Ocena brak

Procec kognicyjny (cognito extra ordinem)

Autor /Lazarz Dodano /18.11.2011

Proces kognicyjny stosowany początkowo w sprawach , które nie otrzymały ochrony prawnej w ramach procesu formułkowego z biegiem czasu stosowany był coraz częściej, aż wreszcie , w końcu III w. n.e. stał się jedynym .

Jego cechy charakterystyczne:

  • Brak podziału na in iure i apud iudicem ,a w konsekwencji wyszła z użycia formułka procesowa.

  • Strony procesu nie dokonywały wyboru sędziego Proces toczył się przed urzędnikiem państwowym, skupiającym władzę sądowniczą i administracyjną. Każda jednak ze stron mogła żądać wyłączenia urzędnika , gdy nie była pewna jego bezstronności ( iudex suspectussędzia podejrzany ).

  • W okresie dominatu dochodziło do ograniczenia jawności procesu.

  • Postępowanie stawało się coraz bardziej piśmienne, pisemnej formy wymagały czynności procesowe stron, orzeczenia sądowe.

  • Odstąpiono od swobodnej oceny dowodów na rzecz tzw. legalnej oceny dowodów która wprowadzała ich hierarchiczność.

Postępowanie rozpoznawcze.

Rozpoczynało się pisemnym wezwaniem (datowane i podpisane ) zawierającym żądanie ochrony prawnej i okoliczności na jego poparcie tzw. pozew. Jeżeli sędzia uznał powództwo, poprzez specjalnego urzędnika (executor), przesyłał pismo pozwanemu. Pozwany mógł wtedy albo zaspokoić żądania powoda albo zobowiązany był pisemnie odpowiedzieć na pozew i uiścić opłaty sądowe. Jeśli strony stawiły się przed sądem w wyznaczonym terminie następowała ustna rozprawa. W procesie kognicyjnym pojawiła się tzw. interwencja uboczna , osoba trzecia mająca interes w wygranej pozwanego mogła na jego wniosek przystąpić i popierać go w procesie. Procesowi kognicyjnyjnemu znane było postępowanie zaoczne. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego sędzia na piśmie wydawał wyrok ale ogłaszał go ustnie.

Postępowanie wykonawcze.

W procesie kognicyjnym przymusowe wykonanie wyroku prowadził organ sądowy, przy czym wierzyciel miał prawo wyboru między egzekucją osobistą, a majątkową . Najpierw wydawany był nakaz egzekucji, z określonym terminem dobrowolnego spełnienia obowiązku, po upływie tego terminu przystępowano do egzekucji, którą przeprowadzano różnie, w zależności od treści sentencji. Gdy zasądzenie opiewało na wydanie rzeczy, następowało jej zajęcie (również przy użyciu siły zbrojnej) i wydanie powodowi. Gdy zasądzenie opiewało na świadczenie pieniężne, zajmowano dłużnikowi majątek celem sprzedaży, lecz tylko tyle ile trzeba było na zaspokojenie żądania wierzyciela. Sprzedaż odbywała się na zasadzie otwartej licytacji, a nadwyżkę ze sprzedaży zwracano dłużnikowi.

W egzekucji osobistej więzienie prywatne zastąpiono publicznym.

Podobne prace

Do góry