Ocena brak

Przetwarzanie kontrolowane i automatyczne

Autor /OttoIII Dodano /11.01.2012

Procesy kontrolne – procesy poznawcze wyspecjalizowane w nadzorowaniu i kontrolowaniu

kontrola poznawcza- zdolność systemu poznawczego do nadzorowania i regulowania własnych procesów poznawczych, a także do planowanego sterowania ich przebiegiem

rola kontroli poznawczej – jest szczególnie ważna wtedy, gdy musimy planować i podejmować decyzje, korygować błędy, reagować na pojawiające się problemy, wykonywać czynności nie dość dobrze wyuczone, radzić sobie w sytuacjach nowych, niebezpiecznych i trudnych, przezwyciężyć pokusy.

postacie kontroli poznawczej

monitorowaniekontrola przebiegu skutków działania procesów kontrolnych bez atywnej ingerenecji w ich przebieg

reggulacjareakcja na błędy i zakłócenia w przebiegu procesów kontrolnych

sterowanie – aktywne i planowane wpływaniue na przebieg procwsów kontroli

Procesy automatyczne

  • automatyzacjaproces dzięki, któremu czynność poznawcza lub motoryczna stopniowo uwalnia się spod kontroli poznawczej i jest wykonana szybko, bez wysiłku ale schematycznie

  • automatyzacja czynnośći – powstaje wtedy gdy nabywamy wprawy w wykonywaniu czynności na skutek treningu, czyli powtarzanie tej czynności tych samych lub w zmienionych warunkach

  • trening jednorodny – jedna i ta sama reakcja jest odpowiedzią na zawsze ten sam układ bodźców

  • trening niejednorodny – częsta zmiana kategorii bodźców przy zachowaniu tego samego typu reakcji

  • automatyzacja – pozwala przetwarzać infprmacje szybko i bez wysiłku, operacje nie są dostępne świadomości, przebiegają równolegle bez wzajemnej interferencji co umożliuwia zwolnienia operacyjnych zasobów umysłu i wytwarzaniu kilku czynności jednocześnie.

Automatyzm polega na spełnieniu jednego lub więcej z poniższych warunków w wykonywaniu czynności:

a. przetwarzanie zdaje się odbywać bez wysiłku

b. może zostać uruchomione, wykonane i zakończone bez udziału świadomej uwagi

c. można wykonywać jednocześnie inne czynności bez zakłócenia podstawowej.

Dobrym przykładem automatyzmu w czytaniu jest zadanie Stroopa, w którym badany musi określić barwę, w jakiej zapisano słowo, nie czytając samego słowa. W zadaniu Stroopa czytanie spełnia dwa z trzech kryteriów automatyzmu- odbywa się mimowolnie- jak się wydaje – bez wysiłku. Jednakże trzecie kryterium nie jest spełnione- czytanie zakłóca nazywanie barw. Badania na automatyzmami wykazują, że wiele czynności, które normalnie wymagają uwagi, może się odbywać również mimowolnie. Być może nie ma ostrej granicy między przetwarzaniem mimowolnym a dowolnym, a na pewnym poziomie możliwe jest złożone przetwarzanie mimowolne.

Koncepcja przetwarzania automatycznego i kontrolowanego wg Schneidera i Shiffrina

świadomość - Nie angażuje świadomości

uwaga - Małe zapotrzebowanie na zasoby uwagi

Ma charakter(typ przetwarzania informacji) - równoległy

szybkość - Duża szybkość

typ zadania - Zadania dobrze znane i łatwe

rodzaj procesów poznawczych - Wykorzystuje proste procesy poznawcze

wysiłek – mały lub żaden

modyfikacje – trudne

poziom wykonania - wysoki

Przetwarzanie kontrolowane

świadomość - Angażuje świadomość

uwaga - Duże zapotrzebowanie na zasoby uwagi

Ma charakter (typ przetwarzania informacji) - sekwencyjny

szybkość - Mała szybkość

typ zadania - Zadania nowe i o dużym stopniu trudności

rodzaj pr. Poz. - Wykorzystuje złożone procesy poznawcze

wysiłek – duży

modyfikacje – łatwe

poziom wykonania - niski

Kontrola i automat Jak tymi procesami sterować?

  • Kontrolnymi:

uprzedzić badanych, jakie zadanie będzie następne

ułożyć regularnie zadania

  • Automatycznymi:

robić przerwę na wygaśnięcie aktywacji z poprzedniego zdania (pasywne osłabianie)

im dłuższa przerwa, tym mniejsze koszty

Jak wyjaśnić procesy automatyzacji?

  • Anderson i LaBerge : uważają, że automatyzacja jest skutkiem coraz to lepszego opanowania pojedynczych elementów czynności, które następnie łączą się w grupy /uczenie się alfabetu Mors’a; czytanie/

  • Logan - teoria egzemplarzy. Uczenie się procedur, które mogą być wydobywane w odpowiednich sytuacjach

Błędy typowe dla procesów automatycznych

1. ZEŚLIZGI - przy próbie odejścia od czynności rutynowej następuje ześlizg i kontrolę przejmują procesy automatyczne

2. BŁĄD OMINIĘCIA - przerwanie czynności rutynowej może spowodować pominięcie pozostałych jej faz

3. PERSEWERACJE - powtarzanie całości lub części procedury

4. BŁĄD OPISU - wewnętrzny opis planowanego działania prowadzi do wykonania go na złym obiekcie

5. BŁĘDY ZALEŻNE OD DANYCH - informacja sensoryczna przejmuje kontrolę nad przebiegiem działania planowanego-

6. BŁĘDY ASOCJACYJNE -Silne skojarzenia wyzwalają złą czynność rutynową-

7. Brak aktywacji- brak aktywacji do czynności rutynowej -

Podobne prace

Do góry