Ocena brak

Przewrót majowy

Autor /Teofil7777 Dodano /01.11.2011

Przygotowania do przejęcia władzy przez Józefa Piłsudskiego i jego zwolenni-ków trwały w wojsku od dłuższego czasu. Przyczyny przejęcia władzy przez Józefa Piłsudskiego: chwiejna sytuacja polityczna, zmiany rządów, partyjniac-two, nadmierna dominacja parlamentu nad innymi instytucjami - sejmokracja -obawy, że rządy sejmowe nie sprawdzą się; zadawniony konflikt między prawicą reprezentowaną przez endecję z Romanem Dmowskim a Józefem Piłsudskim utoż-samianym z socjalizmem; zła sytuacja gospodarcza - wina spadata na ekipy rzą-dzące; bezpośrednia przyczy-na - powstanie 10 maja 1926 r. drugiego rządu Chjeno-Piasta z premierem Wincentym Witosem, obawy przed powtórzeniem się niepokojów społecznych za-kończonych brutalną interwencją policji i masakrą robotników krakowskich z 1923 r.12 maja Piłsudski wraz z podporządkowanymi mu oddziałami ruszył na Warszawę - opanowanie Dworca Wschodniego, gmachów najważniejszych ministerstw.

Prezydent Wojciechowski na moście Poniatowskiego odbył z nim rozmowę. Nie zapobiegło to przelewowi krwi. Walki w stolicy trwały trzy dni (do 15 maja). Zamachowcy opanowali naj-ważniejsze punkty stolicy, budynki rządowe, łączność.We Lwowie gen. Władysław Sikorski odmówił przysłania posiłków rządowi (co tłumaczył możliwością wybuchu zamieszek wywołanych przez mniejszości), szef Okręgu Korpusu w Poznaniu, gen. Kazimierz Sosnkowski, rozkazał żołnierzom wesprzeć rząd i legalne władze, sam próbował popełnić samobójstwo.14 maja rząd i prezydent wycofali się do Wilanowa, nie składając władzy w rę-ce zamachowców.

Tam prezydent przekazał swoje uprawnienia marszałkowi Sejmu Maciejowi Ratajowi, po czym rząd i prezydent podali się do dymisji. Ostatecznie walki zakończyły się 15 maja. W ciągu trzech dni zginęło 215 żołnierzy po obu stronach i aż 164 osoby cywilne, przypadkowe ofiary. Po ustąpieniu najwyższych władz marszałek Sejmu Maciej Rataj, po skonsulto-waniu kandydatury, powierzył misję sformowania rządu Kazimierzowi Bartlowi. 31 maja zebrało się Zgromadzenie Narodowe - w wyborach na prezydenta zwycię-żył marszałek Piłsudski .W ten sposób Józef Piłsudski został formalnie wybrany prezydentem.Jego wybór na prezyden-ta oznaczał formalne zaakceptowanie dokonanego zamachu przez większość partii i stronnictw politycznych.

1 czerwca Zgromadzenie Narodowe ponownie do-konało wyboru prezydenta - z inicjatywy Piłsudskiego został nim profesor chemii Ignacy Mościcki. 2 sierpnia 1926 r Sejm uchwalił rządową propo-zycję nowelizacji konstytucji - nowela sierpniowa: prezydent azyslcał prawo samodzielnego rozwiązywania Sejmu i Senatu (Sejm nie mógł sam się rozwią-zać), wydawania dekretów z mocą ustaw między kadencjami i w czasie kadencji sejmu i senatu, kompetencje Sejmu uległy ograniczeniu.6 sierpnia prezydent Mościcki wydat dekret o organizacji najwyższych władz wojskowych - urząd Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych . 2 października na czele rządu stanął Piłsudski, jako premier i jednocześnie szef ministerstwa spraw wojskowych.

Grupa rządząca w Polsce i system rządów po 1926 r. zostały nazwane sanacją - uzdrowienie sytuacji politycznej i gospodarczej kraju. Okres po zamachu majowym to odchodzenie od rządów par-lamentarnych na rzecz rządów wąskiej grupy ludzi związanych z Piłsudskim i jego otoczeniem. W myśl konstytucji formalnie miały fimkcjonować rządy parlamentarne, w praktyce polityczno-ustrojowej w latach 1926-1935 istniały rządy pozaparla-mentarne oparte na autorytecie marszałka Józefa Piłsudskiego.

Podobne prace

Do góry