Ocena brak

Problemy poradnictwa w procesie rewalidacji osób niepełnosprawnych - Indywidualne poradnictwo dla osób niepełnosprawnych

Autor /Oskar Dodano /02.09.2011

Pomoc w pokonywaniu trudności - by uczyć się żyć z daną niepełno­sprawnością oraz osiągnąć samodzielność fizyczną, psychiczną, społeczną i zawodową, a także pomoc w samorozwoju i wchodzeniu (wrastaniu) w niezależne życie - egzemplifikuje poradnictwo w tej sferze działań. To, inny­mi słowy, pomoc w rozwiązywaniu problemów wynikających z określonej dysfunkcji. Ich treść dotyczy trudności w czterech sferach: osobowościowej, rodzinnej, społecznej i zajęciowej.

Jeśli chodzi o krytyczne położenie życiowe, to jest ono wynikiem zabu­rzenia relacji pomiędzy podmiotem a otoczeniem (por. M. Kulczycki, 1976). Wynika stąd, że źródła owego położenia wywodzą się z właściwości jedno­stki, otoczenia i ich wzajemnych relacji. W tej perspektywie pojawia się pyta­nie, w czym wyraża się indywidualne poradnictwo dla osób niepełnospraw­nych, od jakich czynników zależy jego efektywność, wreszcie - w jaki sposób należy prowadzić działalność w tym zakresie?

Przystępując do udzielenia porady, poszukujemy odpowiedzi m.in. na następujące pytania:

  • czy występujące problemy są adekwatne do wieku, sytuacji zdrowot­nej, życiowej, szkolnej czy zawodowej?

  • czy istniejące obiektywnie problemy można przezwyciężyć (ich przed­miot i stopień nasilenia) oraz w jaki sposób?

  • jaki jest stosunek jednostki niepełnosprawnej do jej niepełnosprawno­ści i aktualnie przeżywanych trudności?

Porady specjalistycznej wymagają zwłaszcza osoby odczuwające potrze­bę wyzwolenia aktywności, zaradności i wiary we „własne siły" oraz te, któ­re z uwagi na stan psychofizyczny mają trudności z realizacją zadań wynikających „z przepisu" danej roli. Można powiedzieć, iż w procesie tym uczymy i pomagamy jednostce w usprawnianiu, wykorzystaniu i posługi waniu się zachowanymi sprawnościami (posiadanymi kompetencjami), uru­chamianiu ich za pomocą odpowiednich środków, czynności zastępczych. Jest to, innymi słowy, pozytywne ukierunkowanie oraz stwarzanie warun­ków do zdobywania korzystnych doświadczeń. Wiąże się to zwykle z upo­rem, niezwykle silną wolą, jaką musi wykazać osoba niepełnosprawna na drodze uczenia się „nowych" sprawności i umiejętności oraz uczenia się ży­cia w odmiennych warunkach biologicznych.

Kluczowym problemem poradnictwa staje się też budzenie właściwej motywacji. Wśród badaczy istnieje dość powszechne przekonanie, iż sposo­bami wiodącymi do wewnętrznej mobilizacji są: określenie realnych celów, ukazanie korzyści, które można osiągnąć, prezentacja odpowiednich przy­kładów i wzorów oraz przedstawienie warunków ułatwiających wykonanie określonych zadań (por. A. Hulek, 1992). Daje się zauważyć, iż sprzyja to kształtowaniu poczucia własnej wartości i staje się pewnego rodzaju aktem wartościowania samego siebie. Jest to istotne, zwłaszcza w sytuacji, kiedy w wyniku urazu bądź choroby naruszone zostają procesy regulacyjne osobo­wości człowieka, a także procesy poznawcze i emocjonalne. Naruszeniu bo­wiem ulega pojęcie o sobie - „ja", „ja sam" i „ego".

Ogólnie rzecz ujmując, takie stany, zwłaszcza o silnym natężeniu, prowa­dzą do pojawienia się swoistych refleksji nad własnym życiem i w pewnych niesprzyjających okolicznościach mogą stanowić zagrożenie dla aktywności jednostki. Implikuje to konieczność wzmacniania procesów kształtowania umiejętności radzenia sobie w sytuacjach trudnych.

Znaczącą rolę we wspieraniu tych procesów przypisuje się doradcy reha­bilitacyjnemu. Winien on jednak pamiętać, by udzielana pomoc nie ograni­czała osoby niepełnosprawnej. Wymaga to upodmiotowienia sposobu poro­zumiewania z daną jednostką, wczuwania się w jej sytuację, rozumienia trudności i uwarunkowań zachowania osobistego i społecznego oraz spoj­rzenia na postawy, jakie ona sama prezentuje względem siebie i otoczenia.

Reakcja pomocowa ma prowadzić w istocie rzeczy do przywrócenia da­nej osobie samosterowności życiowej i poczucia pełnej podmiotowości.

Do góry