Ocena brak

Problemy funkcjonowania transportu w polityce transportowej Unii Europejskiej

Autor /LucJannnn Dodano /02.04.2013

Wspólnotowość Unii Europejskiej to uzgadnianie i prowadzenie przez państwa członkowskie wspólnej i zharmonizowanej polityki w poszczególnych obszarach życia społeczno: rspodarczego. Dotychczasowy dorobek UE obejmuje wspólne polityki, np. w zakresach fergetyki, handlu, konkurencji, ochrony środowiska, edukacji itp.

Takim obszarem jest również wspólna polityka transportowa. Obszar transportu naj-:-=rdziej rozwinął się w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych. Było to następstwem -rzymującego się w Europie wysokiego wzrostu gospodarczego oraz znacznego nasilenia sę tendencji do liberalizacji wymiany dóbr i usług między państwami EWG.

Pierwsze zapisy dotyczące wspólnej polityki transportowej sformułowane zostały w Traktacie Rzymskim (EWG) z 1957 r. Zakładały one wprowadzenie zasad wspólnej Dolityki transportowej EWG w zakresie transportu lądowego do 1970 roku, a harmonizacji włości obszaru do 1979 r. Celem, jaki założono, było stworzenie sprawnie funkcjonującego r.stemu transportowego, który będzie zaspokajał potrzeby po możliwie niskich kosztach Dfzy jednoczesnym stymulowaniu rozwoju handlu między poszczególnymi krajami członkowskimi. Zakładano, że polityka transportowa powinna być oparta na zasadach sprawiedliwej konkurencji.

Jednak wraz z rozszerzaniem Wspólnoty stopniowo dołączały kraje o gorszym stanie nfrastruktury, co powodowało pewne komplikacje w procesie decyzyjnym. Procedury jednogłośności uniemożliwiały wynegocjowanie i przyjęcie zasad integrujących i liberalizu-;ących politykę transportową zgodnie z wytycznymi Traktatu Rzymskiego.

Porządkujący i wzmacniający wspólnotowość Traktat z Maastricht stworzył realne podstawy polityki transportowej. Ułatwił proces decyzyjny, wprowadzając większość kwalifikowaną w miejsce jednomyślności, jak również koncepcję sieci transeuropejskich, która otwarła możliwość rozwoju infrastruktury transportowej przy wykorzystaniu środków finansowych Unii. Opublikowana w 1992 r. pierwsza Biała Księga {The White Paper) zawierała Drogram dla rozwoju transportu. Program ten miał na celu otwarcie rynku transportowego Wspólnoty i zaczął być konsekwentnie realizowany w latach dziewięćdziesiątych.

Dziesięć lat funkcjonowania Białej Księgi dało wymierne rezultaty. Za wyjątkiem dość sztywnego sektora kolejnictwa, w pozostałych gałęziach nastąpiła liberalizacja rynku, wzrost konkurencji oraz obniżka kosztów, a co za tym idzie wzrost jakości usług i możliwości wyboru dostawcy usług transportowych. Stałym elementem rynku stał się kabotaż, staniał transport lotniczy przy jednoczesnym zapewnieniu najwyższego poziomu bezpieczeństwa. Te pozytywne rezultaty zachęciły Komisję Europejską do stworzenia drugiego, długofalowego programu rozwoju transportu, który pod tytułem „Europejska polityka transportowa do 2010 - czas na decyzje" ukazał się w 2001 roku.

Polityka transportowa jest jedną z ważniejszych wspólnych polityk UE, Oznacza to, że część przepisów dotyczących branży transportowej ustalana jest na szczeblu europejskim, Przepisy europejskie w zakresie transportu są w większości bardzo szczegółowe. Zainteresowania Unii Europejskiej dotyczą przede wszystkim:

—    harmonizacji dostępu do zawodu przewoźnika,

—    rynku usług transportowych i wolnej konkurencji,

—    bezpieczeństwa ruchu drogowego (harmonizacja narodowych przepisów w sprawie wymogów technicznych dla samochodów, transport towarów niebezpiecznych, rozwój infrastruktury drogowej, bezpieczeństwo na drodze).

Zasady obowiązujące na rynku usług transportowych generalnie są adaptacją reguł obowiązujących w Unii Europejskiej. Oznacza to liberalizację rynku z uwzględnieniem zasad ochrony konsumenta, reguł antymonopolowych oraz ścisłej egzekucji prawa budowlanego, o ochronie środowiska oraz o planowaniu przestrzennym.

Szczególne miejsce w polityce transportowej Unii Europejskiej zajmują przepisy, dyrektywy i rozporządzenia regulujące działalność przewozową na obszarze Wspólnoty.

Polityka zrównoważonego rozwoju systemu transportowego UE

Transport należy do sektorów gospodarki o najbardziej szkodliwym wpływie na środowisko naturalne i zdrowie. Na poziomie Unii Europejskiej podejmuje się skoordynowane działania na rzecz ograniczenia tego szkodliwego wpływu poprzez integrację polityki transportowej z polityką ekologiczną. Efektem tych działań jest m.in.; zaostrzanie norm dotyczących emisji spalin, promocja alternatywnych źródeł energii (biopaliwa, CNG, LPG; oraz promocja środków transportu o mniejszym stopniu zużycia paliwa na tonę przewożonego ładunku (np. transport multimodalny, transport wodny śródlądowy).

Obecnie trwają prace nad wspólną polityką transportową, zmierzającą do wprowadzeń s zrównoważonego systemu transportowego, który:

—    umożliwia bezpieczny, zasadny z ekonomicznego i dopuszczalny ze społecznego punktu widzenia dostęp do miejsc, dóbr i usług, czyli jego rozwój będzie stymulowany przez Komisję Europejską,

—    spełnia ogólnie akceptowane wymagania dotyczące jakości zdrowia i stanu środowiska (np. przyjęte przez Światową Organizację Zdrowia dla źródeł zanieczyszczeń powietrza i hałasu),

—    chroni ekosystemy poprzez nieprzekraczanie krytycznych poziomów pojemności ekosystemów (np. zakwaszenia, eutrofizacji i warstwy ozonowej powierzchni Ziemi),

—    nie nasila negatywnych zjawisk globalnych, tj. zmian klimatu, zanikania powłoki ozt-nowej w stratosferze czy rozprzestrzeniania stałych zanieczyszczeń organicznych.

Według definicji wypracowanej w ramach OECD transport zrównoważony to ta-

„który nie zagraża ludzkiemu zdrowiu lub ekosystemom i spełnia potrzeby przemieszcza' a osób i towarów zgodnie z zasadami: wykorzystywania odnawialnych zasobów poniżej di możliwości regeneracji oraz wykorzystywania nieodnawialnych zasobów poniżej możliwcś: rozwoju ich odnawialnych substytutów".

Koncepcja zrównoważonego rozwoju w transporcie towarowym rozważana jest w aspe-cie transportu samochodowego, kolejowego, morskiego oraz wodnego śródlądowego, prr=

r owego i intermodalnego. Celem strategii zrównoważonego rozwoju w transporcie towarowym jest przede wszystkim zmniejszenie znaczenia transportu samochodowego na rzecz innych gałęzi transportu, a przede wszystkim przywrócenie dominującej roli kolei.

Zrównoważony rozwój to pomyślny rozwój człowieka oparty na solidnych ekonomicz-Tych, socjalnych i środowiskowych podstawach, co odnosi się zarówno do obecnych, jak pt/sztych pokoleń.

W ramach tego podejścia transport powinien przede wszystkim realizować cele trans-::rtowe w sposób bezpieczny, nie zagrażając zdrowiu ludzi (także przyszłych generacji) srodowisku, funkcjonować efektywnie, oferować możliwość wyboru środka transportowego, obsługiwać gospodarkę i rozwój regionu, ograniczać emisję zanieczyszczeń i wytwa--zanie odpadów, dostosowując je do możliwości absorpcyjnych środowiska oraz zużywać odnawialne zasoby w ilościach możliwych do ich odtworzenia.

Przy realizacji polityki zrównoważonego rozwoju wskazywane są trzy priorytety:

—    działania prowadzące do racjonalizacji zapotrzebowania na usługi transportowe (co musi być jednym z elementów wszystkich strategii sektorowych),

—    przesunięcie pracy przewozowej w kierunku mniej zanieczyszczających rodzajów transportu,

—    wdrożenie dostępnych i przyjaznych środowisku technologii i technik, w tym instalacja urządzeń bezpośredniej ochrony otoczenia.

W swych strategiach rozwoju przedsiębiorstwa powinny dążyć do zmniejszenia negatywnych skutków działalności transportowej przez szersze stosowanie wielogałęziowych systemów transportowych. Takie podejście lansowane jest przez Unię Europejską w dziedzinie transportu w kreowanej przez Komisję Europejską polityce transportowej. W tej kwestii bardzo ważnym dokumentem Unii Europejskiej dotyczącym polityki transportowej jest Biała Księga, którą zawiera następujące części tematyczne część I. Zmiany proporcji między gałęziami transportu, część II. Eliminacja wąskich gardeł w transporcie, część III. Użytkownicy w centrum uwagi polityki transportowej, część IV. Ukierunkowanie globalizacji transportu.

W Białej Księdze zaznaczono, że intermodalność ma kluczowe znaczenie dla rozwijania alternatyw transportowych dla transportu samochodowego, które w sposób optymalny łączą najlepsze cechy poszczególnych gałęzi transportu i zarazem są bardziej przyjazne dla środowiska naturalnego. Aby tego rodzaju system transportowy mógł się rozwijać, potrzebne są jednak nowoczesne terminale transportu kombinowanego, wokół których powstaną magazyny oraz zakłady, gdzie towar będzie konfekcjonowany, metkowany, pakowany i przechowywany. Rozwijając powyższą koncepcję, budujemy obraz centrum logistycznego, do którego duże potoki ładunków dostarczane są ekologicznymi środkami transportu (kolej, żegluga) i po odpowiednim przygotowaniu rozwożone samochodami dostawczymi do finalnego odbiorcy (sklepów, małych hurtowni), Natomiast towar do zakładów produkcyjnych znajdujących się najczęściej na obrzeżach miast dostarczany jest w kontenerach iub wymiennych naczepach. Eliminujemy w ten sposób ciężki transport samochodowy z naszych dróg.

Najważniejszym dokumentem kreującym europejską politykę transportową jest Biała Księga, która zakłada zrównoważony rozwój wszystkich gałęzi transportu ze szczególnym uwzględnieniem intermodalności.

Podsumowanie

Europejska polityka transportowa jest jednym z pięciu obszarów społeczno-gospodarczych i należy do największych beneficjentów europejskich środków finansowych, Polityka transportowa UE zmierza w kierunku zwiększenia efektywności, spójności, sprawiedliwych cen, konkurencyjności i zrównoważonego rozwoju gospodarki. Polityka transportowa UE tworzona jest ze względu na;

—    integrację krajów członkowskich,

—    wolny przepływ towarów i usług,

—    znaczenie gospodarcze transportu,

—    znaczenie transportu dla jakości życia społeczeństw,

—    oddziaływanie transportu na środowisko naturalne.

Podobne prace

Do góry