Ocena brak

Procedura nabycia członkostwa w UE – ogólna charakterystyka

Autor /Kazik Dodano /21.07.2011

Jednolite warunki i procedurę nabycia członkostwa określono w art. 49 TUE.

  • Ustanowił on regułę, zgodnie z którą państwo kandydujące może ubiegać się o wstąpienie do UE jako całości, tzn. organizacji złożonej z trzech filarów.

  • Tym samym nowe państwo przystępuje do wszystkich wspólnot i równocześnie do pozostałych dwóch filarów (niemożliwe jest natomiast np. uzyskanie członkostwa w samych wspólnotach).

Artykuł 49

Każde państwo europejskie, które szanuje zasady określone w artykule 6 ustęp 1, może się ubiegać o członkostwo w Unii. W tym celu składa ono swój wniosek Radzie, która podejmuje decyzje, stanowiąc jednomyślnie po zasięgnięciu opinii Komisji oraz po otrzymaniu zgody Parlamentu Europejskiego, udzielonej bezwzględną większością głosów jego członków. Warunki przyjęcia i wynikające z tego przyjęcia dostosowania w Traktatach stanowiących podstawę Unii są przedmiotem umowy między Państwami Członkowskimi a Państwem ubiegającym się o członkostwo. Umowa ta podlega ratyfikacji przez wszystkie umawiające się Państwa, zgodnie z ich odpowiednimi wymogami konstytucyjnymi.

Artykuł 6

1. Unia opiera się na zasadach wolności, demokracji, poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności oraz państwa prawnego, które są wspólne dla Państw Członkowskich.

Zgodnie z Art. 49 TUE, procedura nabycia członkostwa obejmuje trzy główne fazy:

  1. WEJŚCIA, polegająca na złożeniu wniosku przez kandydata,

  2. PRZETWARZANIA WNIOSKU, czyli rokowań zakończonych ustaleniem tekstu traktatu,

  3. WYJŚCIA, to znaczy ratyfikowania traktatu.

W ujęciu bardziej szczegółowym wyodrębnić można aż 9 faz procedury akcesyjnej:

  1. Państwo kandydujące składa wniosek do Rady; Rada prosi Komisję o wydanie opinii (avis),

  2. Komisja opiniuje wniosek, stwierdzając możliwość spełnienia kryteriów członkowskich przez kandydata,

  3. Rada jednomyślnie decyduje o rozpoczęciu rokowań. Komisja przygotowuje wytyczne negocjacyjne, które Rada jednomyślnie przyjmuje.

  4. Negocjacje akcesyjne prowadzi państwo kandydujące z państwami członkowskimi, a nie z Unią. Są one reprezentowane przez Prezydencję. Komisja ułatwia prowadzenie rozmów oraz systematycznie ocenia postępy kandydatów. Przedmiotem rokowań nie jest treść acquis communautaire, czyli wzajemnie przyjętych przez państwa członkowskie zobowiązań. Państwo kandydujące ubiega się jedynie o przyznanie mu okresów przejściowych, czyli czasowego zawieszenia wobec niego pewnych przepisów wspólnotowych. Te czasowe wyjątki pełnią rolę „poduszki powietrznej” chroniącej przed szokiem integracyjnym. Ze względu na konieczność przyjęcia acquis w całości, trwałe derogacje nie są rozpatrywane. Rokowania kończy przyjęcie projektu traktatu akcesyjnego. Jest on przedstawiony Radzie i Parlamentowi.

  5. Parlament wyraża zgodę na przyjęcie traktatu, co oznacza, iż przysługuje mu prawo weta. Czyni to bezwzględną większością głosów. Jest ona obliczana w stosunku do liczby członków Parlamentu.

  6. Jednomyślna decyzja Rady. W praktyce jest ona podejmowana przez Radę funkcjonującą w składzie szefów państw i rządów. Każde z państw członkowskich może skorzystać z przysługującego mu prawa weta.

  7. Podpisanie traktatu przez wszystkie państwa członkowskie z jednej strony oraz państwo lub państwa kandydujące z drugiej. W trakcie ustalane są warunki przystąpienia i okresy przejściowe.

  8. Ratyfikacja traktatu akcesyjnego zgodnie z wymogami konstytucyjnymi obowiązującymi w państwach członkowskich oraz w państwie kandydującym. W procedurze ratyfikacyjnej możliwe jest jedynie przyjęcie traktatu w całości lub odrzucenie go w całości.

  9. Traktat akcesyjny wchodzi w życie w określonym terminie, zwykle kilka lub kilkanaście miesięcy po zakończeniu procedury ratyfikacyjnej. Oznacza to nabycie członkostwa przez dotychczasowych kandydatów.

  • Warunki przyjęcia do UE oraz związane z tym zmiany traktatów założycielskich uzgadniane są z państwami członkowskimi i państwem kandydującym.

  • W związku z brakiem wyraźnego wyposażenia Unii przez TUE w osobowość prawną, a co za tym idzie – nieustaloną zdolnością UE do zawierania umów międzynarodowych, traktat akcesyjny, regulujący warunki nabycia członkostwa przez nowe państwo, jest również zawierany z dotychczasowymi państwami członkowskimi.

Do góry