Ocena brak

Psychologia w wychowaniu fizycznym i sporcie

Autor /Ziemek Dodano /29.06.2011

Rozpatrując ten temat powinniśmy się najpierw zastanowić co to jest psychologia sportu i czy ma ona jakikolwiek wpływ na to czy będziemy dobrymi sportowcami, czy nasi uczniowie chętniej będą chodzili na lekcje wychowania fizycznego.

W roku 1996 Europejska Federacja Psychologii Sportu (Europen Federation of Sport Psychology) opracowała definicję, która w niewielkim uproszczeniu brzmi następująco: „Psychologia sportu zajmuje się badaniem psychologicznych postaw, procesów i efektów działalności sportowej”. Dla tego niezbędni są psychologowie sportowi którzy pracuje nad tym, by zawodnik osiągnął swoją pełną dyspozycyjność psychiczną na konkretny termin, moment - na start olimpijski, na zawody. Książka Matta Jarvisa, „Psychologia sportu” wydana przez Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne stara się wyjaśnić rolę psychologii w sporcie i polecana jest zarówno psychologom, opiekującym się zawodnikami, jak i wielu innym osobom, profesjonalnie czy też amatorsko pasjonującym się sportem.

Postawę (ogólnie) można zdefiniować jako „trwałą ocenę – pozytywną, lub negatywną – ludzi, obiektów oraz idei”. Definicja ta podkreśla dwie cechy postawy: jej trwałość oraz jej charakter oceniający. Postawa jest zawsze stosunkiem do czegoś, wiec równie dobrze może to być postawa wobec sportu. Postawa wobec sportu powoduje, że mamy określony stosunek do niego, o odpowiednim zabarwieniu emocjonalnym, stosunek pozytywny, albo negatywny. Postawy kształtują się we wczesnym dzieciństwie, dziecko nabywa odpowiednie postawy do sportu na skutek właściwego procesu wychowawczego. Pozytywne aspekty sportu są niezaprzeczalne, bowiem ruch, wiąże się ze zdrowiem. Dlatego też, warto by rodzice i nauczyciele kształtowali wśród dzieci pozytywną postawę wobec sportu, bowiem raz powstałą postawę, bardzo trudno zmienić, o czym można się przekonać obserwując ludzi, którzy chcąc np. schudnąć, wolą wydawać duże pieniądze na cudowne specyfiki obiecujące błyskawiczne schudnięcie, natomiast z obrzydzeniem myślą o uprawianiu jakiegokolwiek sportu, uważając, że jest to coś męczącego i nieprzyjemnego. Trzeba jednak zaznaczyć, że choć zmiana postaw wobec sportu jest trudna, nie oznacza, że jest niemożliwa. I tu przydaje się wiedza z zakresu psychologii.

W psychologii można wyróżnić dwa podejścia do problemu postaw:

1. Podejście funkcjonalne, mówi o tym, że przyjmowanie określonych postaw pełni trzy główne funkcje psychologiczne: adaptacyjną, poznawczą oraz obrony ego.

2. Podejście strukturalne (model ABC: Affective, Behavioral, Cognitive), zakłada, że każda postawa zawiera składnik emocjonalny (ustosunkowanie emocjonalne do przedmiotu postawy), składnik poznawczy (wiedzę o przedmiocie postawy) i składnik behawioralny (zachowanie wobec przedmiotu postawy).

W podejściu strukturalnym uwzględniono zagadnienie stereotypów. Większość z nas ma stereotypowe wyobrażenia dotyczące osób uprawiających sport. Np. często można usłyszeć o „osiłkach bez mózgu”, tak jakby aktywność fizyczna wykluczała rozwój umysłowy, zapominając o starożytnej maksymie „w zdrowym ciele, zdrowy duch”.

Postawy są elementem psychiki podlegającym pomiarowi. Trzy główne skale mierzące postawy to: skala Likerta, skala dyferencjału semantycznego oraz skala Thurstone’a.

Każdy z nas jest poddany nieustannemu wpływowi innych ludzi. Wpływ ten jest najsilniejszy w okresie dzieciństwa. Jednym z terminów opisujących wpływ społeczny jest pojęcie socjalizacji.

Socjalizacja to proces (oraz rezultat tego procesu) nabywania przez jednostkę systemu wartości, norm oraz wzorów zachowań, obowiązujących w danej zbiorowości. Socjalizacja trwa przez całe życie tej jednostki, lecz w największym nasileniu występuje, gdy dziecko zaczyna stawać się istotą społeczną. Największą rolę na tym etapie odgrywają jego rodzice, później także wychowawcy i rówieśnicy oraz instytucje takie jak szkoła. Socjalizacja odbywa się na wiele sposobów, Jej istotną cechą jest uczenie się. Dzieci utożsamiają się ze znaczącymi dla nich postaciami dorosłych, takimi jak rodzice, nauczyciele, trenerzy. Chcą być takie jak oni. Dlatego to z jakimi nauczycielami wychowania fizycznego się stykają ma ogromny wpływ na podejmowaną przez nich decyzję „Iść na zajęcia wychowania fizycznego czy poprosić mamę o zwolnienie”.

Rola psychologii w życiu sportowca jest bardzo ważna, pomaga mu zrozumieć siebie i procesy jakie w nim zachodzą. Psychikę można trenować, jak ciało. I tą drogą zawodnik musi posiąść umiejętność kontroli własnych stanów emocjonalnych, opanowania się, musi zdobyć zdolność koncentracji i musi mieć rozbudowaną pewność siebie, zaufanie do siebie i własnych możliwości. Gdy zaczynałem pisać tę pracę nie zdawałem sobie sprawy, że psychologia jest tak ważna w życiu sportowca, teraz wiem że gdyby nie ci, niewidoczni na sportowych boiskach, ludzie większość ludzi uprawiających sport po prostu by się poddała i zrezygnowała. To dzięki nim możemy być świadkami emocjonujących spotkań na wszystkich arenach świata.

Podobne prace

Do góry