Ocena brak

Przesłanki material­noprawne i ich proce­sowe znaczenie

Autor /Longin Dodano /01.12.2011

Przesłanki o charakte­rze materialnym są przede wszystkim ustanowionymi przez prawo karne mate­rialne warunkami od­powiedzialności kar­nej. Równocześnie prawo karne proce­sowe czyni je warun­kami dopuszczalności postępowania karnego. Przesłanki te stanowią przykład tak zwanego podwójnego warto­ściowania prawnego. W ramach tej grupy wyróżnić trzeba cztery przesłanki procesowe:

1.Brak dostatecznych podstaw faktycznych do ścigania karnego

2.Nieprzestępczość czynu – z powodu braku ustawowych znamion czynu zabro­nionego lub, gdy ustawa stanowi ze sprawca nie popełnia przestępstwa

3.Znikomość społecz­nej szkodliwości czynu.

4.Niekaralność czynu

Ad1. Jest to warunek dopuszczalności po­stępowania określony w art. 17 § 1 pkt 1- czynu nie popełniono albo brak jest danych dostatecznie uzasad­niających podejrzenie jego popełnienia. Prze­słanka ta ( faktyczna) ma najistotniejsze zna­czenie jako przyczyna odmowy wszczęcia postępowania karnego i umorzenia postępo­wania przygoto­wawczego. W razie braku danych wskazu­jących ze zachodzi uzasadnione podejrze­nie popełnienia prze­stępstwa organ powo­łany do postępowania przygotowawczego wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa lub docho­dzenia.

Aby wszczęcie postę­powania było prawnie dopuszczalne, powi­nien istnieć, co naj­mniej taki zespół da­nych, który obiektyw­nie uprawdopodabnia fakt popełnienia prze­stępstwa, subiektywnie zaś wywołuje, co do faktu u organu ściga­nia wysoki stopień podej­rzenia. Jednym z wa­runków dopuszczalno­ści wszczęcia postę­powania karnego ( przygoto­wawczego) ujętym zbiorczo jest, więc uprawdopodob­nienie popełnienia przestępstwa lub od innej strony ujmując za­gadnienie uzasad­nione podejrzenie, że popełniono przestęp­stwo.

Wobec trudności, na jakie muszą napotykać próby szczegółowego określania kryteriów oceny stopnia prawdo­podobień­stwa wystar­czającego do wszczę­cia postępowania wskazane byłoby przyjęcie, że powinna zachodzić wówczas, co naj­mniej taka sytuacja, gdy prawdopodobień­stwo istnienia zdarze­nia przestępnego jest węższe niż możliwość, iż przestęp­stwa nie popełniona. Jeżeli przeszkoda, o której mowa stwierdzona zostanie po wszczęciu postępowania przygoto­wawczego, to znaczy, jeżeli nie ze­brano dostatecznych dowodów i wobec tego postępowanie nie do­starczyło podstawy do wniesienia aktu oskar­żenia, postępowanie przygotowawcze uma­rza się. W postępowa­niu jurysdykcyjnym sąd w analogicznej sytuacji umarza posta­nowienie postępowa­nia, ale tylko z powodu oczywistego braku faktycznych podstaw oskarżenia. Tak, więc w fazie po wniesienia aktu oskarżenia aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozpra­wie usta­wodawca wę­żej potraktował tę przeszkodę procesową, gdy brak faktycznych podstaw oskarżenia nie jest oczywisty postę­powanie żądane z po­wodu przeszkody tego charakteru w tej fazie nie może być umo­rzone. Zmiana rodzaju decyzji sądu w razie stwierdzenia omawia­nej przeszkody wystę­puje dopiero na roz­prawie w fazie prze­wodu sądowego, a więc po odczytaniu aktu oskarżenia

Ad2. Znalazła ona odbicie w art. 17§1 w sformułowaniu „ czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie popeł­nia przestępstwa”. Ustawodawca potrak­tował tę przesłankę podobnie jak poprzed­nią. W fazie przed jurysdykcyjnej w razie stwierdzenia takiej przeszkody procesowej odmawia się wszczęcia postępowania na pod­stawie tych samych wyżej podanych prze­pisów. W postępowa­niu jurysdykcyjnym do rozpoczęcia przewodu sądo­wego zastosowa­nie ma jako podstawa umorzenia art. 339 §3 pkt 1 W razie stwier­dzenia tek przeszkody procesowej po rozpo­częciu przewodu są­dowego art. 414§1 nakazuje wydać wyrok uniewinniający

Ad3. Powoduje ona zawsze umorzenie postępowania, nawet, gdy zostaje stwier­dzona po otwarciu przewodu sądowego, mimo, że oznacza nieprzystępność czynu. Umorzenie postępo­wania uzasadnione jest tylko wówczas, gdy w konkretnej sprawie jest niewątpliwe, że oskar­żony popełnił czyn zabroniony i że czyn ten jest rzeczywiście znikomo społecznie niebezpieczny. Nie jest ono, zatem dopusz­czalne w wypadku, gdy zebrane dowody nie maja jednoznacznej wymowy, gdy więc dokonanie trafnych ustaleń faktycznych, co do okoliczności czynu wymaga grun­townego zbadania.

Ad4.Niekaralność czynu ( sprawca nie podlega karze) art. 17§1 rodzi obowiązek odmowy wszczęcia postępowania lub jego umorzenia, także na rozprawie po odczyta­niu aktu oskarżenia.

Podobne prace

Do góry