Ocena brak

PRZYJACIEL LUDU, pierwsze pol. polityczne pismo lud.

Autor /ann_mar Dodano /20.03.2012

PRZYJACIEL LUDU, pierwsze pol. polityczne pismo lud., ukazujące się we Lwowie 1889-1902, w Krakowie 1903-14 i 1919-33 oraz w Warszawie 1946-47. Dwutygodnik do 1900 (3 razy w miesiącu 1896-99), nast. tygodnik. Wydawcą i początkowo red. był B. Wysłouch, od 1902 J. Stapiński - czołowi działacze ruchu lud. w Galicji. P.L., przeznaczony dla mas chłopskich, szybko stał się gł. pismem ruchu; od 1895 organ SL. następnie PSL, po rozłamie - PSL-Lewicy (1913-14; 1919-24). Zw. Chłopskiego (1924-26; po 1928), Stronnictwa Chłopskiego (1926-28). W 1914-19 pismo nie ukazywało się na skutek zakazu władz austriackich. Stapiński zawiesił wydawnictwa 1933 z powodu trudności finansowych i częstych konfiskat W 1946-47 w Warszawie ukazało się kilkanaście nrów P.L. - organu SL, pod red. J. Putka.

Pismo odegrało ogromną rolę w budzeniu świadomości polit. chłopów, do 1911 było trybuną radykalnego nurtu ruchu ludowego. Dużo miejsca poświęcało tematyce hist. i oświat, i stały dział porad dla czytelni), propagowało tworzenie domów lud. i teatrów włościańskich. Przedrukowywano tu liczne utwory klasyków literatury pol., dobierane pod kątem przystępności dla niewyrobionego czytelnika, zamieszczano art. okolicznościowe poświęcone tym pisarzom (Mickiewiczowi, Konopnickiej, Wyspiańskiemu, Krasińskiemu, Kraszewskiemu). W P.L. rozpoczynało twórczość lit. lub dziennikarską wielu wybitnych działaczy i pisarzy ludowych. Pismo miało bogaty dział korespondencji chłopskich, utrzymywało kontakt też z Polonią amerykańską. Jako dodatki do pisma ukazywały się m. in. kalendarze PSL, książki o aktualnych zagadnieniach, zbiorowe wyd. artykułów (np. J. Bojki), popularnonauk. broszurki (np. o Konstytucji 3 maja), okazowe nry pism kobiecych związanych z ruchem ludowym („Zorza"). Z P.L. współpracowali M. Wysłouchowa, M. Szarek, J. Bojko (1909 formalny red.). I. Franko, W. Zawada, D. Piękoś, F. Wójcik, W. Witos, W. Dunin-Wąsowicz, S. Szczepański, J. Dębski, W. Orkan.

S. SZCZEPAŃSKI Z dziejów ruchu ludowego, Kr. 1923; K. DUNIN-WĄSOWICZ Czasopiśmiennictwo ludowe w Galicji, Wr. 1952; J. STAPIŃSKI Pamiętnik, W. 1959; I. TUROWSKA-BAROWA Polskie czasopisma o wsi i dla wsi, W. 1963.

Podobne prace

Do góry