Ocena brak

Procesy górotwórcze - orogeniczne

Autor /Sebek123 Dodano /28.05.2011

Ruchy górotwórcze to długotrwały, liczący miliony lat, proces prowadzący do powstawania łańcuchów górskich. Używany, zamiennie z górotwórczością, termin orogeneza rozumieć należy jako proces fałdowania, nasuwania, me-tamorfizmu i wypiętrzenia górotworu. Terminu orogeneza używa się rów­nież dla określenia okresu o dużym natężeniu ruchów górotwórczych, np. orogeneza alpejska. Powstanie orogenu (gór) tłumaczy się obecnie tektoniką płyt litosfery. Proces górotwórczości zachodzi na krawędziach zderzających się płyt, czyli w strefach subdukcji, prze­biegając według następujących etapów:

l. W strefie ścierania się płyty oceanicznej z kontynentalną (łańcuchy górskie otaczające Ocean Spokojny)

w miejscach, gdzie płyta oceaniczna podsuwa się pod płytę kontynental­ną, tworzy się głęboki rów oceaniczny, tzw. geosynklina systema­tycznie wypełniana osadami morskimi i lądowymi;

pod wpływem ciężaru osadów dno geosynkliny obniża się;

ruch płyty oceanicznej w kierunku kontynentu powoduje zgniatanie (sfałdowanie) osadów w geosynklinie;

w wyniku ruchu płyt zostaje zaburzona równowaga grawitacyjna skorupy ziemskiej, co powoduje wypiętrzenie sfałdowanych osadów;

wciągana w głąb płyta oceaniczna ulega częściowemu stopieniu i na głębokości 100 - 120 km tworzą się magmowe ogniska wulkanów.

W strefie kolizji dwóch płyt kontynentalnych (alpejski system górski od Pirenejów po Himalaje)

płytki zbiornik morski znajdujący się między dwoma płytami konty­nentalnymi wypełnia się osadami morskimi i lądowymi;

zbliżające się do siebie płyty kontynentalne powodują zwężanie po­łożonego między nimi zbiornika morskiego;

w wyniku zwężania się zbiornika morskiego zalegające w nim osady ulegaj ą sfałdowaniu i nasuwaniu;

subdukcja zanika po całkowitym zniknięciu zbiornika morskiego;

sfałdowane pasmo górskie tworzy tzw. szew tektoniczny, łączący dwa odrębne kiedyś lądy w jeden kontynent;

w uformowany górotwór intruduje magma (obecnie istnieją dwa sprzeczne wyjaśnienia przyczyn intruzji magmowych).

Opisane wyżej procesy prowadzą do powstawania gór fałdowych. Za­chodził on kilka razy w przeszłości geologicznej Ziemi. Starsze łańcuchy gór­skie, na skutek wzmożonych pionowych ruchów skorupy ziemskiej, zacho­dzących na przedpolu fałdujących się nowych łańcuchów górskich, ulegały popękaniu i licznym przesunięciom wzdłuż linii pęknięć. W ten sposób z gór fałdowych powstały góry zrębowe (patrz: rozdz. Układy warstw skalnych).

Innym rodzajem gór są góry wulkaniczne powstające w wyniku erup-cji wulkanicznej. Mają charakterystyczny kształt stożków i nie tworzą, tak jak góry fałdowe i zrębowe, łańcuchów. Góry wulkaniczne większe zespoły tworzą na Wyspach Japońskich, Jawie, Kamczatce.

Specyficznym typem gór są grzbiety śródoceaniczne - współcześnie największe łańcuchy górskie na Ziemi. Występują w dnach wszystkich oce­anów. Szerokość grzbietów waha się od kilkuset do 2 tyś. km, natomiast łączna ich długość wynosi ponad 60 tyś. km. Najwyższe szczyty tych łań­cuchów górskich wznoszą się ponad poziom oceanu, tworząc wyspy (np. Azory). Grzbiety śródoceaniczne charakteryzują się dużą ilością płytkich trzęsień ziemi i intensywnymi procesami wulkanicznymi.

Podobne prace

Do góry