Ocena brak

Przestrzenne mechanizmy przetwarzanie informacji

Autor /OttoIII Dodano /11.01.2012

Rozdział 1

Natura reprezentacji wyobrażeń i charakter operacji. Można odróżnić dwa stanowiska: opowiadających się za reprezentacją w formie sądów oraz opowiadających się za reprezentacją w formie wyobrażeń.

Modele przyjmujące sądy za podstawę wyobrażeń zakładają, że podstawową jednostką reprezentacji poznawczej jest sąd. Sąd jest stwierdzeniem istnienia pewnej właściwości obiektu lub pewnej relacji łączącej go z innymi obiektami. Sąd ten nie musi by zwerbalizowany – istnieje bowiem w strukturze głębokiej. Operacje na wiedzy przestrzennej są operacjami dokonywanymi na sądach.

Modele wyobrażeń zakładają, że oprócz kodu sądów leżącego u podłoża procesów lingwistycznych, istnieje jakościowo inny kod – kod wyobrażeń. Kod ten byłby tym samym kodem, w którym zachodzi percepcja. Wyobrażenia i operacje na nich dokonywane najlepiej można opisać przez podobieństwo do świata zewnętrznego – a zatem w tych kategoriach, w jakich opisujemy świat: przestrzeni i jej zmian w czasie.

Wyobrażenia są jednymi z najłatwiej dostępnych introspekcyjnie zjawisk świadomości. Tak więc w psychologii introspekcyjnej ich istnienie uznano za oczywiste, a rozważania nad nimi stanowiły jej część. Wyobrażenia były traktowane jako reprodukcje rzeczywistości. Przeciwko przyjęciu koncepcji odrębnego kodu wyobrażeń, jest stwierdzenie że przyjmowanie tej koncepcji jest zbędne, gdyż sądy mogą dotyczy relacji przestrzennych i w kategoriach sądów można wyjaśnić obserwowalne efekty przetwarzania informacji przestrzennych. Ludzie pamiętają interpretację dokonaną przez siebie, a nie fizyczny kształt spostrzeganych obrazów. Człowiek nie zapamiętuje mieszaniny czarnych i białych plam, lecz pamięta nadany im przez siebie sens. Wyobrażenia nie mogą pełnić ogólnej funkcji wyjaśniającej, gdyż będąc ze swojej natury konkretne nie dotyczą pojęć abstrakcyjnych.

Treści wyobrażane pamiętane są dłużej niż niewyobrażane. Mechanizm podwójnego kodowania – jeżeli dana treść oprócz kodu w formie sądów jest reprezentowana w specyficznym kodzie wyobrażeń, to zwiększa się szansa, że przynajmniej w jednym z tych kodów nie ulegnie zapomnieniu. Nie sama czynność wyobrażenia wpływa na polepszenie zapamiętywania, lecz stymulowane przez instrukcję tworzenie wyobrażenia związków między pojęciami: są one zatem przetwarzane na głębszym poziomie semantycznym. Przy uczeniu się materiału słownego występują dwa czynniki pogarszające zapamiętywanie: hamowanie proaktywne (zapamiętywane wcześniej treści zmniejszają szansę zapamiętywania późniejszych treści) oraz hamowanie retroaktywne (uczenie się następnego materiału powoduje zapominanie materiału już wyuczonego). Zjawiska hamowania retroaktywnego i proaktywnego nie zachodzą, jeżeli polecić osobom badanym wyobrażenie sobie treści uczonych słów. Krzywe zapominania są bardziej płytkie przy zastosowaniu instrukcji wyobrażania sobie niż w przeciwnym wypadku. Odstęp czasu mniej wpływa na zapominanie treści wyobrażalnych.

Rozdzielczość i kontrast następczy barw jako zjawisko percepcji znajdują się na poziomie niższym niż poziom dostępny sądom. Wartość dowodowa tych danych w zakresie przestrzennego przetwarzania informacji opiera się na założeniu, że kod aparatu percepcji wzrokowej jest kodem przestrzennym.

Rozdział 2

Eksperymenty dotyczące selektywnej interferencji wykazują, że system poznawczy nie jest jednorodnym aparatem, lecz składa się z różnych mechanizmów o ograniczonej pojemności, mogących działać równolegle. Treści wyobrażane są przetwarzane poprzez bloki mechanizmów związane z modalnością wyobrażeń. Wyobrażenie podlega większej interferencji z bodźcami percepcyjnymi lub z reakcją tej samej modalności. Brook wykazał, że czas decyzji przy zadaniach polegających na klasyfikacji zależy od sposobu, w jaki osoba badana odpowiada. Jeśli odpowiedź generowana jest przez ten sam system, w którym jest przetwarzana informacja, zadanie rozwiązane jest wolniej niż wtedy, gdy generowana jest przez inny. Tak więc wyobrażenia wzrokowe (w odróżnieniu od treści słownych) włączają te mechanizmy, które służą przetwarzaniu innych informacji przestrzennych.

Rozdział 3

Należy szukać izomorfizmów w relacji drugiego stopnia, pomiędzy a. – relacjami łączącymi różne zewnętrzne obiekty, i b. – relacjami łączącymi odpowiadające im wewnętrzne reprezentacje. Koncepcja izomorfizmu funkcjonalnego przywróciła wyobrażeniom utracony w okresie krytyki interspekcjonizmu status zjawisk weryfikowalnych empirycznie oraz wskazała nowe kierunki badań eksperymentalnych.

Podczas wyobrażeniowej rotacji wewnętrzna reprezentacja przechodzi przez zbiór stanów pośrednich, z których każdy odpowiada – za zasadzie jeden do jednego – pośrednim przestrzennym lokalizacjom zewnętrznego obiektu podczas rzeczywistej rotacji. W dodatku zakłada się, że wewnętrzna reprezentacja podlegająca rotacji zachowuje pewien zakres przestrzennej struktury odpowiadającej zewnętrznemu obiektowi. Rotacji podlega konkretne wyobrażenie a nie np. niespecyficzne ramy odniesienia. Proces rotacji jest analogowym procesem transformacji, gdzie w trakcie rotacji figury zachowują swoją tożsamość i można mówić o położeniu wyobrażenia w danym momencie pomiędzy punktem wyjścia i dojścia transformacji. Oprócz mechanizmów przetwarzania, działających na poszczególnych właściwościach obiektów, zachodzą również procesy o naturze całościowej, analogowej.

Przesunięcie. Wzrost czasu reakcji w przypadku właściwości odległych przestrzennie odpowiada przerzuceniu uwagi na inną część reprezentacji obiektu bądź przemieszczeniu liniowemu reprezentacji wyobraźni. Operacja przemieszczenia zachodzi wedle tych samych zasad co rotacja. Im większy dystans, tym dłużej trwa, ma charakter analogowy, może zachodzi w przestrzeni trójwymiarowej.

Zmiana wielkości. Pole wyobraźni ma ograniczoną objętość. Gdy inne wyobrażenie zajmuje większą część pola, na dane wyobrażenie zostaje tylko pozostała część pola, tak więc wyobrażenie np. królika obok słonia jest tak małe, że nie są widoczne jego detale. Wydłużenie czasu reakcji w przypadku obiektów małych wyobrażeniowo, trudno dają się zinterpretować w ramach modeli sądów. Poszczególne obiekty zgodnie z tymi teoriami byłyby reprezentowane jako zrób atrybutów i relacji między nimi. Tak więc wielkość fizyczna staje się tylko jednym z atrybutów i nie powinna mieć wpływu na szybkość przetwarzania innych.

Wspólne właściwości przekształceń zachowujących strukturę obiektów. Można w przetwarzaniu informacji wyodrębnić klasę operacji, które przebiegają niezgodnie z modelem zakładającym występowanie reprezentacji w formie sądów. Są to: rotacja, translacja, odbicie i zmiana wielkości. Są to operacje o charakterze całościowym (dotyczą jednocześnie całej figury), analogowym – w zakresach mierzalnych przebiegają w sposób ciągły i są izomorficzne w stosunku do zmian obiektów zewnętrznych. Translacje mają charakter przestrzenny i mogą być dokonywane na trójwymiarowej reprezentacji, a nie tylko w dwuwymiarowym obrazie.

Synteza całości z części. W przypadku części osób czas decyzji po dokonaniu syntezy nie różni się w zależności do stopnia złożoności części składowych. Wzrost czasu decyzji pozostałych osób wraz ze wzrostem złożoności części składowych jest interpretowany jako efekt niedokończenia syntezy w przypadkach trudnych. W celu porównania figur posługujemy się strategią wyobrażeniową wtedy, gdy warunki (złożoność bodźca i czas) na to pozwalają. Gdy warunki na to nie pozwalają, stosujemy metodę sądów. Niezależność czasów reakcji (w niektórych warunkach) od liczby porównywalnych elementów wyraźnie świadczy o istnieniu procesu paralelnego (równoczesnego) porównywania cech w przypadku procesów wyobrażeniowych. W innych warunkach występuje zależność czasu reakcji od liczby cech – charakterystyczna dla procesów operujących na sądach.

Wyobrażenie obiektu może podlegać różnym typom przekształceń. Wykazano, że gdy w celu uzyskania zgodności między wyobrażeniem a spostrzeganą figurą trzeba zastosować więcej niż jeden typ przekształceń, wprowadzenie przekształcenia dodatkowego przedłuża czas reakcji.

Rozdział 4

W zależności od obecności lub braku instrukcji porównywanie obiektów może zachodzić według strategii wyobrażeniowej bądź opartej na sądach. Wraz z upływem czasu słabnie wyobrażenie pierwszego rysunku, obiektu, a osoby badane przerzucają się od strategii wyobrażeniowej (porównywanie paralelne) do strategii opartej na sądach (kolejne porównywanie cech).

Rozdział 5

Gdy osoba badana ma wystarczającą ilość czasu na syntezę, posługuje się strategią przestrzenną, gdy zaś warunki na to nie pozwalały, opierała się na sądach. Utrudnianie warunków zadania powoduje przejście do strategii opartej na sądach.

Rozdział 6

Przy porównywaniu całościowym dwóch figur (w systemie wyobrażeniowym) czas porównania nie powinien zależeć od liczby cech, różniących te figury. Kolejne porównanie cech obu figur (charakterystyczne dla systemu sądów) powinno prowadzić do efektu zmniejszania się czasu reakcji wraz ze wzrostem liczby cech różniących figury – im więcej cech różniących, tym szybciej kolejno porównując cech figur natrafiamy na cechę różniącą, co pozwala na odpowiedź, że figury są różne.

Czasy decyzji osób przeprowadzających całościowe porównania były krótsze od czasów decyzji osób porównujących cechy. Czasy decyzji, odpowiadające wzorowi wyobrażeniowemu, w przypadku figur różnych nie zależały od liczby cech różniących. Krótszy czas reakcji na figury takie same niż na figury różne wynika z tego, że porównujemy wyobrażenie figury standardowe, a więc pierwotną odpowiedzią jest odpowiedź „tak”. Odpowiedź „nie” wymaga odwrócenia reakcji po stwierdzaniu braku zgodności. Drugi typ osób badanych charakteryzował się tym, że ich czasy decyzji były tym krótsze, im więcej cech różniło obie figury.

Podobne prace

Do góry