Ocena brak

Przedstaw najważniejsze teorie związku przyczynowego w prawie karnym?

Autor /Adaukt Dodano /06.12.2011

Związek przyczynowy jest takim związkiem, w którym jedno zjawiskoprzyczyna, jest warunkiem powstania drugiego – skutku. Pojęcie związku przyczynowego wiąże się nierozerwalnie z pojęciem skutku w ten sposób, że jednym z warunków odpowiedzialności karnej za przestępstwo skutkowe jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy zachowaniem sprawcy i skutkiem, który w wyniku tego zachowania nastąpił. Kodeks karny nie definiuje pojęcia związku przyczynowego najbardziej znane to: teoria adekwatnego, zw.przycz., teoria ekwiwalencji i teoria relewancji.

Teorie związku przyczynowego:

  • Teoria równorzędności warunków (ekwiwalencji) - opiera się na filozofii Mila. Opiera się na tym, że przyczyna jest sumą pewnych warunków, przy czym każdy z warunków ma równorzędne znaczenie.

Dla zbadania, czy pomiędzy danym czynem i skutkiem, który nastąpił, istnieje związek przyczynowy posługujemy się teorią "tesem sine qua non", która polega na eliminowaniu poszczególnych warunków. Hipotetycznie usuwamy czyn sprawcy i oceniamy, czy gdyby on nie wystąpił, to dany skutek miałby miejsce, czy też nie. (Np. Mąż namawia żonę, by poleciała samolotem. Żona się zgadza i ponosi śmierć w wyniku katastrofy samolotowej.) Jeżeli dany skutek bez czynu sprawcy by nie wystąpił, oznacza to, że czyn sprawcy jest warunkiem koniecznym dla zaistnienia skutku, a co za tym idzie – pomiędzy czynem a skutkiem zachodzi związek przyczynowy. Wadą tej teorii jest zbyt szerokie ujęcie związku przyczynowego. Rozważając powyżej omawiany przypadek pomiędzy czynem męża (namawianie żony do podróży samolotem) i skutkiem (śmierć żony w katastrofie lotniczej) zachodzi związek przyczynowy, gdyż namawianie żony przez męża jest warunkiem koniecznym do tego, aby żona poleciała samolotem, a co za tym idzie, – aby ewentualnie zginęła w wyniku katastrofy.

  • Teoria przeciętnej przyczynowości - dąży do ograniczenia znaczenia związku przyczynowego. Nie każdy warunek pozostający w związku przyczynowym może być traktowany jako przyczyna.

Przyczyna - taki warunek, który jest przeciętnym lub normalnym następstwem danego zachowania się.

Teoria ta zakłada, że pomiędzy zachowaniem sprawcy a skutkiem przestępstwa wystąpił związek przyczynowy tylko wówczas, gdy dany skutek jest typowym następstwem określonego czynu. Wadą tej teorii jest nieostrość pojęciowa kryterium „typowego następstwa” i konieczność decydowania o tym przez organ stosujący prawo. Np. mąż chciałby, aby żona poniosła śmierć, wobec powyższego namawia ją, by poleciała samolotem, licząc na to, że wydarzy się katastrofa i żona zginie. Tak się rzeczywiście dzieje i żona ponosi śmierć w wyniku katastrofy samolotowej. Posługując się teorią adekwatnego związku przyczynowego przy rozważaniu, czy pomiędzy czynem (namawianie żony do podróży samolotem) i skutkiem (śmierć żony) zachodzi związek przyczynowy musimy dać odpowiedź negatywną, gdyż śmierć nie jest normalnym, typowym zjawiskiem latania samolotami.

  • Teoria relewancji związku przyczynowego - posługuje się po części teorią równorzędności warunków i ustala ten warunek, który uznaje za przyczynowy dla danego skutku. Dokonuje tego poprzez opis danego przestępstwa (znamię czasownikowe).

Opiera się częściowo na teorii ekwiwalencji, gdyż podobnie jak ona posługuje się metodą warunku sine quo non. Z tą różnicą, że dla ustalenia istnienia związku przyczynowego teoria relewancji nie poprzestaje jedynie na ustaleniu, iż dany czyn był warunkiem koniecznym do zaistnienia określonego skutku, ale bada również, czy ów związek przyczynowy jest istotny z punktu widzenia karnego. Oceniając podany wyżej przykład z punktu widzenia teorii relewancji należy stwierdzić, że pomiędzy czynem męża i śmiercią żony zachodzi związek przyczynowy, jednakże jest to związek nieistotny z punktu widzenia prawa karnego.

Podobne prace

Do góry