Ocena brak

PROBLEMY ŻYWIENIOWE DZIECI I MŁODZIEŻY SZKOLNEJ

Autor /niebieska Dodano /13.02.2014

W okresie szkolnym dzieci i młodzież powtarzają i utrwalają większość błędów żywieniowych popełnianych we wczesnym dzieciństwie (tab. 14.1). Ich racje pokarmowe zawierają zbyt mało produktów mlecznych, warzyw i owoców, ryb. produktów zbożowych, w tym z pełnego przemiału, i nasion roślin strączkowych, a zbyt dużo tłuszczów w postaci wydzielonej i ukrytej, cukru i słodyczy oraz mięsa i jego przetworów. Narasta problem nadmiernego spożycia żywności typu fast-food i wysokokalorycznych przekąsek, takich jak hamburgery, hot dogi. frytki, chipsy i chrupki. Zwyczaj picia słodzonych napojów, zwłaszcza gazowanych, zastępuje picie soków owocowych ilub warzywnych w młodszym wieku. Młodzież mieszkająca w dużych miastach ma z reguły korzystniejszą strukturę spożycia niż jej rówieśnicy z małych miast lub wsi i w mniejszym stopniu odczuwa skutki sezonowości w podaży żywności, szczególnie owoców i warzyw. Częściej też spożywa lepiej zestawione posiłki, częściej także jada produkty mlccznc, ryby i produkty zbożowe z pełnego przemiału.

Liczne obowiązki pozaszkolne dzieci i młodzieży oraz przeciążenie nauką utrudniają przestrzeganie uregulowanego trybu życia i żywienia (tab. 14.2). Sprzyja to utrwaleniu zwyczaju pojadania zapoczątkowanego w okresie wczesnego dzieciństwa. Między posiłkami pojada około 90% młodzieży, a potowa z nich robi to kilka razy dziennie, bez względu na pleć. W przeciwieństwie do dzicci. częściej pojada młodzież, której racje pokarmowe mają nadmierną wartość energetyczną, lub osoby spożywające zwyczajowo więcej posiłków. Z tego powodu zwyczaj pojadania między posiłkami zwiększa ryzyko przekarmienia i otyłości.

Typowym błędem żywieniowym dzieci i młodzieży w wieku szkolnym jest nieregularne spożywanie posiłków lub ich opuszczanie. Dzieci i młodzież w wieku 6-15 lal najbardziej regularnie jadają kolację, a następnie obiad w domu i II śniadanie. Codziennie I śniadanie przed wyjściem z domu je mniej niż 80% dzicci i młodzieży. Takie zachowania żywieniowe nie sprzyjają dobremu zaopatrzeniu ich organizmow w energię i składniki odżywcze niezbędne dla prawidłowego wzrostu i rozwoju, mogą też utrudniać przyswajanie wiedzy i nabywanie umiejętności.

Nieprawidłowa struktura spożycia żywności sprzyja niedol>oram witamin i składników mineralnych. Wysokie populacyjne ryzyko niedoborów dotyczy takich składników, jak: żelazo, cynk, miedź. wapń. magnez, witamina B:. witamina B; i witamina PP. a ryzyko umiarkowane witaminy B* i witaminy C.

Nadal uliiyiuujc się duże indywidualne lóżmcuwaitic w spożyciu witaminy A i witaminy F.. Pomimo wysokiego średniego spożycia obti witamin, u niektórych dzieci i młodzieży mogą występować subkliniczne objawy ich niedoborów, prowadzące do zaburzeń wzrastania i dojrzewania. Niewystarczające spożycie wapnia przez dzicci i młodzież jest dodatkowo pogłębiane dużym udziałem żywności wysoko przetworzonej obfitującej w foslor (np. śniadaniowych produktów zbożowych. wędlin, napojów gazowanych typu coca-cola), co nasila wzajemne dysproporcje obu pierwiastków. Niedobory witaminy D. szczególnie duże jesionią i zimą. są dodatkowym czynnikiem, który zaburza prawidłową mineralizację kości.

W wieku szkolnym w odżywianiu młodzieży zaznaczają się odrębności związane z picia. U ich podłoża bardzo często leży wpływ reklamy i mód żywieniowych oraz środowiska rówieśniczego (naśladownictwo, potrzeba wyróżnienia się). Dużego znaczenia nabiera postrzeganie własnego ciała i dążenie do uzyskania oczekiwanego wyglądu. Silny wpływ zaczyna wywierać również stres, a jego negatywne skutki (np. zaburzenia koncentracji i snu) odczuwa szczególnie młodzież starsza.

Sposób odżywiania większości dziewcząt pozostaje pod silnym wpływem mody na szczupłą sylwetkę. Wiele dziewcząt uważa, że są za grube, a ich liczba rośnie z wiekiem. Z tych powodów dziewczęta częściej niż chłopcy spożywają żywność o mniejszej gęstości energetycznej i o walorach prozdrowotnych, taką jak warzywa, owocc i picczywo z pełnego przemiału, ale jednocześnie częściej opuszczają niektóre posiłki, nie jedzą I śniadania przed wyjściem do szkoły , pojadają między' posiłkami, podejmują diety odchudzające. Większość z nich robi to bez dostatecznej wiedzy, „na własną rękę”. Nieprawidłowe nawyki z okresu odchudzania i opuszczanie posiłków mogą się utrzymywać nawet po zaprzestaniu odchudzania, sprzyjając nicregularności w odżywianiu w młodości i wieku dorosłym.

Ogólnie mniejsze spożycie żywności pizez dziewczęta wiąże się z mniejszym spożyciem produktów mlecznych, mięsnych i zbożowych. Z tego powrodu są one hardziej zagrożone ryzykiem niedoborów białka, żelaza, wapnia, miedzi oraz witamin z grupy B i witaminy C niż ich rówieśnicy. Problem len dotyczy lakże jodu, pomimo wprowadzenia w roku 19% obligatoryjnego modelu profilaktyki jodowej. Jodowana sól kuchenna jest znaczącym źródłem jodu w polskich racjach pokarmowych, ale małe spożycie żywności ogółem i ograniczanie solenia potraw z. powodu dbałości o zdrowie, paradoksalnie może sprzyjać niedoborom jodu. Grupami zagrożonymi zbyt niskim spożyciem jodu są dzieci i młodzież o małym spożyciu żywności ogółem.

Chłopcy na ogół spożywają więcej żywności niż dziewczęta, co jest uzasadnione ich większym zapotrzebowaniem w wieku młodzieńczym. Jedz;) więcej żywności lypu fastfood, słodyczy i słodzonych napojów, częściej piją mleko. Wielu z nich przejawia tendencję do zwiększenia masy mięśniowej, jako wyraz fascynacji sylwetką kulturysty i do tych dążeń dostosowuje, z różnym powodzeniem, sposób odżywiania. Niepokojącym zjawiskiem jest wzrost częstości sięgania przez tych chłopców po różne odżywki suplementy diety, pochodzące niekiedy z niepewnych źródeł, które przyjmują w sposób niekontrolowany-

Racje pokarmowe chłopców zawierają zbyt dużo tłuszczu, powielając wzorzec żywieniowy spożywania ..żywności tłustej i słodkiej” zapoczątkowany we wczesnym okresie dziecięcym. Decyduje to o nadmiernej wartości energetycznej ich racji pokarmowych. Problem ten dotyczy większości chłopców w wieku 10-18 lat. Tendencje spożycia tłuszczów i wartości energetycznej racji pokarmowych u dziewcząt są odwrotne. Dziewczęta starsze mają tendencję do ograniczania spożycia tłuszczu i wartości energetycznej racji pokarmowych, ale średni udział energii pochodzącej z tłuszczu jest względnie stały.

Konsekwencjami błędów żywieniowych popełnianych przez dzieci i młodzież mogą być utajone, subkliniczne objawy niedoborów składników pokarmowych, często o łagodnym, nieswoistym charakterze, trudne do rozpoznania. Odpowiadają one za indywidualne przypadki opóźnienia wzrastania i dojrzewania dzieci i młodziczy, zaburzenia w rozwoju psychicznym i fizycznym oraz obniżenie odporności, ale obraz tych przypadków jest zwykle niejasny, a skala występowania trudna do określenia.

Dobrym miernikiem jakości odżywiania dzieci i młodzieży jest ocena masy ciała. W porównaniu z okresem niemowlęcym i przedszkolnym, w wieku szkolnym spada odsetek dzieci z niedoborem masy ciała, a wzrasta inlsetek dzieci i młodzieży o masie prawidłowej do wieku i masie prawidłowej do wysokości (około 809? dzieci i młodzieży). Według różnych źródeł nadwaga i otyłość występuje u 7-15% dzieci i młodzieży w wieku 7-18 łat. Od wielu lal obserwuje się systematyczne narastanie tego problemu. Według aktualnych szacunków częstość występowania otyłości wśród dzieci i młodzieży w Polsce zw iększyła się w ciągu ostatniej dekady o około 4-ó%, zaś długoterminowe badania młodzieży krakowskiej wskazują na wzrost występowania nadmiernej masy-do-wysokości o prawic 25% w ciągu 30 lat. Panuje przekonanie, że w najbliższych latach tendencja do wzrostu rozpowszechnienia otyłości wśród dzieci i młodzieży utrzyma się. a jej głównymi przyczynami będą błędy żywieniowe i mała aktywność fizyczna. Wyniki badań do czynników sprzyjających wymienionym błędom w żywieniu dzieci i młodzieży każą zaliczyć: o miejsce zamieszkania (miasto-wieś); o mody żywieniowe:

o organizację dnia i przeciążenie obowiązkami szkolnymi i pozaszkolnymi:

o postrzeganie własnego ciała i oczekiwania wobec wyglądu:

o poziom własnej wiedz) żywieniowej;

o przyzwyczajenia i własne preferencje pokarmowe:

o reklamę:

o stres;

o środowisko rodzinne (wiedzę żywieniową i zwyczaje rodziny):

o środowisko rówieśnicze;

o zły status społeczno-ekonomiczny.

 

Podobne prace

Do góry