Ocena brak

Przyczyny przynależności młodzieży do podkultur

Autor /Oskar Dodano /02.09.2011

Rozwój podkultur młodzieżowych, jak każde inne zjawisko występujące w rzeczywistości społecznej, determinuje wiele uwarunkowań. Biorąc pod uwagę, iż podkultury młodzieżowe nie są zjawiskiem nowym, niektóre z przyczyn znamienne dla okresu dorastania (por. Łapińska, Żebrowska, 1976, s. 740-748) od wieków stymulują młodzież do tworzenia podkultur i uczestnictwa w nich. Inne ujawniają się wraz z postępem cywilizacyjno-kulturowym, a towarzyszące procesy i przeobrażenia społeczne rzutują na ich występowanie.

Głównym jednak źródłem przyczyn są nieprawidłowości i zaburzenia w oddziaływaniach socjalizacyjno-wychowawczych i utrudnienia w zaspoka­janiu podstawowych potrzeb biopsychospołecznych młodzieży w otoczeniu społecznym (Cekiera, 1991, s. 42; Sołtysiak, 1995, s. 71-234). Na tle tych ogólnych uwarunkowań, przynajmniej niektóre z rozpozna­nych przyczyn wymagają szczegółowszego przedstawienia.

Od wieków ujawnia się problem braku akceptacji przez dorastające po­kolenie otaczającej rzeczywistości kulturowo-społecznej, w tym obowiązują­cych norm i wartości oraz sposobów postępowania, zwłaszcza preferowa­nych przez dorosłych. Krytyczny stosunek do otoczenia, tak znamienny w okresie dorastania, negacja rzeczywistości były i są wyrażane przez mło­dzież w uczestniczeniu i w tworzeniu nowych grup o charakterze podkul­tur, jako miejsc azylu z możliwościami uzewnętrzniania buntu, protestu i in­nych odmiennych zachowań (por. Bogusz, 1987, s. 8-9; Cekiera, 1991, s. 2).

Od wieków też wśród przyczyn przynależności do podkultur poczesne miejsce zajmują wszelkie normy konfliktu pokoleń, nasilające się w okresie dorastania, wraz z próbami likwidacji podporządkowania się młodych ludzi dorosłym, minimalizacją zasięgu wpływów dorosłych, ich ingerencji i kontroli. Uzyskane wyniki badań wykazują, że podkultury młodzieżowe są oto­czeniem, w którym dorastająca jednostka poszukuje możliwości samodziel­nego działania, własnego miejsca, pozycji społecznej, własnej ważności i znaczenia (Sołtysiak, 1995, s. 170). Umożliwiają więc jednostce autorealizację w różnych dziedzinach wraz z wizjami i próbami modyfikacji świata, usta­lonego porządku, często poprzez kwestionowanie, negację bądź odrzucanie norm i wartości uznawanych przez większość społeczeństwa.

Pozwalają również jednostce na redukcję napięć psychicznych i frustracji związanych z brakiem poczucia bezpieczeństwa, zrozumienia przez otoczenie. Pozwalają zapomnieć o kłopotach, ułatwiają rozwiązywanie własnych problemów, często nie rozumianych bądź bagatelizowanych przez dorosłych. Jednostka w grupie o cechach podkultur czuje się potrzebna, akceptowana i rozumia­na: Zatem można uznać, że podkultury młodzieżowe są sposobem na egzy­stencję jednostki w trudnym okresie życia, jakim jest dorastanie.

Wyniki badań wykazują, że utrudnienia związane z okresem dorastania mają najczęściej głębokie koneksje z różnymi zaburzeniami w oddziaływa­niach socjalizacyjno-wychowawczych, zakłóceniami w zaspokajaniu potrzeb i wieloma innymi uwarunkowaniami, które w niesprzyjających okoliczno­ściach rodzinnych współdecydują o przynależności jednostki do dewiacyjnej podkultury (por. Nowak, 1979; Wertenstein-Żuławski, Pęczak, 1991). Stąd w zespole zaburzeń w oddziaływaniach socjalizacyjno-wychowawczych i w zakłóceniach w zaspokajaniu potrzeb dorastających jednostek, stanowiących czynniki sprawcze ich przynależności do podkultur, wyodrębnić należy:

  • wszelkie nieprawidłowe, nieefektywne, nieudolne i z różnych powo­dów mało skuteczne oddziaływania opiekuńcze i socjalizacyjno-wychowawcze na jednostkę, utrudniające jej prawidłową samorealizację izaspokajanie potrzeb w najbliższym otoczeniu, w rodzinie, wśród ró­wieśników i w szkole wraz z zakłóceniami w wypełnianiu obowiązku szkolnego, niepowodzeniami w nauce i wieloma innymi nieprawidło­wościami życia szkolnego;

  • zaburzenia więzi emocjonalnych między jednostką a członkami rodzi­ny, subiektywne poczucie osamotnienia, odtrącenia dorastającej jedno­stki przez najbliższych i osoby znaczące;

  • zły klimat w rodzinie, zdeterminowany zaburzoną strukturą rodziny, konfliktami, różnymi formami agresji, a także nieprawidłowymi meto­dami wychowawczymi stosowanymi wobec dorastającej jednostki;

  • trudne warunki socjalno-bytowe w rodzinie bądź skupienie szczegól­nej uwagi na potrzebach materialnych, bez uwzględnienia potrzeb psychospołecznych młodego pokolenia;

  • występowanie zjawisk patologicznych w rodzinie i negatywnych wzo­rów zachowań skłaniających jednostkę do ich naśladowania i poszuki­wania otoczenia ułatwiającego demonstrowanie dewiacyjnych form zachowań;

  • brak bądź nieprawidłowa kontrola działań i poczynań dorastającej jed­nostki w różnych kryzysowych wydarzeniach oraz innych sytuacjach jej życia;

  • nieodpowiednie formy i sposoby spędzania czasu wolnego spowodo­wane utrudnionym dostępem do ośrodków rekreacji i wypoczynku

Raporty o Stanie Bezpieczeństwa Państwa, a także inne opracowania wskazują, iż aktualnie działa około 22 tysiące sekt (por. Fredek, 1998, s. 16). Przy czym jedne z nich funkcjonują na zasadach uregulowanej sytuacji pra­wnej, inne jako związki wyznaniowe oczekują na wpis do rejestru. Wiele jednak sekt działa nielegalnie niejako za parawanem pewnych mniej lub bar­dziej fikcyjnych stowarzyszeń, fundacji, gabinetów odnowy biologicznej, ośrodków prowadzących różne kursy bioenergoterapii, samorealizacji, samopoznania, rozwoju samoświadomości, nauki języków obcych, nauki ob­sługi komputerów, udzielania korepetycji itp. Sekty w naszym kraju są roz­powszechnione przede wszystkim w dużych aglomeracjach miejskich, jak: Warszawa, Kraków, Wrocław, Gdańsk, Gdynia, Sopot. Nie brak ich jednak w mniejszych miejscowościach, a nawet na wsiach. Rozkwit działalności sekt uwidacznia się szczególnie na terenach województw przygranicznych (suwalskie, wrocławskie, zielonogórskie). Poza tym wiele sekt wykupiło w naszym kraju różne posiadłości niemalże we wszystkich rejonach Polski i w nich tworzą swoiste enklawy ze szczególnym stylem życia (patrz: Raport o Stanie Bezpieczeństwa Państwa. Rozdział VII. Biuro Bezpieczeństwa Naro­dowego. Warszawa 1995).

Współcześnie sekty najczęściej określane są jako odszczepieńcze ruchy religijne, odłamy wyznaniowe, które odłączyły się od wyznania macierzy­stego całkowicie bądź pozostawiły sobie pewne elementy tego wyznania, czy nawet do swoich potrzeb zmodyfikowały je i dołączyły własne w posta­ci „objawień" i innych mniej lub bardziej spekulatywnych rozwiązań i wszy­stkie te aspekty wytyczają ich sposoby działań (por. Walicka, 1991; Steffan, 1993; Zwoliński, 1995,1996).

Przewodniczący Papieskiej Rady ds. Dialogu Międzynarodowego kardy­nał F. Arinze (1991, nr 7) proponuje następujący podział sekt:

  1. sekty powołujące się na Biblię, lecz będące w innym sensie odszczepieniem od chrześcijaństwa;

  2. sekty wywodzące się z buddyzmu, .ale odrzucające pewne tezy tej re­ligii;

  3. sekty wywodzące się z hinduizmu lub wielu innych religii tradycyj­nych włączające w swoje ideologie niektóre z założeń tych religii z chrześcijaństwem włącznie;

  4. sekty o charakterze eklektycznym, gnostycznym, okultystycznym z magią, spirytyzmem, w tym także „kościoły" scientystyczne.

Zatem różne są powinowactwa sekt z innymi religiami. Różny też jest stosunek członków sekt do innych wyznań i religii, niejednolite są również nastawienia sekt do otoczenia społecznego, preferowanych wartości i obo­wiązujących w nim norm, bowiem najczęściej członkowie sekt tworzą włas­ne wartości i wypracowują dla swoich grup odrębne kanony postępowania. Analizując literaturę ukazującą działalność sekt, należy przyjąć, że wszy­stkie te grupy cechują specyficzne odrębności, począwszy od założeń ideolo­gicznych poprzez własny system wartości, własne przedmioty kultu i czci ze szczególnymi ceremoniałami i obrzędowością, własny sposób życia członków, w tym inne formy zachowań i sposobów porozumiewania, a tak­że inny styl ubierania się i uczesania. Słowem, wiele odrębności cechuje sek­ty i ujęcie ich wspólnymi ramami nie jest zadaniem prostym, zważywszy licz­bę działających sekt (por. Boerworth, 1994; Pawłowicz, 1995). Zwłaszcza że poza wymienionymi odrębnościami wiele sekt charakteryzuje jeszcze:

  • szczególne zaangażowanie członków na rzecz propagowania idei sekti werbowanie do nich ludzi;

  • minimalizacja biurokratyzmu i formalizmu, brak komplikacji w zała­twianiu wszelkich spraw i rozwiązywania problemów;

  • bezpośrednie kontakty i silne więzi między członkami grupy;

  • łączenie celów religijnych z politycznymi i filozoficznymi;

  • nieuznawanie żadnych autorytetów poza wytworzonymi przez sekty;

  • izolacja od świata zewnętrznego;

  • szczególna kontrola członków sekt (por. Cekiera, Sołtysiak, 1999,s. 157-161).

W dobie współczesnej w sektach uczestniczy wiele dorastających osób. Uwypuklenia wręcz wymaga, że największy nacisk członkowie sekt kładą na werbowanie do swych szeregów młodego pokolenia. Uczestnictwo w se­ktach może doprowadzić do rozlicznych zaburzeń biopsychospołecznych. Jednak by móc przedstawić zagrożenia czyhające na młodych ludzi w sek­tach, ukazania wymagają niektóre uwarunkowania przyciągające do sekt młodzież.

Podobne prace

Do góry