Ocena brak

PRZEŁOM BAROKU I KLASYCYZMU - Specyficzne przemiany stylistyczne

Autor /Halszka Dodano /04.04.2013

W dotychczasowej charakterystyce dziejów muzyki okresom przejściowym poświęcaliśmy niewiele uwagi, traktując je jako pomost łączący dwie sąsiadujące ze sobą epoki muzyczne. Wyraziste różnice pomiędzy muzyką baroku i klasycyzmu powodują konieczność bliższego omówienia okresu przejściowego. Odmienność stylistyczna muzyki barokowej i klasycznej dotyczy wielu ważnych czynników: instrumentarium, faktury utworów, a także całkowicie różnej estetyki formy i wyrazu muzycznego. Epokę przedklasyczną cechuje przeciwstawienie się wyszukanym i kunsztow­nym technikom typowym dla późnego baroku, a w konsekwencji — tendencja do uproszczenia form i środków stylistycznych. To przejściowe stadium w historii muzyki zapoczątkowało czas homofonii jako przeciw­stawienie dominującej dotychczas polifonii.

Zasadnicze cechy decydujące o odmienności faktury polifonicznej i homofonicznej przedstawia następujące porównanie:

 

polifonia

dominująca technika: kontrapunkt

hierarchia głosów: łączenie kilku, przynajmniej dwóch równorzędnych gło­sów

zasada kształtowania: ewolucjonizm (praca moty-wiczna)

stopień złożoności for­my: budowa formalna skompli­kowana i kunsztowna

 

homofonia

dominująca technika: akordyka

hierarchia głosów: łączenie jednego głosu głów­nego z akompaniamen­tem harmonicznym

zasada kształtowania: okresowość (praca tematycz­na)

stopień złożoności for­my: prostota i przejrzystość for­my (symetria)

Jest sprawą oczywistą, że spadek zainteresowania polifonią, istniejącą f od 900 lat, nie mógł nastąpić natychmiast. W okresie przedklasycznym | homofbnia nie była jeszcze fakturą dominującą; okres ten określany jest czę- l sto jako wczesnohomofoniczny. Zastosowanie polifonii w tym czasie zmie- f niło się z fbrmotwórczego na lokalne, odtąd polifonia pełniła przede wszyst- | kim rolę ważnego środka kontrastowania faktury utworu muzycznego.

Epoka przedklasyczna ma w kilku kompozytorach wybitnych przed­stawicieli. Z uwagi na to w okresie przejściowym pomiędzy barokiem i klasycyzmem, zamykającym się w przybliżeniu w latach 1720-1760, na osobne omówienie zasługuje:

1) twórczość operowa,

2) muzyka klawesynistów francuskich,

3) klawesynowa muzyka Domenica Scarlattiego,

4) twórczość synów Johanna Sebastiana Bacha,

5) działalność i twórczość kompozytorów szkół przedklasycznych.

W końcowej fazie epoki baroku sztuki plastyczne zdominował styl rokoko. Jego nazwa pochodzi od francuskiego słowa rocaille ('muszla'). W sztuce tamtego czasu muszla była bardzo popularnym elementem dekoracyjnym (Ornament muszlowy stosowano w rzemiośle artystycznym, rzeźbie, architektu­rze i dekoracji wnętrz. Jego cechą charakterystyczną była fantazyjna, asymetryczna forma, naśladująca kształty stylizowanych małżowin i muszli.).

Styl rokoko, zapoczątkowany we Francji, był wyrazem zwrotu kultury dworskiej od wzniosłego, monumentalnego stylu do bardziej prywatnego, intymnego klimatu życia, nacechowanego zamiłowaniem do natury. Mu­zycznym odpowiednikiem rokoko jest styl galant. Zgodnie ze znaczeniem francuskiego słowa galant ('elegancki, wytworny') styl ten odznaczał się lekkością, finezją i elegancją. Zarzucono więc formy polifoniczne na rzecz prostych form homofonicznych. „Galanterią muzyczną” stała się rozbu­dowana i różnorodna ornamentyka. Najbardziej reprezentatywny przy­kład stylu galant w muzyce stanowi twórczość kompozytorów francuskich 1. połowy XVIII wieku, w szczególności zaś — klawesynistów. Kompo­zytorzy francuscy nawiązali do osiągnięć muzyki lutniowej, w niej bowiem już wcześniej rozwinęła się bogata ornamentyka, szczególny typ wariacji ornamentalnych oraz tendencja do ilustracyjnej programowości. Do na­śladowania muzyki lutniowej zachęcał także jej wysoki prestiż społeczny.

Styl galant przenikał z Francji także do innych ośrodków europej­skich, stając się punktem wyjścia w procesie kształtowania nowego typu faktury utworu muzycznego.

Podobne prace

Do góry