Ocena brak

Procesy centralizacji, decentralizacji, dekoncentracji i dewolucji w administracji publicznej

Autor /Chrystian99999 Dodano /11.01.2012

Procesem decentralizacji może być:

  • podział terytorialny kraju

  • uspołecznienie sprawowania władzy, budowa społeczeństwa obywatelskiego

  • przekazywanie zadań na niższe szczeble władzy

  • przyznawanie funduszy na przekazywane zadania

  • wprowadzanie rywalizacji

Podstawową zasadą decentralizacji jest zasada subsydiarności (inaczej pomocniczości). Jest ona podstawą budowania społeczeństwa obywatelskiego. Jej istota jest nieingerencja wyższego szczebla władzy poza przypadkami gdy jest to konieczne. Poza tym oznacza ona pomoc jednostek szczebla wyższego jednostkom szczebla niższego (ale tylko gdy nie radzą sobie same).

Schemat zasady pomocniczości:

jednostka -> społeczeństwo -> państwo -> organizacja międzynarodowa

Zasadę pomocniczości formułuje się czasem w następujących trzech zdaniach:

  • tyle wolności ile można, tyle uspołecznienia ile koniecznie trzeba

  • tyle społeczeństwa ile można, tyle państwa ile koniecznie trzeba

  • tyle państwa ile można, tyle organizacji międzynarodowej ile koniecznie trzeba

Europejska Karta Samorządu Terytorialnego stwierdza, że społeczność lokalna jest podstawą demokratycznego państwa oraz uznaje prawo obywateli do zarządzania sprawami publicznymi.

Centralizacja to taki układ podmiotów, w którym istnieje tylko jeden ośrodek władzy jako źródło siły wiążącej podmioty należące do układu w jedną całość. Centralizacja polega na hierarchicznym podporządkowaniu podmiotów jednemu, centralnemu ośrodkowi władzy.

Dekoncentracja polega na podziale kompetencji władczych między kilka instytucji i ośrodków decyzyjnych funkcjonujących na różnych szczeblach centralizacji. Jest to delegacja władztwa z jednego szczebla hierarchii administracyjnej na szczebel niższy, przestrzennie oddalony od centrum. Celem dekoncentracji lepsze poznawanie i rozwiązywanie problemów lokalnych.

Trzy poziomy dekoncentracji:

  • rzeczowa (pozioma) – jedne jednostki przyznają kompetencje innym, będącym na tym samym poziomie, na przykład z jednego ministerstwa do innego

  • terytorialna (pionowa) – przekazywanie kompetencji ze szczebla rządowego na lokalny

  • ukośna – przekazywanie kompetencji ze szczebla wyższego na szczebel niższy ale należący do innego resortu

Płaszczyzny decentralizacji:

  • administracja

  • polityka – ustawowe określenie i przekazanie kompetencji

  • fiskalna – przekazanie władztwa finansowego

  • ekonomiczna – umożliwienie najszerszego wyboru usług (firma komunalna czy sprywatyzowana)

Cele i zdobycze społeczeństwa zdecentralizowanego:

  • zbliżenie podmiotu decyzyjnego do załatwianej sprawy

  • lepsze kierowanie procesem decyzyjnym

  • większa przejrzystość działań

  • mniejsze obciążenie w pionowym przepływie informacji

  • zwiększenie poczucia odpowiedzialności za podejmowane decyzje

  • zwiększenie potencjału wprowadzania nowości

Dewolucjapojęcie to dotyczy Wielkiej Brytanii. Chodzi tu o zaspokajanie potrzeb różnych narodów wewnątrz państwa (Szkoci, Walijczycy) bez rozrywania tego państwa. Dewolucja to przekazywanie kompetencji ze szczebla centralnego na narodowy. Przykładem instytucji związanych z procesem dewolucji są quassi-parlamenty narodowe i struktury quassi-rządowe oraz ministerialne komisje wspólne.

Emergencja – ruch tworzenia od dołu pewnych zachowań, system pewnej spontanicznej samoorganizacji ludności. Pomagają w tym sieci. System sieci burzy monteskiuszowski trójpodział władzy. Taka sieć może być narzędziem w wyborach. Może pomóc albo zaszkodzić. Sieci mogą wywierać wpływ na administrację (np. ruch ekologiczny).

Podobne prace

Do góry