Ocena brak

PSYCHOLOGIA KLINICZNA JAKO DYSCYPLINA

Autor /Gawel Dodano /09.09.2011

Psychologię kliniczną zaliczamy do jednej z głównych dziedzin psychologii stosowanej. Określenie „kliniczna" ma aktualnie już tylko historyczne zna­czenie i służy bardziej do porozumiewania się między profesjonalistami. Ma też znaczenie dla organizacji naukowych i zawodowych oraz dla informacji naukowej i profesjonalnej. Jest ważnym hasłem informującym o tym, że obszarem zainteresowania psychologii klinicznej jest człowiek i jego środo­wisko ujmowane z punktu widzenia zdrowia i choroby, dobrostanu i cier­pienia. Ściślej mówiąc chodzi o człowieka w relacji do innych ludzi i sys­temów oraz o uwarunkowania zdrowia i patologii, a także o teorię i praktykę rozwiązywania problemów zdrowotnych. Nie każdy psycholog pracuje w kli­nice, czy w innych instytucjach opieki zdrowotnej. To nie miejsce pracy decyduje o znaczeniu pojęcia psychologia kliniczna.

Psychologia kliniczna ma więc swoje korzenie w działaniach praktycznych. Jednocześnie u jej zarania pojawiła się psychoanaliza. Niemal każdy psycho­log, zwłaszcza kliniczny, chętnie uznałby Zygmunta Freuda za patrona swojej dziedziny, choć wiadomo, że Freud był z wykształcenia lekarzem, neuro­logiem. Jednak właśnie twórcę psychoanalizy uznaje się za autora, który zainicjował nurt teoretyczny w psychologii klinicznej.

Bardzo istotną rolę w rozwoju psychologii klinicznej odegrał także nurt empiryczny, zwany też niekiedy eksperymentalnym. Początki zastosowania metod eksperymentalnych w dziedzinie zaburzeń psychicznych wiążą się z działalnością innego ucznia Wundta - Emila Kreapelina twórcy klasyfikacji zaburzeń psychicznych. Nurt eksperymentalny rozwinął się szczególnie w laboratoriach rosyjskich fizjologów i psychologów i jest znany w psychologii klinicznej jako patopsychologia eksperymentalna.

Znaczenie, jakie ma metoda badania podkreślane jest w psychologii klinicz­nej od samego początku. Z czasem w opozycji do metody klinicznej jedno­stkowego, idiograficznego badania powstawały metody ilościowej oceny zasobów i deficytów funkcji psychicznych człowieka. Chodzi o badania nad inteligencją dzieci i dorosłych, które były realizowane w poradniach medyczno-psychologicznych, które powstawały na wzór klinik amerykańskich w Eu­ropie na początku XX wieku. Poradnie medyczno-psychologicznej i pedago­gicznej opieki miały też swoją wersję w postaci „poradni adlerowskich", w których to instytucjach nurt praktyczno-terapeutyczny połączył się z nurtem teoretycznym psychologii indywidualnej Alfreda Adiera. W tej działalności umocniła się metoda psychometryczna, która także jest stosowana w psycho­logii klinicznej.

W ciągu ponad stuletniej historii na przemiany psychologii klinicznej wpływały w nurcie pragmatycznym praktyczne potrzeby, ruchy społeczne i działanie organizacji oraz towarzystw naukowych. Ten nurt warunkował zmianę w obszarze zastosowań od diagnozy na rzecz psychiatrii, przez psychologiczną terapię, problemy psychosomatyki i zdrowia somatycznego, po interwencję w kryzysie i poradnictwo życiowe, pomoc psychologiczną, konsultacje grup samopomocy do promocji zdrowia.

Nurt teoretyczny ma największy wpływ na przemiany w określaniu przedmiotu psychologii klinicznej i rozwój podstaw teoretycznych praktycz­nego działania.

Nurt empiryczny prawdopodobnie wniósł największy wkład do rozwoju specyficznych metod badania w psychologii klinicznej i tym samym, wraz z nurtem teoretycznym, wpłynął na umocnienie dyscypliny. Psychologia kliniczna także w Polsce dysponuje ogromnym zasobem wiedzy empirycznej, który nie da się wprost sprowadzić do żadnego z działów psychologii teore­tycznej. Stąd też między innymi nie można powiedzieć, że psychologia kliniczna jest tylko dziedziną praktyki.

Psychologia kliniczna jest jedną z głównych dziedzin psychologii stosowanej, ma silne powiązania z działami psychologii teoretycznej, w szczególności psychologii osobowości i psychologii społecz­nej. Korzysta także z nowych osiągnięć psychologii rozwoju człowieka i psychologii ogólnej oraz ekologicznej. Na rycinie pokazano też, że pozostaje - zwłaszcza w Polsce -jak wszystkie inne dziedziny po wyraźnym wpływem metodologii badań psychologicznych (np. silny związek z teorią diagnozy, co znalazło swoje odzwierciedlenie w podręczniku Społeczna psychologia kliniczna).

Podobne prace

Do góry