Ocena brak

PRZEMIANY GOSPODARCZE I KULTURALNE XI I XII WIEKU - EMANCYPACJA LUDNOŚCI MIEJSKIEJ

Autor /Andonik Dodano /04.05.2012

 

Pewna część ludności chłopskiej, skazanej na opuszczenie swych miejsc rodzinnych, przenikała do odradzających się miast, tworząc w nich rzesze biedoty bez określonego zajęcia.

Otóż jedenaste wieczne ośrodki miejskie na Zachodzie nie różniły się pod względem prawnym od włości feudalnych. Podobnie jak te ostatnie, znajdowały się we władaniu panów świeckich lub duchownych. Ich mieszkańcy natomiast w olbrzymiej części należeli do grupy poddanych, a rolnictwo, któremu się niejednokrotnie poświęcali, w jeszcze większym stopniu upodabniało ich do ludności chłopskiej.

W miastach o większym znaczeniu gospodarczym występowały jednak zapowiedzi mających nastąpić zmian. Oto kupcy, którymi z reguły byli ludzie wolni, uzyskiwali w nich specjalne prawa dla siebie i swego zawodu. Prawo kupieckie (ius mercatorum) ułatwiało im dochodzenie roszczeń handlowych przed sądem panowie feudalni zgadzali się na zamieszkiwanie przez nich odrębnych dzielnic, będących niejednokrotnie całkiem nowymi osiedlami (novus burgus).

Ten stan rzeczy nie mógł pozostać bez wpływu na pozostałą ludność miasta, która coraz ciężej znosiła swój stan poddańczy. Podejmowała przeto starania o poprawę swego losu.

Proces emancypacji mieszczaństwa miał rozmaity przebieg. W miastach północnofrancuskich i flandryjskich ludność w drodze zbrojnego powstania wyzwalała się spod zależności feudałów, zrzucała więzy poddaństwa uzyskiwała samorząd. Powstania te od nazwy sprzysieżenia communio uzyskały miano komunalnych, a wywalczony przez nie samorząd zwano pospolicie „komunami". Władza komunalna znalazła się po zwycięstwie mieszczan w rękach patrycjatu tzn. bogatego kupiectwa.

Nie wszędzie uzyskanie samorządu było jednak wynikiem powstania ludowego. Niejednokrotnie dochodziło do ugody, która zapewniała korzyści obu stronom i w pokojowy sposób przekazywała rządy w mieście mieszczaństwu w zamian za określoną daninę na rzecz pana feudalnego.

Na południu zaś, a zwłaszcza we Włoszech, gdzie po wyzwoleniu się spod władzy episkopatu obszarem miasta władało kilku lub nawet kilkunastu feudałów, posiadających w jego obrębie ufortyfikowane siedziby, władza w drodze kompromisu była sprawowana wspólnie przez patrycjat miejski i zainteresowanych feudałów.

Podobne prace

Do góry