚCIOWA = Diagnoza burzeń (objawów, mechanizmów, przyczyn) Diagnoza zasobów (a) jednostkowych, (b) środowiskowych

To co zapisano w liczniku tego „równania" nazywa się „diagnozą negatyw­ną", to co zapisano w mianowniku określa się „diagnozą pozytywną". Ta całościowa diagnoza jest absolutnie konieczna w przypadku, gdy ma być podstawą tworzenia programów profilaktycznych, wiadomo bowiem, jak ważną rolę odgrywa w działaniu prewencyjnym strategia pozytywna wzmac­niania zasobów, o czym piszę w rozdziale 8. Koncentracja na zasobach, ich rozwoju i konserwacji staje się w ogóle coraz ważniejsza w działaniu psychologa klinicznego. Diagnoza całościowa ważna jest też w związku z przesunięciem akcentu na problemy ochrony i promocji zdrowia, a także w rehabilitacji i prewencji trzeciego stopnia. To właśnie w rehabilitacji i opiece paliatywnej pojawiają się badania nad jakością życia i poczuciem szczęścia, a te wymagają odniesienia się do cech pozytywnych w życiu człowieka nawet wówczas, gdy jego zdrowia fizycznego nie można poprawić, oraz gdy pewne aspekty rozwoju choroby psychicznej są nieuniknione.

Przy takim spojrzeniu na los człowieka i jego kondycję biopsychospołeczną i duchową dowiadujemy się bardzo wiele o człowieku, jego potencjale, dowiadujemy się ile „zdrowia może być w człowieku, mimo przeżywania choroby". Uzyskujemy informacje o tym, do czego zdolny jest człowiek upośledzony, człowiek z rozpoznaniem schizofrenii lub depresji itp. Widzenie drugiej strony medalu choroby jest ponadto niezwykle optymistyczne, dlatego też osobiście ten aspekt myślenia o psychologicznej diagnozie człowieka z problemami zdrowotnymi uważam za szczególnie ważny.

Do góry