Ocena brak

PROGRAM ZAJĘĆ SOCJOTERAPEUTYCZNYCH DLA DZIECI ZE SZKÓŁ PODSTAWOWYCH - ZABURZENIA ZACHOWANIA

Autor /Feliks Dodano /05.09.2011

Zaburzenia zachowania u dzieci można zaobserwować w różnych objawach ich funkcjonowania. W przedstawionym programie wyodrębniono cztery takie obszary. Zaburzenia zachowania ujawniają się w:

  • Relacjach z rówieśnikami (ja – rówieśnicy)

  • Relacjach z osobami dorosłymi (ja – dorośli)

  • Relacjach zadaniowych np. związanych z nauką szkolną (ja – zadanie)

  • Ustosunkowaniach do siebie samego (ja – ja)

Dokonany podział niezupełnie spełnia kryterium rozłączności. Jednakże spojrzenie przez pryzmat tych kategorii jest użyteczne. Służyć może do obserwacji i diagnozy trudności przeżywanych przez dzieci oraz analizy i prognozowania sytuacji socjoterapeutycznych.

Małe dziecko, ucząc się funkcjonowania w nowych sytuacjach, popełnia różne błędy. Czasem nie rozpoznaje właściwie sytuacji społecznej i reaguje na nią w sposób nietypowy. Jednak o zaburzenia zachowania mówić można dopiero wtedy, gdy nieadekwatne zachowanie staje się regułą, wtedy gdy dziecko w różnych sytuacjach prezentuje stały stereotyp zachowania. Cechami charakterystycznymi zaburzeń zachowania są:

  • Nieadekwatność,

  • Sztywność reakcji,

  • Szkodliwość dla podmiotu i otoczenia,

  • Negatywne emocje.

Nieadekwatność. Adekwatność reagowania jest jedną z podstawowych właściwości inteligencji ludzkiej. Polega ona na uwzględnieniu indywidualnych cech sytuacji i wyborze optymalnego zachowania. Z nieadekwatnością mamy do czynienia, gdy zachowana dziecka nie są racjonalnymi reakcjami na daną sytuację.

Sztywność reakcji. Zachowania zaburzone mają stały przebieg, niezależnie od tego, w jaki sposób zmienia się sytuacja. Dzieci reagują według charakterystycznych dla siebie sztywnych wzorców, zaburzone zachowanie przypomina reakcję „automatyczną”. Pewne elementy sytuacji „uruchamiają” zawsze te same, określone zachowania np. w podobnych sytuacjach jedno dziecko zawsze bywa agresywne, inne zawsze wycofuje się z kontaktu.

Szkodliwość dla podmiotu i otoczenia. Zaburzone zachowania są niekorzystne zarówno dla otoczenia, jak i dla samego dziecka. Nieadekwatność i sztywność pociągają za sobą niemożność konstruktywnego wykorzystania sytuacji, z której wynikają. „Odegranie” przez dziecko stereotypu pozbawia je m.in. możliwości budowania satysfakcjonującej sytuacji z otoczeniem, zdobycia nowej umiejętności, stworzenia czegoś nowego dla siebie i innych. Zachowania takie często wywołują negatywną reakcję otoczenia, a dziecko przeżywa frustrację związaną z własną nieskutecznością lub poczcie winy.

Szkodliwość zaburzeń zachowania jest wyrażana w przypadku dzieci agresywnych. Jednak inne miej bezpośrednio dotkliwe dla otoczenia zaburzenia mają swoje negatywne konsekwencje społeczne.

Negatywne emocje. Zachowaniom zaburzonym towarzyszą negatywne emocje. Mogą to być: złość, lęk, zazdrość, niechęć. Czasami dziecko sprawa wrażenie, że ich nie przeżywa. Jednak po dokładniejszym przyjrzeniu się widoczne są u niego silne napięcie lub chęć ukrycia emocji pod maską obojętności.

Do góry