Ocena brak

Przerzucalność podatku

Autor /Witold Dodano /09.12.2011

Przerzucalność podatku jest żywiołowym, niezaplanowanym, nie zaprogramowanym rozszczepieniem podatnika formalnego i rzeczywistego. Przerzucalność podatku polega na tym, ze podatnik formalny ponosi ciężar płaconego przez siebie podatku na inną osobę stosując np. zmianę cen towarów i usług. Ze względu na kierunek przenoszenia tego ciężaru można mówić o przerzucalności podatku w przód lub o przerzucalności podatku wstecz.

Przerzucalność podatku w przód ma miejsce wówczas, gdy podatnik podnosi cenę sprzedawanych przez siebie towarów lub świadczonych usług, np. właściciel budynku mieszkalnego przerzuca na najemcę ciężar podatku od nieruchomości podnosząc wysokość czynszu.

Przerzucalność podatku wstecz ma miejsce, gdy podatnik formalny obniża cenę zakupywanych przez siebie towarów lub usług, które nabywa w związku ze swoją działalnością gospodarczą, np. producent danego towaru przerzuca podatek od posiadanych środków transportowych, obniżając cenę nabywanych towarów lub usług potrzebnych do produkcji, lub też obniża płacę zarobkową swoich pracowników. Ogólnym warunkiem przerzucalności podatków jest swoboda kształtowania cen przez producentów. Jeżeli producent nie ma ekonomicznej lub prawnej możliwości zmiany cen towarów lub usług na korzyść wówczas przerzucenie podatku nie jest możliwe. Na drodze przerzucalności podatku stanąć, zatem mogą bariery prawne lub ekonomiczne.

Bariery prawne polegają na stworzeniu takich regulacji prawnych, które uniemożliwiają przeniesienie ciężaru podatkowego w przód lub wstecz np. poprzez ustawowe zagwarantowanie poziomu minimalnego wynagrodzenia za pracę, poprzez okresowy zakaz podnoszenia cen towarów i usług zgodnie z ustawą o cenach. Bariery prawne są z natury swej mało skuteczne, znacznie skuteczniejsze są bariery ekonomiczne, tworzą je określone stosunki ekonomiczne określające relację pomiędzy podażą a popytem. Jeżeli owe stosunki kształtuje producent z uwagi na niedobór na rynku określonych towarów i usług istnieją realne warunki do przerzucania podatków. Jeżeli zaś podaż przekracza popyt wówczas przerzucalność podatków przez producenta nie możliwa. Inną barierą ekonomiczną jest stopień monopolizacji rynku, im bardziej rynek jest zmonopolizowany tym większe możliwości przerzucalności podatku. Stopniowanie przerzucalności podatku określane jest tak elastycznością popytu.

Elastyczność ta jest niewielka, gdy chodzi o towary i usługi pierwszej potrzeby a więc niezbędne, podstawowe dla konsumenta. Ceny tych dóbr i usług mogą, zatem łatwo ulegać wliczaniu w nich ciężaru kwoty podatku, np. do takich dóbr podstawowych zaliczyć należy żywność, ubrania. Dużo trudniej jest przerzucić podatek w cenę dóbr ponad standardowych, luksusowych np. samochodów, jachtów. Mówiąc o przerzucalności podatku należy zwrócić uwagę, iż przy przerzucalności całkowitej w 100% podatek przerzucany jest na nabywcę towarów lub usług lub zatrudnionych pracowników. Przerzucalność podatku może być częściowa, np. w 50% lub może być nadmierna np. w 120% itp.

Czynniki rynkowe decydują o możliwości przerzucania podatku. Zjawisko przerzucalności podatku należy jednak ocenić negatywnie, ponieważ wbrew intencji ustawodawcy podatek dotyka inne podmioty aniżeli te, do których podatek jest skierowany, może rodzić to poczucie niesprawiedliwości, nierówności, może to wreszcie rodzić skutki w postaci zmniejszenia siły nabywczej pieniądza znajdującego się w rękach określonych grup ludności, np. rencistów, emerytów, bezrobotnych. Dlatego też należy badać czy przerzucalność podatku nie jest nadmierna. Od zjawiska przerzucalności podatku należy odróżnić podatki pośrednie.

Podatki pośrednie to takie, w których rozszczepienie podatnika formalnego i rzeczywistego następuje z woli ustawodawcy a więc jest celowo zaplanowane. Podatki pośrednie to takie, w których przedmiot podatku oraz źródło podatku nie pokrywają się ze sobą. Fakt rozszczepienia podatnika formalnego i rzeczywistego jest widoczny np. w fakturach VAT, w paragonie drukowanym przez kasę fiskalną. Przykładem podatków pośrednich są podatek od towarów i usług, podatek akcyzowy, podatek od gier. Przykładem podatków bezpośrednich są podatek dochodowy od osób fizycznych oraz podatek dochodowy od osób prawnych.

Podobne prace

Do góry