Ocena brak

Problem granic Polski w latach okupacji, poszczególne koncepcje na ten temat

Autor /Wladek Dodano /03.06.2011

Wszystkie ugrupowania i rządy emigracyjne były przekonane, że Polska musi odrodzić się w nowym kształcie terytorialnym i współtworzyć różne porozumienia międzynarodowe, by mogła odgrywać samodzielną role w polityce światowej. Projekty i propozycje terytorialne uzasadniano różnymi argumentami. Najczęściej odwoływano się do realistycznej oceny, że Polska leży między dwoma mocarstwami-Niemcami, Rosją. Popularna, więc była koncepcja Piłsudskiego, że Polska ma stanowić równowagę między nimi,jako trzecia niezależna siła polityczna. Realizacji celów wojennych Polski miały ułatwić klęska i upadek Niemiec oraz znaczne osłabienie Rosji, jeśli nie całkowity rozkład. Za jedyny i właściwy sposób rozwiązania wszystkich problemów polskich i międzynarodowych jest oparcie powojennego ładu społecznego w skali zbiorowej i jednostkowej. Wśród socjalistów popularna była również koncepcja roli Polski w Europie Środkowowschodniej jako czynnika porządkującego stosunki w tym rejonie kontynentu.

Polska myśl polityczna postulowała okrojenie granic Niemiec i włączenie do polski Prus Wsch.i Pomorza, a na zachodzie terenów po linie Odry i Nysy Łużyckiej. Prawa polski do tych terenów uzasadniano racjami historycznymi, geopolitycznymi, kulturalno-moralnymi i gospodarczymi. Z problemem granicy zachodniej i północnej wiązała się kwestia przyszłości Niemiec. Wszyscy rzecznicy nowych nabytków terytorialnych nad Bałtykiem oraz Odrą i Nysą Łuż. Za warunek trwałego bezpieczeństwa i pokoju w Europie uznawali bezwarunkową kapitulację Niemiec, demilitaryzacje, nałożenie kontrybucji i odszkodowań. Sprawa granicy wschodniej była trudniejsza wszyscy z wyjątkiem komunistów opowiadali się za granicą ustaloną traktatem ryskim. Niektórzy nie wyrzekali się granic przedrozbiorowych, nawet chcieli włączenia do polski części europejskiego terytorium ZSRR w ramach realizacji różnych wizji federacyjnych.

Stronnictwo Pracy bez zastrzeżeń poparło układ polsko-radzieckie z lipca 1941r.Pozostałe stronnictwa domagały się od rządu podjęcia zdecydowanych działań w celu uznania przez ZSRR integralności terytorium polski sprzed 39r.i granicy ustalonej traktatem ryskim. Komuniści natomiast rzadko wypowiadali się na temat kształtu tej granicy. Uważali, że granice II RP były wytyczone w innych warunkach historycznych z myślą o utworzeniu bastionu imperializmu przeciwko Związkowi Radzieckiemu. Granica z 21r została siłą narzucona i stała się przyczyną słabości państwa polskiego nie jest, więc możliwa odbudowa granic według traktatu ryskiego. Powstały wówczas 2 główne wizje miejsca Polski w powojennej Europie:

1. federacyjna postulowały ją wszystkie ośrodki ideowe miało to być porozumienie radziecko-czechosłowacko-polskie. Koncepcja federacji Polski z narodami słowiańskimi, odbudowa unii lubelskiej i konfederacji lub federacji państw środkowoeuropejskich z wyraźnie zaznaczoną hegemonią Polski.

2.koncepcja międzymorza bliska jest idei Unii Środkowoeuropejskiej, głosił ją obóz narodowo demokratyczny. Opiera ją na prognozie upadku ZSRR klęsce militarnej Niemiec. Opracował kilka idei wielkiej Polski, mocarstwowej Polski.

Do góry