Ocena brak

Prawo Spadkowe

Autor /alexis Dodano /25.03.2011

Wymagany Adobe Flash Player wesja 10.0.0 lub nowsza.

praca w formacie txt Prawo Spadkowe

Transkrypt

Prawo Spadkowe
Rozdzia ł I I: Pojęcie i dzia ł
spadku
1. Spadek określenie ogólne
Ustawa nie definiuje pojęcia spadek, wskazuje natomiast jakie elementy wchodzą w jego
skład a jakie nie.
Do spadku wchodzą następujące prawa i obowiązki:
1. mające charakter cywilnoprawny
2. mające charakter majątkowy
3. niezwiązane z osobą zmarłą w sposób ścisły
4. nieprzechodzące na określone osoby, niezależnie czy są one spadkobiercami

2. Prawa i obowi ą zki wchodz ące w skł ad spadku
Prawa i obowiązki mające charakter cywilnoprawny to przede wszystkim, te które zostały
uregulowane w kodeksie cywilnym lub innych ustawach odnoszących się do tej dziedziny
prawa. Ponadto dziedziczeniu podlegają wszystkie te stosunku, które wykazują cechy
stosunku cywilnoprawnego (min. równorzędność podmiotów).

3. Prawa i obowi ą zki wyłą czone z spadku
I. Prawa i obowiązki niemające charakteru cywilnoprawnego
Nie mają charakteru cywilnoprawnego prawa i obowiązki wynikające ze stosunków prawnoadministracyjnych, prawno-finansowych, prawno-karnych.
Nie wchodzą w skład spadku:
 zobowiązania podatkowe spadkodawcy
 orzeczone w postępowaniu karnym grzywny
 pewne uprawnienia z prawa dewizowego

II. Prawa i obowiązki o charakterze nie majątkowym
Prawa i obowiązki o charakterze niemajątkowym nie wchodzą w skład spadku.
Do tej kategorii należą np.;
dobra osobiste
 prawa rodzinne

III. Prawa i obowiązki ściśle związane z osobą spadkodawcy
Ścisły związek prawa lub obowiązku z osobą spadkodawcy powoduje, że takie prawo lub
obowiązek, mimo swojego cywilnoprawnego i majątkowego charakteru, nie wchodzi w skład
spadku(np. użytkowanie – wygasa najpóźniej z chwilą śmierci osoby fizycznej). Chodzi w

szczególności o stosunki w których ustawa przewiduje skutek w postaci wygaśnięcia stosunku
w przypadku śmierci jednej ze stron, w szczególności stosunków w których występuje
element szczególnego zaufania.
Ścisły stosunek może wynikać z istoty prawa lub obowiązku. Np. Roszczenie o
zadośćuczynienie pieniężne, roszczenie o odszkodowanie za niesłuszne skazanie, prawo do
renty .

IV. Prawa i obowiązki przechodzące na określone osoby niezależnie
czy są one spadkobiercami
Takie sytuacje przewidują przepisy szczególne, wskazujące konkretne osoby na które
przechodzą poszczególne prawa lub obowiązki. Przejście praw w ten sposób następuje w
drodze sukcesji syngularnej i przepisy prawa spadkowego nie mają zastosowania nawet
posiłkowo.
Najbardziej typową tu sytuacją jest przypadek wejścia w stosunek najmu osób mieszkających
z najemcą w chwili jego śmierci art. 691 KC.
Odrębną grupę stanowią sytuacje gdy na mocy oświadczenia uprawnionej osoby, pewne
przedmioty zostają wyłączone ze spadku.

2. Prawa wchodz ące w skł ad spadku
I uwagi ogólne
Co do zasady w skład spadku wchodzą prawa majątkowe, jednak z wyjątkami które zostaną
opracowane później.

II. Prawa rzeczowe
Podmiotowe prawa rzeczowe
W skład spadku wchodzą prawa rzeczowe w szczególności własność, użytkowanie wieczyste,
oraz większość praw rzeczowych ograniczonych, w skład spadku wchodzi także zastaw i
hipoteka ale z uwagi na ich akcesoryjny charakter tylko z wierzytelnością.
Posiadanie
Obecnie dominuje pogląd, że posiadanie wchodzi w skład spadku

III. Prawa z zakresu zobowiązań
Stosunki zobowiązaniowe, których podmiotem jest spadkodawca, w zasadzie nie wygasają z
chwilą śmierci.
W skład spadku wchodzi roszczenie o aprawienie szkody, także szkody spowodowanej
uszczerbkiem ciała lub wywołaniem rozstroju zdrowia, jednak poza roszczeniami
wynikającymi z art. 444 1 zd 2 i 444 2 KC. Natomiast przechodzi roszczenie z art. 446
Na spadkobierców przechodzą zobowiązania z umów zawartych przez spadkodawcę. W
skład spadku wchodzi tez uprawnienie darczyńcy do odwołania darowizny jednak o ile
istniało już po stronie darczyńcy

IV. Ekspektatywa
Ekspektatywa – czyli oczekiwanie prawne - jest prawem podmiotowym, którego zasadnicza
funkcja polega na przygotowaniu i zabezpieczeniu nabycia prawa umożliwiającego pełne i
ostateczne zaspokojenie określonych potrzeb

3. Obowi ą zki wchodz ące w sk ł ad spadku
I. Uwagi ogólne
W skład spadku obok praw wchodzą też obowiązki. Takie obowiązki nazywamy długi
spadkowe lub pasywa spadku. Od ich wielkości zależy czy spadkobierca uzyska realną
ekonomiczną wartość w wyniku dziedziczenia.
dzielimy je na
 obowiązki których podmiotem był spadkodawca
 obowiązki których spadkodawca nie był podmiotem, ale których źródłem są
stosunki prawne z udziałem spadkodawcy
 obowiązki powstające z chwilą otwarcia spadku lub później, związane z
dziedziczeniem

II. Obowiązki, których podmiotem był spadkodawca
Obowiązki majątkowe – których podmiotem był spadkodawca z reguły przechodzą na
spadkobierców(musza mieć jednak charakter majątkowy i nie mogą pozostawać w ścisłym
związku z spadkodawcą i nie mogą przechodzić na określone osoby)
Obowiązki prawno-rzeczowe
W tej materii obowiązki przechodzą na spadkobierców z uwagi na swój majątkowy charakter.
Jednak obowiązki związane z prawem własności przechodzą na spadkobierców tylko jeśli
przejdzie na nich prawo własności.
Zobowiązania
Na spadkobiercę przechodzą obowiązki zarówno te powstałe w wyniku zawarcia umowy jak i
te powstałe na skutek innych zdarzeń, a także obowiązek naprawienia szkody wynikłej z
niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązań
Obowiązki prawno-rodzinne
Obowiązki majątkowe wynikłe ze stosunków miedzy małżonkami co do zasady przechodzą
na spadkobierców zmarłego.

III. Obowiązki które nie ciążyły na spadkodawcy
Chodzi tu o sytuacje, kiedy ze stosunku prawnego, którego podmiotem był spadkodawca, a
który wygasł w chwili śmierci jednej ze stron wynikają określone obowiązki o charakterze
majątkowym.

IV. Obowiązki związane z otwarciem spadku
Czyli min. ;
1. roszczenia o zachowek
2. zapisy i polecenia
3. koszty pogrzebu
4. koszt postępowania spadkowego
5. inne obowiązki, przewidziane w księdze IV KC
koszty postępowania spadkowego
do długów spadkowych należą tylko niektóre koszty postępowania spadkowego. Koszty te
ponoszą sami uczestnicy. Do długów spadkowych należy więc zaliczyć tylko takie koszta,
które nie obciążają spadkobierców jako uczestników postępowania(np. koszty zabezpieczenia
spadku, koszty ogłoszenia testamentu, koszty ustanowienia wykonawcy testamentu,

przesłuchania świadków testamentu ustnego, koszty spisu inwentarza, koszty zarządu spadku
nieobjętego). Koszty te wchodzą w skład spadku obciążając spadkobierców a w razie ich
śmierci ich następców.
Koszty pogrzebu oraz koszty związane z chorobą spadkodawcy.
Pogrzeb spadkodawcy ma odpowiadać zwyczajom przyjętym w danym środowisku,
wysokość wydatkowanych kwot nie jest uzależniona od stosunków majątkowych zmarłego.
Do kosztów pogrzebu należą:
1. koszty uznania za zmarłego
2. Koszt trumny
3. Koszt miejsca pogrzebu
4. Uroczystości pogrzebowych
5. Sporna kwestią jest natomiast czy do kosztów należy zaliczyć koszty nagrobka,
wydaje się, że powinien o tym decydować sąd
Długami spadkowymi są także koszta związane z ostatnią chorobą spadkodawcy takie jak
koszty:
1. sprawowania opieki
2. utrzymania chorego
3. leczenia
zaliczenie to powinno polegać na tym, że spadkobiercy powinni zwrócić te koszta osobom
je ponoszącym, chyba że przepisy szczelne stanowią inaczej(tzn z innego tytułu prawnego
te obowiązki ciążą na innej osobie)
pozostałe długi spadkowe
 obowiązek udostępnienia małżonkowi i innym osobom bliskim spadkodawcy korzystania
z mieszkania i urządzenia domowego przez okres trzech miesięcy od dnia otwarcia
spadku
 obowiązek wydania małżonkowi spadkodawcy urządzenia domowego zapis nadziałowy
 obciążony zapisem jest tylko spadkobierca ustawowy dziedziczący w zbiegu z
małżonkiem spadkodawcy.
Małżonek musi być spadkobiercą ustawowym
 Spadkobiercy współ-dziedziczący nie mogą być zstępnym spadkodawcy
Małżonkowie musieli pozostawać w wspólnym pożyciu
 Obowiązek dostarczenia dziadkom spadkodawcy utrzymania - obciąża spadkobierców
jeśli dziadkowie:
 nie zostali powołani do dziedziczenia
 znaleźli się w ubóstwie
 nie mogą uzyskać należnych im świadczeń od osób na których ciąży ustawowy
obowiązek alimentacyjny, a spadkobiercy nie są wobec niech w ten sposób związani
 wartość obowiązku alimentacyjnego, opiera się na otrzymanej czystej wartości spadku
 można się zwolnić dokonując jednorazowej wpłaty w wysokości ¼ uzyskanej części
spadku
 może powstać z chwilą otwarcia spadku lub później

V. Gospodarstwo rolne oraz wkład gruntowy w rolniczej spółdzielni
produkcyjnej jako element spadku
Gospodarstwo rolne jest szczególnym składnikiem majątku spadkowego i podlega
szczególnym zasadą.
Zasady:
 szczególne zasady odnoszą się obecnie jedynie do dziedziczenia ustawowego

w braku spadkobierców uprawnionych do dziedziczenia takiego
gospodarstwa, podlegano dziedziczeniu na zasadach ogólnych
gospodarstwem rolnym – w rozumieniu KC jest takie gospodarstwo, które obejmuje grunty
rolne o powierzchni przekraczającej 1 ha. Gospodarstwa rolne, których powierzchnia nie
przekracza 1 ha dziedziczenie podlega ogólnym zasadom. Gospodarstwo takie nie stanowi
więc odrębnego składnika majątku spadkowego.


Rozdzia ł I I I: dziedziczenie
zagadnienia ogólne
1. Pojęcie dziedziczenia
Pochodne nabycie praw i obowiązków może nastąpić w drodze:
1. sukcesji generalnej - nabycie pod tytułem ogólnym – występuje gdy nabywca
wchodzi w ogół praw i obowiązków innego podmiotu. Dla przejścia praw w ten
sposób nie jest potrzebne szczegółowe określenie. W chwili zajścia określonego
ustawą zdarzenia podmiot wchodzi w ogół praw zbywcy
2. sukcesji syngularnej - nabycie pod tytułem szczególnym – ze zbywcy przechodzi na
nabywcę jedno ściśle określone prawo lub obowiązek, bądź też kilka praw lub
obowiązków, ale także indywidualizowanych
dziedziczenie – przejęcie ogółu praw i obowiązków zmarłego na jedną lub kilka osób; krąg
takich osób wyznacza wola spadkodawcy, zdarzeniem z którym ustawa wiąże taki skutek jest
śmierć osoby fizycznej. Spadkobierca wchodzi w sytuacje prawną spadkodawcy.

2. Podmiotowe prawo dziedziczenia
Prawo do dziedziczenia:
1



prawo podmiotowe do nabycia spadku - czyli suma kwalifikacji
niezbędnych do nabycia spadku



prawo podmiotowe na spadku – czyli moc spadkobiercy na spadku po jego
otwarciu, którego podmiotem jest spadek.

To prawo powstaje jednak dopiero po śmierci spadkodawcy ma szansę na dojścia ale nie jest
ona w żaden sposób chroniona prawnie. Może bć w każdej chwili unicestwiona
2
prof. Piakowski wyraźnie opowiedział się za możliwością konstruowania szczególnego
prawa podmiotowego jednak dopiero po otwarciu spadku i jego nabyciu przez osobę
uprawnioną do dziedziczenia. Z chwilą otwarcia spadku spadkobierca nabywa nie tylko sumę
praw i roszczeń, staje się też uprawnionym do uprawnień prawo kształtujących których
podmiotem nie był i nie mógł być spadkodawca.

3. powoł anie do spadku
powołanie do spadku – oznacza źródło, z którego wynika prawna możliwość wejścia w ogół
praw i obowiązków zmarłej osoby fizycznej.
Istnieją dwie możliwości powołania do spadku:
1. ustawa – następuje wtedy kiedy nie dochodzi do dziedziczenia testamentowego
2. powołanie testamentowe – ma pierwszeństwo
3. częściowo na mocy ustawy a częściowo na mocy testamentu – odnosi się to tylko
do ułamkowych elementów spadku co do których spadkodawca nie powołał
spadkobiercy lub też spadkobiercy powołanie do nich nie chcą ich przyjąć

4. Otwarcie i nabycie spadku
I. Otwarcie spadku








śmierć spadkodawcy - otwarcie spadku używa się dla określenia zdarzenia, z którym
ustaw wiąże skutek w postaci przejścia ogółu praw i obowiązków. Chwilą otwarcia
spadku jest śmierć spadkodawcy którą oznacza się datą dzienna oraz godziną
uznanie za zmarłego – w przypadku uznania osoby fizycznej za zmarłą, jako chwilę
domniemanej śmierci uznaje się chwilę najbardziej prawdopodobną a w braku wszelkich
danych – pierwszy dzień terminu, z którego upływem uznanie za zmarłego stało się
możliwe. W orzeczeniu sąd powinien oznaczyć także godzinę(w braku godziny- koniec
dnia)
akt zgonu sądowe stwierdzenie zgonu – wystawiony jest na podstawie karty zgonu,
bądź też na podstawie pisemnego zgłoszenia dokonanego przez organ prowadzący
postępowanie co do okoliczności zgonu. W braku takiego dokumentu nie jest możliwe
sporządzenie aktu zgonu
sądowe stwierdzenie zgonu – w postanowieniu stwierdzającym zgon sąd ściśle określa
chwilę śmierci, przyjmuje się chwilę najbardziej prawdopodobną .

II. Nabycie spadku
Nabycie ex lege
Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku – nabycie to następuje z mocy prawa i
nie jest uzależnione od złożenia oświadczenia woli przez spadkobiercy, ani nawet od jego
wiedzy. Spadkobierca może odrzucić spadek i jest wtedy traktowany jakby nie dożył
otwarcia spadku ma na o 6 miesięcy od kiedy dowiedział się o nabyciu przez niego spadku
chyba, że jest ubezwłasnowolniony, nie ma pelnej zdolności do czynności prawnych lub jest
osobą prawną.
Sukcesja generalna
Ogół praw i obowiązków przechodzi na spadkobiercę lub spadkobierców. Na spakobercę
przechodzi ogół praw i obowiązków do spadku
Skutki:




spadkobierca nabywa wszystkie przedmioty majątkowe należąc e do spadku.
Jeżeli do dziedziczenia dochodzi kilku spadkobierców, nabywają oni wspólnie
cały spadek udział każdego znich jest określony ułamkiem dotyczącym
zarówno całości majątku jak i każdej z rzeczy należącej do spadku.



Jest to nabycie pochodne – nie przechodzi więcej praw niż posiadał
spadkodawca



Na spadkobiercę przechodzą również rzeczy stanowiące przedmiot zapisu

4. Zdolność do dziedziczenia
I. Zdolność do dziedziczenia
Możliwość wejścia w ogół praw i obowiązków majątkowych zmarłego określana jest jako
zdolność do dziedziczenia i jest ona fragmentem zdolności prawnej. Zdolność prawną ma
każda osoba fizyczna od chwili urodzenia. Osoba prawna nabywa zdolność prawną z chwilą
uzyskania osobowości prawnej ale jej zdolność jest ograniczona.
Zdolność do dziedziczenia co do zasady nie podlega ograniczeniom zarówno w odniesieniu
do osób fizycznych jak i do osób prawnych.
Niezdolność do dziedziczenia:




Bezwzględna – niemożność dziedziczenia w ogóle
Względna – niemożność dziedziczenia po określonej osobie

II. Zdolność do dziedziczenia – kategorie podmiotów
 Zdolność do dziedziczenia ma nasciturus – a więc dziecko poczęte w chwili
otwarcia spadku. Zdolność ta jest jednak zdolnością warunkową zależna od
tego czy dziecko się urodzi żywe.

 Zdolność do dziedziczeni osób prawnych – istniejące w chwili otwarcia
spadku, nie może nabyć spadku na podstawie ustawy. W pewnych sytuacjach
może zaistnieć zdolność do nabycia spadku przez osobę prawną, która jeszcze
nie istniała jeśli powstaje ona na mocy testamentu np. fundacja jeśli zostanie
wpisana do rejestru w ciągu dwóch lat od otwarcia spadku
Zdolność do dziedziczenia musi istnieć w chwili otwarcia spadku. (bez znaczenia jest czy
spadkobierca zmarł zaraz po spadkodawcy)

5. Niegodność dziedziczenia
I. Uwagi ogólne
Ta instytucja ma na celu niedopuszczenie do sytuacji, w której podmiot podejmujący
działania przeciwko osobie spadkodawcy naruszający jego swobodę w zakresie testamentu,
lub występującej przeciwko już istniejącemu testamentowi, dochodziłby do dziedziczenia po
spadkodawcy.
Niezgodność do dziedziczenia może zostać ukształtowana w dwojaki sposób:
1. spełnienie ustawowych przesłanek może powodować powstanie skutków ex lege
2. ustawa może wymagać orzeczenia sądowego, które w tym przypadku miałoby
charakter konstytutywny
Za niegodnego może być uznany zarówno spadkobierca ustawowy, testamentowy,
zapisobierca, osoba uprawniona do zachowku.

II. Stwierdzenie niegodności






Stwierdzenie niegodności następuje w trybie procesowym.
Legitymację czynna ma każdy kto ma w tym interes
Z żądaniem można wystąpić z upływem roku od powzięcia wiadomości o przyczynie
niegodności jednak nie później niż przed upływem trzech lat od dnia otwarcia spadku
(jest to termin zawity)
Uznanie za niegodnego powoduje wyączenie od dziedziczenia jakby nie dożył
otwarcia spadku

III. Przyczyny niegodności
Przyczyny niegodności dziedziczenia zostały wyliczone wyczerpująco. I jest to katalog
zamknięty






Umyślne ciężkie przestępstwo przeciwko spadkodawcy - musi to być przestępstwo
ciężkie(nie łączy się to z podziałem kk na zbrodnie i występki), oraz skierowane
przeciwko spadkodawcy(a nie innej osobie jak np. osoba bliska; z wyjątkiem prawa do
zachowku\, którego można pozbawić osobę niegodną jeśli popełniła ciężkie przestępstwo
przeciwko osobie spadkodawcy bliskiej)
Naruszenie swobody testowania – gdy podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do
sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził w
sporządzeniu jednej z tych czynności.
Działania przeciwko testamentowi – musi być dokonane w zamiarze dokonania zmian w
porządku dziedziczenia
 Ukrycie lub zniszczenie testamentu
 Podrobienie lub przerobienie testamentu
 Świadome skorzystanie z testamentu podrobionego lub przerobionego przez inna
osobę

IV. Przebaczenie
Spadkobierca nie może być uznany za niegodnego jeśli spadkodawca mu przebaczył. Z reguły
przyjmuje się, że chodzi tu o akt uczuciowy a nie oświadczenie. Przebaczający musi znać
przyczynę niegodności, mieć świadomość, że został popełniony czyn naganny, który odczuł
jako wyrządzoną mu krzywdę.
Przebaczenie następuje w formie dowolnej nawet w formie dorozumianej

6. Zrzeczenie się dziedziczenia
jest to umowa zawierana między przyszłym spadkodawcą a potencjalnym spadkobiercą
ustawowym. Dla ważności tej umowy konieczna jest zachowanie formy aktu notarialnego(ad
solemnitatem). Jest to tylko zrzeczenie się dziedziczenia ustawowego. Nie można zrzec się
też dziedziczenia na rzecz innej osoby.
Zrzeczenie się powoduje, że zrzekający się i jego wstępni jest traktowany jakby nie dożył
otwarcia spadku. Co do wstępnych umowa może stanowić inaczej
Zrzeczenie się nie czyni nieważnym testamentu(zarówno tego napisanego przed zawarciem
umowy jak i po niej) ani zapisu.
Skutki zrzeczenia się mogą zostać zlikwidowane przez zawarcie kolejnej umowy w formie
aktu notarialnego między zrzekającym się i spadkodawcą.

Rozdzia ł IV: Dziedziczenie
ustawowe
1. Uwagi ogólne
Dziedziczenie ustawowe ma miejsce gdy spadkodawca nie sporządził ważnego testamentu,
wyłączającego lub modyfikującego reguły ustawowe. Albo gdy osoby powołane do
spadkobrania nie chcą lub nie mogą być spadkobiercami. Dziedziczenie ustawowe może
dotyczyć też części spadku, gdy spadkodawca nie określił dla niej spadkobiercy, lub osoba
która miała być spadkobiercą danej części odmówiła.

2. Kr ą g spadkobierców
krąg spadkobierców ustawowych ustalany jest przez więzi krwi. Do kręgu dziedziczących
ustawowo należą:
1. małżonek
2. zstępni(dzieci, wnuki, prawnuki itd.)
3. rodzice
4. rodzeństwo
5. zstępni rodzeństwa
Zstępni i osoby przysposobione
Dziecko dziedziczy po swoich rodzicach niezależnie czy pochodzi z małżeństwa, czy ze
związku pozamałżeńskiego, a także niezależnie w jaki sposób zostało ustalone w tej sytuacji
ojcostwo.
Przy osobach przysposobionych wszystko zależy czy mamy do czynienia z:
 przysposobieniem pełnym – przysposobiony i przysposabiający dziedziczą po sobie
tak jakby przysposobiony był dzieckiem przysposabiającego. Przysposobiony nie
dziedziczy też po swoich naturalnych wstępnych i vice versa. (nieco inne
uregulowanie dotyczy przysposobienia dziecka współmałżonka)
 przy przysposobieniu niepełnym –
o przysposobiony dziedziczy po przysposabiającym na równi z jego dziećmi, a
zstępni przysposobionego dziedziczą po przysposabiającym na tych samych
zasadach co dalsi zstępni spadkodawcy
o przysposobiony nie dziedziczy po krewnych przysposabiającego a krewni
przysposabiającego nie dziedziczą po przysposobionym i jego zstępnych
o rodzice przysposobionego nie dziedziczą po przysposobionym a zamiast nich
po przysposobionym dziedziczy przysposabiający.
o Relacje z rodzeństwem pozostają w relacjach naturalnych
Małżonek
Małżonek dziedziczy z ustawy, jeśli pozostawał w chwili otwarcia spadku w formalnym
związku małżeńskim ze spadkodawcą.
{jeżeli związek nie spełniał wszystkich przesłanek jego ważności śmierć uzdrawia ten
stosunek i współmałżonek dziedziczy, chyba że małżeństwo zostało zawarte miedzy
krewnymi lub jeden z małżonków w chwili zawarcia małżeństwa miał współmałżonka nadal
wymaga to jednak powództwa o unieważnienie małżeństwa}

Proces o rozwód z chwilą śmierci współmałżonka zostaje zakończony. Jednak, jeśli toczył się
on z żądaniem orzeczenia z winy drugiej strony może doprowadzić to od wyłączenia od
dziedziczenia. Dokonywane jest to na żądanie współspadkobierców o to, że żądanie było
uzasadnione, co następnie stwierdza sąd. Z takim żądaniem można wystąpić w okresie 6
miesięcy, od kiedy spadkobierca dowiedział się o otwarciu spadku jest to termin zawity.
Dziedziczenie ustawowe
Polskie prawo przewiduje kilka grup dziedziczenia, jeśli nie ma nikogo z 1 dopiero dochodzi
do głosu 2 grupa, wyjątkiem jest jednak współmałżonek, który dziedziczy w pierwszej i
drugiej grupie.
Podział według głów- In capita
Podział według szczepów – In stirpes – najpierw według należnej części należnej bliższemu
krewnemu i później podział między współ-dziedziczących.
Grupy dziedziczenia:
1. małżonek i dzieci spadkodawcy a jeśli dziecko nie dożyło otwarcia spadku w jego
miejsce wchodzą jego zstępni
2. małżonek spadkodawcy, jego rodzice, rodzeństwo oraz zstępni rodzeństwa
3. gmina ostatniego miejsca zamieszkania lub skarb państwa

3. Porz ą dek dziedziczenia
I. 1 stopień
1. Małżonek i dzieci dziedziczą w stopniu równym, jednak część małżonka nie może być
mniejsza niż ¼ .
2. W sytuacji gdy małżonkowie pozostają we wspólnocie majątkowej te części odlicza
się od części należącej do 1 współmałżonka czyli od połowy ich wspólnego majątku.
3. Jeśli nie dochodzi do dziedziczenia współmałżonka dzieci spadkodawcy dziedziczą
cały majątek w częściach równych jeśli jedno z dzieci spadkodawcy nie dożyło
otwarcia spadku jego dzieci dziedziczą w częściach równych część należącą do ich
rodzica. \

II. 2 stopień
Udział spadkowy małżonka, który dochodzi do spadku w zbiegu praw, z rodzicami
rodzeństwem lub zstępnymi rodzeństwa spadkodawcy zawsze wynosi połowę spadku.
Każde z rodziców otrzymuję ¼ tego co przypada łącznie dla rodziców i rodzeństwa
Pozostałą część dziedziczy rodzeństwo w częściach równych. Jednak jeśli poza małżonkiem
dziedziczą tylko rodzeństwo lub tylko rodzice dziedziczą oni w częściach równych to co
pozostało łącznie dla rodziców i rodzeństwa. Jeśli którekolwiek z rodzeństwa nie dożyło
otwarcia spadku jego zstępni dziedziczą w częściach równych.
Jeśli spadkodawca nie pozostawił poza małżonkiem innego spadkobiercy w tej grupie to
całość dziedziczy współmałżonek.
Małżonek dochody do dziedziczenia w zbiegu z innymi spadkobiercami niż zstępni, którzy
razem z nim mieszkali w chwili śmierci, ma ponadto prawo do zachowania przedmiotów
urządzenia domowego z których za życia spadkodawcy korzystał wspólnie z nim lub
wyłączenie sam.

III. 3 stopień
Ostatnim spadkobiercą ustawowym jest gmina ostatniego miejsca zamieszkania i dopiero gdy
ostatniego miejsca zamieszkania w Rzeczypospolitej nie da się ustalić dziedziczy skarb
państwa. Gmina i skarb państwa nie może odrzucić spadku, który przypadł im z mocy ustawy.
Podmioty nie nie składają żadnego oświadczenia co do spadku; uważa się, że zawsze
przejmują spadek z dobrodziejstwem inwentarza.

4. Ustawowe dziedziczenie gospodarstwa rolnego
i wk ł adu gruntowego w rolniczej spółdzielni
produkcyjnej
I. uwagi ogólne
W obecnym stanie prawnym występują dwa porządki dziedziczenia gospodarstw rolnych :
1. dotyczy tylko spadkobierców wykazujących szczególne cechy
2. zgodnie z którym gospodarstwo rolne stało się jednym z wielu składników majątku
spadkowego (obowiązujący do spadków otwartych po 13.02. 2001)

Rozdzia ł V: testament jako
podstawa dziedziczenia
1. Testament jako czynność prawna
I. uwagi ogólne
Określenie testament jest rozumiane w prawie dwojako, po pierwsze oznacza czynność
prawną przez, którą osoba fizyczna określa losy swojego majątku na wypadek śmierci. Po
drugie jest to oświadczenie woli testatora.

II. Cechy testamentu
Testament jest czynnością prawną – pozwalającą uregulować sytuacje prawną majątku na
wypadek śmierci .
Jest to czynność jednostronna mortis causa i odwołalna+ inne cechy jednak nie mogą one
modyfikować trzech znaczonych wyżej
Cechy testamentu w prawie Polskim:
 mortis causa – skutki:
o testament nie wywołuje żadnych skutków prawnych w chwili jego
sporządzenia
o testator może w dowolnej chwili swój testament lub jego część odwołać
 odwołalność
 jednostronność





ściśle osobisty charakter
poddana daleko idącym wymogom formalnym niemożność sporządzania go w inny
sposób niż przewidziany ustawą
rozporządzająca

III. Wyłączność testamentu
Na wypadek śmierci majątkiem można rozporządzać tylko w drodze testamentem.
(inne ustawodawstwa przewidują tzw. Umowę dziedziczenia – porozumienie stron, co do
losów ich majątków na wypadek śmierci jednej z nich art. 1047; lub tzw. Darowiznę mortus
causa – wywołującą skutki dopiero w chwili śmierci).
Polskie prawo przewiduje też zakaz zawierania umów o przyszły spadek.

2. Sporz ą dzenie testamentu
I. zdolność testowania
Zdolność do testowania to możliwość sporządzenia przez osobę fizyczną ważnego
testamentu, w Polsce zależy ona od posiadania pełnej zdolności do czynności prawnych.
Zdolność do czynności prawnych – to możliwość nabywania praw i obowiązków za pomocą
czynności prawnych dokonywanych przez samego zainteresowanego.
Spadkodawca musi mieć pełną zdolność do czynności prawnych w chwili sporządzenia
testamentu.

II. Wola testowania
Sporządzenie testamentu jako dokonanie czynności prawnej mortis causa musi podlegać
rygorom dalej idącym niż czynności inter vivos, co przejawia się w obowiązku działania
spadkodawcy z wolą testowania.
Wola testowania – wola i świadomość dokonania czynności prawnej na wypadek śmierci.
Wola testowania musi zostać powzięta i wyrażona niewadliwie.
Testament jest nieważny, gdy został sporządzony:
 w stanie wyłączającym świadomość albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie
woli
 pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie
działał pod wpływem błędu nie sporządził by testamentu tej treści
 pod wpływem groźby(jednak według kryteriów subiektywnych)
sporządzenie testamentu pod wpływem wady oświadczenia woli powoduje bezwzględną
nieważność (jednak jeśli wniosek o nieważność testamentu został złożony z upływem lat
trzech od kiedy osoba mająca w tym interes się o tym dowiedziała niepóźnej jednak niż 10 lat
od otwarcia spadku)

III. Zakaz testamentów wspólnych
Testament może zawierać rozporządzenie tylko jednego spadkodawcy(zakaz ten nie donosi
się do testamentu ustnego oraz do pisma stwierdzającego treść tego testamentu) dot. Tylko
testamentu w formie dokumentu

3. Odwo ł anie testamentu
I. uwagi ogólne
Spadkodawca posiadający zdolność testowania może odwołać swój testament w każdej
chwili.

II. Sposoby odwołania






sporządzenie nowego testamentu – musi zostać dokonane w jednej z form
przewidzianych prawnie, niekoniecznie w tej w której Nosal sporządzony testament
odwołany. Może być też odwołany w sposób dorozumiany jeśli w nowym testamencie nie
jest zaznaczone że odwołuje poprzedni; postanowienia niezgodne z nowym testamentem
są nieważne.
w zamiarze odwołania zniszczyć dokument zawierający jego oświadczenie lub
pozbawienie go cech od których zależy jego ważność – czynności te muszą zostać
dokonane osobiście przez spadkodawcę
dokonanie w testamencie zmian, z których wynika wola jego postanowień - może
polegać na przekreśleniu testamentu, nie musi być adnotacja, że testament jest odwołany.

III. Skutki odwołania
Sporne sytuacje:
1. testator odwołuje odwołanie testamentu
2. chwila z którą testament jest odwołany

4. Wyk ł adnia testamentu
Wykładnia testamentu powinna być dokonana w taki sposób aby najpełniej odzwierciedlała
wolę testatora. Wykładni może podlegać jedynie treść ważnie złożonego testamentu. W razie
trudności należy dokonać(jeśli przepisy szczególne nie stanowią inaczej) tzw. Życzliwej
interpretacji z kilku możliwych tłumaczeń należy wybrać te które pozwalają utrzymywać
rozporządzenia w mocy, a jeśli w każdej wykładni testament pozostaje ważny należy wybrać
najrozsądniejszą i najodpowiedniejszą.

5. Niewa ż ność bezskuteczność testamentu
I. Nieważność testamentu
Testament jest nieważny jeśli:
1. jest sprzeczny z ustawą, zasadami współżycia społecznego lub ma na celu obejście
ustawy
2. testament wspólny
3. naruszona została forma testamentu
4. został sporządzony przez osobę mniemającą zdolności do czynności prawnych
5. obarczony wadą oświadczenia woli
art. 945 – nieważność bezwzględna – można się na nią powołać w każdym czasie i może to
uczynić każde osoba + wyjątki
art. 945 2 ogranicza w czasie nieważność z tytułu wad oświadczeń woli

II. bezskuteczność testament
Testament bezskuteczny nie wywiera skutków prawnych(nawet gdy sam testament jest
ważny)

III. konwersja testamentu
Chodzi tu o możliwość potraktowania testamentu nie odpowiadającego wymogom określonej
formy jako testamentu sporządzonego w innej przewidzianej pranie formie. Jest to możliwe,
jeśli dokonana czynność odpowiada wszystkim cechom tej innej przewidzianej prawnie
czynności.
 Dokonuje się jej na podstawie szczególnego przepisu ustawy
 Odnoszącego się do konkretnego stanu faktycznego
 Następuje z mocy prawa
 Rezultat jest ściśle określony przez normę prawną
 W odniesieniu do testamentu jest również ujmowana jako wynik wykładni
Pojęcie nie do końca adekwatne gdyż mamy tu do czynienia z tą samą formą tzn. z
testamentem aczkolwiek dokonaną w innej postaci.

IV. Stwierdzenie nieważności testamentu
Nieważność testamentu stwierdza sąd
Obecnie utrwalony jest pogląd, że powództwo o ustalenie nieważności testamentu jest ważne
o ile interes prawny powoda nie może być zaspokojony w inny sposób, w szczególności w
postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku, lub w postępowaniu o uchylenie lub zmianę
postępowania o nabycie spadku .

6. Otwarcie i ogłoszenie spadku
1. Osoba u której znajduje się testament ma obowiązek złożyć go w sądzie spadku, gdy
dowie się o śmierci spadkodawcy(w razie niedotrzymania obowiązku odszkodowanie i
grzywna)
2. Sąd może też dokonać poszukiwania spadku po czym nakazać złożenie jego treści w
odpowiednim terminie.
3. Sąd dokonuje otwarcia i ogłoszenia testamentu, kiedy ma dowód śmierci
spadkodawcy, jeżeli sąd ma kilka testamentów otwiera wszystkie na każdym dodając
adnotacje o pozostałych.
4. Z otwarcia i ogłoszenia testamentu sporządza się protokół
5. Sąd w miarę możliwości zawiadamia osoby, co do których tyczą się przepisy
testamentu

Rozdzia ł V I: Forma testamentu
1. Formalizm testamentu
Testament musi zostać sporządzony w formie przewidzianej w ustawie i z zachowaniem
wszelkich ustawowych przesłanek. Niezachowanie odpowiedniej formy powoduje
nieważność czynności.

2. Testamenty zwyk łe i szczególne




Testamenty zwykłe – mogą być sporządzone przez każdą osobę, w każdej chwili,
posiadającą zdolność testowania i jeśli nie zostaną odwołane ustalają porządek
dziedziczenia niezależnie od tego ile czadu minęło od ich sporządzenia
 Holograficzny
 Notarialny
 Allograficzny
Testamenty szczególne – mogą być sporządzone tylko wtedy, kiedy zostaną spełnione
dodatkowe warunki
 Sporządzony na polskim statku morskim lub powietrznym
 Ustny
 Wojskowy

3 testamenty zwyk łe
I. testament holograficzny
1. Przesłanki ważności
 Własnoręczne pismo
 Data
Podpis
2. pismo
testament musi być cały odręcznie i własnoręcznie napisany przez testatora. Wyłączone
jest posługiwanie się jakimkolwiek urządzeniem do pisania(jak np. maszyna do pisania), gdyż
pismo powinno odzwierciedlać indywidualne cechy testatora
3. podpis
podpis pozwala stwierdzić, że sporządzone pismo jest testamentem a nie tylko jego
projektem. Powinien składać się w zasadzie z imienia i nazwiska ostatecznie nazwiska. Osoba
posiadająca nazwisko dwuczłonowe może skorzystać z jednego. Może także posłużyć się
skrótem jeśli stale się nim posługiwał. Podpis powinien znajdować się pod rozporządzeniem
majątku
4. data
umieszczenie daty ma na celu:
1. ustalenie czy testator w chwili sporządzania testamentu miał
zdolność testowania
2. ustalenie kolejności kilku sporządzonych testamentów
data musi być wyrażona w formie wyraźnej
brak daty lub Data nieprawdziwa w zasadzie powoduje nieważność testamentu. Wyjątek
stanowi sytuacja kiedy brak daty nie wywołuje żadnych wątpliwości co do zdolności do
zdolności do sporządzenia, kolejności kilku testamentów.

II. testament notarialny
Kodeks cywilny nie przewiduje żadnych szczególnych wymagań co do testamentu, znajduje
się tu odwołanie do prawa notarialnego

III. testament allograficzny
1. przesłanki ważności



do sporządzeni spadku w tej formie niezbędna jest obecność osoby pełniącej
funkcję publiczne






ustne oświadczenie woli przez spadkodawcę urzędnikowi i dwóm świadkom
spisanie woli testatora w protokole urzędowym z datą
odczytanie testamentu spadkodawcy w obecności świadków\

podpisanie sporządzonego testamentu przez spadkodawcę, osobę pełniącą
funkcje publiczne i świadków\
2. ustne oświadczenie woli
jak już było wskazane wyżej testament allograficzny musi być sporządzony ustnie, przez
spadkodawcę co wyklucza możliwość sporządzenia go przez osoby głuche lub nieme.
W czasie sporządzenia testamentu niezbędna jest obecność świadków i osoby pełniącej
funkcje publiczne.
3. osoba przyjmująca oświadczenie
Powinien oświadczyć swoją wolę wobec wójta, burmistrza lub prezydenta miasta., starosty
marszałka województwa, sekretarza powiatu lub gminy lub kierownika urzędu stanu
cywilnego.
4. Protokół
Może zostać on sporządzony przez osobę urzędową lub inną osobę, ręcznie lub na maszynie .
W protokole należy podać datę jego sporządzenia. Brak daty lub data nieprawdziwa powoduje
nieważność testamentu..
Protokół odczytuje się spadkodawcy w obecności świadków, jeśli spadkodawca nie może się
podpisać należy to zaznaczyć w protokole.
5. Świadkowie
Świadków musi być co najmniej dwóch. Świadkami nie mogą być osoby wskazane w art. 956

4. Testamenty szczególne
I. Testament ustny
1. Przesłanki
Do jego sporządzenia jest konieczne zaistnienie przynajmniej jednej z wymienionych w art.
952 sytuacji. :
 obawa rychłej śmierci – ocenia się to na podstawie wiedzy lekarskiej czy doświadczenia
życiowego lub pod kątem jedynie subiektywnych odczuć spadkodawcy(jednak musi być
to przeczucie obiektywnie uzasadniane) – musi istnieć w chwili sporządzenia testamentu
 zachowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe  zachowanie zwykłej formy testamentu jest znacznie utrudnione 2. Oświadczenie spadkodawcy
spadkodawca sporządza testament ustnie przy obecności przynajmniej trzech świadków.
Określenie ustnie pojmowane jest szeroko tzn. spadkodawca może się posłużyć wszelkim
zrozumiałym językiem jak np. język migowy, musi on jednak być znany też świadkom
testamentu.
3. Świadkowie
Świadkami testamentu ustnego nie mogą być osoby wyłączone w art. 956 i 957. Świadków
musi być, co najmniej trzech w przeciwnym razie testament jest nieważny.
4. Stwierdzenie treści testamentu

Dla skuteczności testamentu ustnego niezbędne jest jego potwierdzenie w przewidziany
prawem sposób:
 spisanie treści testamentu przed upływem roku od jego sporządzenia
 zgodne oświadczenie świadków przed sądem w okresie 6 miesięcy od dnia otwarcia
spadku
5. Pismo
pismo stwierdzające treść rozporządzeń spadkodawcy powinno być sporządzone poprzez
jednego z świadków lub osobę trzecią. Pismo może zostać sporządzone pismem ręcznym lub
maszynowym i powinno być podpisane przez spadkodawcę i dwóch świadków lub
wszystkich świadków
6. Zeznania świadków
Wymagana jest przynajmniej zgodność dwóch zeznań świadków składanych przed sądem
jeśli przesłuchanie jednego ze świadków jest niemożliwe lub znacznie utrudnione.
7. Relacja pomiędzy sposobami stwierdzenia testamentu
Są to sposoby wyłączne, jednak jeśli terminy ich dokonania miną testament jest ważny
aczkolwiek bezskuteczny.

II. Testament na polskim statku morskim lub powietrznym
Spadkodawca oświadcza swoją wolę w obecności dowódcy statku lub jego zastępcy i dwóch
świadków. Dowódca lub jego zastępca sporządza treść spadku i odczytuje ją spadkodawcy w
obecności świadków. Na spadku popisuje się dowódca lub jego zastępca, świadkowie i
spadkodawca; jeśli spadkodawca nie może się podpisać trzeba zamieścić na spadku
przyczyny tej sytuacji. [polski statek morski lub powietrzny]

III. Testament wojskowy
Testament wojskowy może być sporządzony tylko w czasie mobilizacji, wojny lub w czasie
niewoli. Ponadto testament ten mogą sporządzić tylko niektóre osoby.
Przewidziane zostały trzy formy podstawowe jego sporządzenia i jedna forma szczególna.
1. allograficzny z pewnymi modyfikacjami - wymagania formy zostały ograniczone do
ustnego oświadczenia woli w obecności dwóch świadków niekoniecznie jednocześnie
obecnych (obawa rychłej śmierci lub szczególne okoliczności uniemożliwiające lub
utrudniające sporządzenie testamentu w zwykłej formie)
2. 3 formy zwykłe

5. Świadkowie testamentu
I. rola świadków
Świadkowie są „gwarantami” tego, że testament zostanie sporządzony prawidłowo, jest
zgodny z rzeczywistą wolą spadkodawcy, zeznania świadków mogą także doprowadzić do
ustalenia treści testamentu
Muszą być zdolni do pełnienia funkcji świadka testamentu. Świadek powinien mieć pełną
zdolność do czynności prawnych. Sytuacja, kiedy świadek nie ma zdolności do bycia
świadkiem powoduje albo nieważność testamentu albo nieważność niektórych jego
postanowień

II. Zdolność pełnienia roli świadka
KC przedstawia tylko przesłanki, które uniemożliwiają bycie świadkiem.

Wyróżniamy dwie sytuacje:
a) niezdolność bezwzględna – niemożliwość pełnienia roli świadka przy każdym
testamencie
b) niezdolność względna – niemożność pełnienia roli świadka przy sporządzaniu
testamentu przez określone osoby

III. Niezdolność bezwzględna
Nie mogą być świadkami testamentu:
 Osoby mniemające pełnej zdolności do czynności prawnych
 Osoby niewidome, głuche bądź nieme
 Nie mogące czytać bądź pisać
 Nie władające językiem
 Skazane prawomocnym wyrokiem sądowym za fałszowanie zeznania

IV. Nieważność względna
a) Niemoce być świadkiem testamentu osoba, dla której przewidziana została w
nim jakaś korzyść
b) Małżonek, krewni, powinowaci 1 i 2 stopnia
c) Osoby pozostające w stosunku przysposobienia
d) Konkubent(z orzecznictwa)
Nieważności w takich przypadkach podlegają tylko te postanowienia, które dają powyższym
osobom ich małżonkom lub krewnym, lub powinowatym 1 i 2 stopnia albo osobie
pozostającej w stosunku przysposobienia jakąś korzyść.
Obecność takiego świadka może też powodować nieważność całego testamentu, jeśli
występują uzasadnione podejrzenia, że testament bez tego świadka miałby inną treść.

V. Świadkowie kwalifikowani
Są nimi osoby uprawnione do przyjęcia testamentu allograficznego – czyli np. notariusz,
kapitan statku morskiego lub powietrznego (+ powyższe wyłączenia)

Rozdzia ł V I I: treść testamentu
1. Zagadnienia ogólne
I. Konieczna treść
Testament nie może:
 Treść testamentu nie może być niezgodna z ustawami ani zasadami współżycia
społecznego
 Nie może mieć na celu ominięcie ustawy
Co treści która musi się znaleźć w testamencie istnieją spory w doktrynie.

II. Swoboda testowania
Swoboda testowani jest to zakres uprawnień spadkodawcy do dysponowania swoim
majątkiem na wypadek śmierci. Zasada ta pozwala swobodnie dysponować całym swym
majątkiem na rzecz dowolnej osoby.

Uważa się, że w pewnym sensie ograniczeniem tej zasady jest instytucja zachowku

2. Ustanowienie spadkobiercy
I. Powołanie do dziedziczenia
Spadkodawca może powołać do całości spadku jedną lub kilka osób. Powołanie do części
spadku oznacza powołanie do jego ułamkowej części. Osoba spadkodawcy musi być
określona w taki sposób było dało się ją zindywidualizować(nie musi to być imię i nazwisko).
Niedopuszczalne jest ustanowienie w testamencie osoby trzeciej, która ustali spadkobiercę.
Powołanie spadkobiercy nie może być dokonane pod zastrzeżeniem warunku lub terminu.
Dokonanie powołania z zastrzeżeniem warunku lub terminu może powodować(pominięcie
warunku lub terminu). Jeżeli jednak z treści testamentu wynika, że bez takiego warunku nie
doszłoby do powołania takiej osoby to nie jest ona spadkobiercą. Powyższe zastrzeżenia nie
dotyczą sytuacji, kiedy warunek i termin zostały spełnione przed otwarciem spadku
Jeżeli zapisy na rzecz osoby wyczerpuje niemal cały majątek(ustalany na chwilę otwarcia
spadku) uważa się taką osobę jako powołaną do całości spadku. Chyba, że z treści spadku
wynika, że spadkodawca chwal dokonać tylko zapisów.
Jeżeli spadkodawca powołuje kilku spadkobiercow powinien w zasadzie oznaczyć ułamkiem
w jakim stopniu po nim dziedziczą w przypadku braku określenia dziedziczą oni w stopniu
równym.
Jeżeli spadkodawca w drodze zapisów rozporządza przedmiotami wyczerpującymi niemal
cały spadek takie osoby uważa się za spadkobierców, chyba że inna byłą intencja
spadkodawcy.

II. Testament negatywny. Wypowiedzenie{wydziedziczenie}
Przez wypowiedzenie rozumiemy pozbawienie spadkobiercy ustawowego prawa do
zachowku .
Przyczyny wypowiedzenia zostały wyczerpująco określone w art. 1008:
 Uporczywe działanie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego
wbrew woli spadkodawcy
 Dopuszczenie się przeciwko spadkodawcy lub osoby mu bliskiej umyślnego
przestępstwa
 Uporczywe niedopełnianie względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych
Wydziedziczenie jest bezskuteczne jeśli spadkodawca przebaczył wypowiedzonemu. Jeżeli w
chwili przebaczenia spadkodawca nie miał pełnej zdolności do czynności prawnych
przebaczenie uznaje się za skuteczne jeśli zostało dokonane z odpowiednim rozeznaniem.
Przebaczenie po sporządzeniu testamentu może być dokonane tylko poprzez sporządzenie
nowego testamentu.
Wypowiedzenie częściowe – ograniczenie prawa do zachowku 0 kwestia sporna
Testament negatywny - czyli taki w którym określone jest tylko brak dziedziczenia jednej z
osób dziedziczących ustawowo(reszta jak w ustawowym )

III. Podstawienie przyrost
Podstawienie – to zastąpienie jednej osoby inną osobą, w razie gdyby osoba wskazana do
dziedziczenia w testamencie nie chciała lub nie mogła przyjąć spadku. {jest to podstawienie
zwykłe}
Niedopuszczalne jest tzw. Podstawienie powiernicze – zobowiązanie spadkobiercy do
zachowania spadku i przekazaniu go innej osobie. – w razie zastosowania powierniczego jest
ono traktowane jako podstawienie zwykłe
Przyrost – jest to sytuacja, kiedy spadkodawca powołał kilku spadkobierców a jeden z nich
nie chce lub nie może przyjąć spadku, wtedy jego udział w braku innej woli spadkodawcy
przypada pozostałym spadkobiercom w częściach odpowiadającym ich udziałom(wyłączenie
przyrostu może polegać na podstawieniu, lub zawarciu odpowiedniej klauzuli w testamencie)

3. Inne rozporz ą dzenia testamentowe
I. Zapis
Zapisem określa się dyspozycję spadkodawcy, którą nakłada na spadkobiercę lub
zapisobiorcę obowiązek dokonania pewnego przysposobienia majątkowego na rzecz innej
osoby. Osoba ta nie staje się spadkobiercą a jedynie z chwilą otwarcia spadku uzyskuje
roszczenie o wykonanie zapisu.
a. Może zostać ustanowiony tylko w spadku
b. Musi zostać dokonany na rzecz oznaczonej osoby
c. Obowiązek spełnienia określonego świadczenia majątkowego
W kwestii oceny do zdolności do bycia zapisobiorcą mają zastosowanie odpowiednie
przepisy dotyczące spadkobierców.
Jeżeli spadkobierca nie przyjmie lub nie może przyjąć spadku zapis obciąża kolejną osobę w
ostateczności spadkobiercę ustawowego. Jeżeli spadkodawca ustanowił kilku spadkobierców i
nie określił w jakim stopniu zapis obciąża ich udziały, zapis obciąża ich udziały w stopniu
proporcjonalnym do ich udziałów w spadku.
Jeżeli osoba na rzecz, której zapis został zapisany nie chce lub nie może być zapisobiorcą,
spadkobierca jest zwolniony od obowiązku. W braku odmiennych postanowień jest
zobowiązany do dokonania dalszych zapisów. Zapisobiorca obciążony dalszym zapisem
może zwolnić się od obowiązku także w sposób, że dokona, że dokona na rzecz dalszego
zapisobiercy bezpłatnego przeniesienia praw otrzymanych z tytułu zapisu albo przelewu
roszczenia o jego wykonanie. Ustawa przyznaje więc zapisobercy upoważnienie przemienne
Zapis może zostać ustanowiony pod warunkiem lub terminem.
Treść zapisu jest bardzo skomplikowana może obejmować zobowiązanie obciążonego do
przeniesienia własności i wydania rzeczy.
Spadkodawca może nałożyć na obciążonego obowiązek ustanowienia ograniczonego prawa
rzeczowego. Może także przybrać formę renty pieniężnej, morze uczynić zapisem przelew
wierzytelności. Przedmiotem zapisu może być też spółdzielcze prawo do lokalu
mieszkalnego.
Zapis przedmiotu nienależącego do spadku lub należącego do spadku ale zapisanego innej
osobie jest bezskuteczny chyba że jest odmienna wola spadkodawcy(wtedy istnieje
obowiązek starania, żeby zapis doszedł do skutku w razie niemożności – obowiązek
wypłacenia sumy stanowiącej równowartość rzeczy)

Zapisobiercy służą też roszczenia o zwrot pożytków, oraz za używanie rzeczy, przy czym
zapisobiorca jest traktowany jakby był właścicielem rzeczy od chwili otwarcia spadku
Spadkobierca odpowiada za wady rzeczy tak jak darczyńca.
Jeżeli przedmiotem zapisu są tyko rzeczy oznaczone co do gatunku ich przynależność do
spadku nie przesądza o skuteczności zapisu. W braku innych postanowień powinien
świadczyć rzeczy średniej jakości uwzględniając jednak potrzeby zapisobiorcy. Do wad
rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku mają zastosowanie przepisy dotyczące rękojmi przy
sprzedaży rzeczy oznaczonych co do gatunku.
W braku innej woli spadkodawcy roszczenie o wykonanie zapisu staje się wymagalne zaraz
po otwarciu spadku.
Roszczenie o wykonanie zapisu przedawnia się z upływem lat 5 od dnia wymagalności zapisu
Jeżeli przedmiotem zapisu jest nieruchomość rolna wchodząca w skład gospodarstwa rolnego
albo jej część, albo wkład w rolniczej spółdzielni produkcyjnej niedopuszczalne jest
dokonanie takiego zapisu jeśli prowadziłoby to do niezgodnego z zasadami prawidłowej
gospodarki. Spadkobierca obciążony takim zapisem może domagać się zamiany tego zapisu
na świadczenie pieniężne. Przy czym możliwe jest odroczenie lub rozłożenie na raty taiej
sumy pieniędzy.

II. Polecenie
1. pojęcie
Rozporządzenie testamentowe, które nakłada na spadkobiercę lub zapisobiorcę obowiązek
oznaczonego działania lub zaniechania bez czynienia kogokolwiek wierzycielem, jest
określone jako polecenie. Cechy:
 Jest rozporządzeniem dokonywanym przez spadkodawcę w testamencie
 Obciążonym może być zapisobierca lub spadkobierca, który zostaje zobowiązany do
pewnego działania lub zaniechania
 Brak jest wierzyciela w rozumieniu prawa zobowiązań
 Uprawnienia i obowiązki wynikające z polecenia nie są między sobą korelatywne. Z
otwarciem spadku powstaje pewien obowiązek, ale z tym obowiązkiem nie wiąże się
korzyść dla drugiej strony. Nawet jeśli poleceni ma na celu uzyskanie korzyści przez jakąś
osobę, to jest ona destynariuszem a nie wierzycielem
 Tylko określony podmiot może żądać spełnienia świadczenia
 Celem polecenie jest dokonanie przez spadkobiercę lub zapisobiorcę określonej czynności
 Niewykonanie polecenia nie pociąga za sobą żadnych konsekwencji
 Polecenie może mieć zarówno charakter majątkowy jak i niemajątkowy
2. Osoba obciążona
Osobą obciążona może być nałożone tylko spadkobierca lub zapisobiorca.
Jeśli poleceniem zostanie obciążony zapisobiorca może się wstrzymać z wykonaniem
świadczenia, aż do chwili spełnienia zapisu przez spadkobiercę.
Jeżeli osoba na rzecz której zostal dokonany zapis z poleceniem nie może być zapisobiorcą
lub nie chce nim być, spadkobierca zostaje zwolniony z wykonania zapisu ale w braku
odmiennej woli spadkodawcy powinien wykonać polecenie
3. treść
treść polecenia może być różna, najczęściej jest to nałożenie na obdarowanego obowiązku
użycia uzyskanej rzeczy w określony sposób

celem polecenia może być zapewnienie korzyści określonej osobie bądź grupie osób.
Obowiązek może zostać nałożony w interesie samego spadkodawcy. Polecenie może polegać
na działaniu lub zaniechaniu
Niedopuszczalne jest upoważnienie innej osoby do określenia polecenia.
Nie jest konieczne wyraźne określeni polecenia
4. osoby uprawnione do żądania wykonania polecenia
Wykonania polecenia może żądać wykonawca spadku oraz każdy z spadkobierców, chyba że
polecenie ma wyłącznie na celu korzyść obciążonego poleceniem. Jeżeli polecenie ma na celu
interes społeczny uprawnionym do jego żądania jest także odpowiedni organ państwowy

4. Wykonawca testamentu
1. Powołanie wykonawcy testamentu
Powołać do wykonania testamentu można każą osobę posiadającą pełną zdolność do
czynności prawnych. Spadkodawca powinien wyraźnie określić komu powierza wykonanie
spadku(może nie nim być spadkobierca lub zapisobiorca). Nie jest możliwe wskazanie
wykonawcy przez inna osobę. Osobie powołanej do wykonania spadku sąd wystawia
określone zaświadczenie.
Osoba powołana może tego obowiązku nie przyjąć o czym musi zawiadomić sąd, powinno
ono być złożone przed podjęciem przez tę osobę obowiązków
2. prawa i obowiązki wykonawcy
Zakres obowiązków określa przede wszystkim sam spadkodawca. Jeśli spadkodawca nie
określi inaczej wykonawca testamentu powinien zarządzać majątkiem spadkowym, spłacić
długi spadkowe w szczególności wykonać zapisy i polecenia a następnie wydać
spadkobiercom spadek zgodnie z wolą spadkodawcy i ustawą. Wykonawca spadku może być
pozywany i pozywać w sprawach związanych z spadkiem.
Wydaje się, że zarządzając majątkiem wykonawca jest uprawniony również do czynności
przekraczających zwykły zarząd, przez okres wykonywania zarządu spadkobiercy pozbawieni
są tego zarządu
W czasie sprawowania zarządu majątkiem między wykonawcą a spadkobiercami mogą
powstać określone roszczenia. Wykonawca bowiem wykonuje pewne czynności we własnym
imieniu ale podmiotami praw i obowiązków pozostają spadkobiercy.
Wykonawcy majątku należy się wynagrodzenie a także zwrot kosztów
3. wygaśnięcie praw i obowiązków
Uprawnienia i obowiązki wygasają z chwila spełnienia zadań określonych przez spadkodawcę
lub wynikających z art. 988 gasną także z chwilą śmierci wykonawcy lub w przypadku
zwolnienia go z obowiązków przez sąd.

5. Inne dyspozycje testamentowe
Pod tym pojęciem należy rozumieć pozostałe dyspozycje spadkodawcy przede wszystkim o
charakterze niemajątkowym. Nie nakładają one na spadkodawcę obowiązku prawnego chyba,
że przybierają formę polecenia.
Spadkodawca może zawrzeć też w testamencie np. dyspozycje dotyczące wychowania
testamentu jedyny obowiązek do ich wypełnienia może wynikać z moralnego stosunku do
spadkodawcy.

Nieco odmiennie ukształtowana jest instytucja działu tzn, sytuacji kiedy spadkodawca nie
tylko dzieli spadek ale także przypisuje określone przedmioty określonym osobom, w
obecnym stanie prawnym ta sytuacja nie jest jednoznacznie określona.

Rozdzia ł V I I I: Stanowisko prawne
spadkobiercy
1. Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu
spadku
I. Uwagi ogólne
Spadkobierca nabywa spadek w chwili śmierci z mocy prawa. Nabycie praw nie jest
uzależnione od wcześniejszego złożenia oświadczenia woli. Jednak nabycie to nie ma
charakteru definitywnego, w określonym terminie można złożyć oświadczenie o odrzuceniu
spadku, jeśli nie złoży się żadnego oświadczenia spadek nabywa się z mocy prawa. Można tez
przyjąć spadek z dobrodziejstwem inwentarza(ograniczenie odpowiedzialności z długów
spadkowych do wysokości spadku)
Gmina i skarb państwa w przypadku dziedziczenia ustawowego nie mogą odmówić
przyjęcia spadku
Przyjęcia spadku nie może też odmówić powoływana w nim fundacja
Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku przez osobę niemającej pełnej
zdolności do czynności prawnych, składa jej przedstawiciel za zgodą sądu opiekuńczego.
Osoba mająca pełnię zdolności do czynności prawnych może złożyć oświadczenie osobiście
lub poprzez pełnomocnika(którego pełnomocnictwo było urzędowo poświadczone i złożone
na piśmie)
Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może być złożone w okresie 6 miesięcy
od chwili dowiedzenia się przez spadkobiercę o tytule swego powołania
Do chwili złożenie stosownego oświadczenia spadkobierca:
 Ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko ze spadku
 Nie może zbyć udziału w spadku ani rzeczy do spadku należącej
 Nie może uzyskać postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku
Oświadczenie o nabyciu spadku składa się przed sądem lub notariuszem

II. Transmisja
Jeżeli spadkobierca umrze przed złożeniem stosownego oświadczenia jego spadkobiercy
wstępują wówczas w jego sytuację i mogą złożyć oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu
spadku. – transmisja. Złożenie oświadczenia co do spadku po spadkodawcy jest możliwe
dopiero po przyjęciu spadku po transmitencie lub równocześnie z nim

III. Odrzucenie spadku
1 skutki
Oświadczenie o odrzuceniu spadku powoduje, że spadkobierca traci prawa i obowiązki
wchodzące w skład spadku ze skutkiem ex tunc. I jest traktowany tak jak by nie dożył
spadkobrania(w jego miejsce wchodzą jego dzieci )
Odrzucenie spadku morze prowadzić do:
Zmiany tytułu powołania do spadku
 Zmiany wielkości udziałów poszczególnych spadkobierców
 Zmiany kręgu osób dochodzących do dziedziczenia
2. brak możliwości przyjęcia dorozumianego

IV. Bezskuteczność oświadczenia o odrzuceniu spadku
1. Ochrona interesów wierzycieli
Odrzucenie spadku przez spadkobiercę może prowadzić do pokrzywdzenia jego wierzycieli.
W związku z tym jego wierzyciele mogą wystąpić uznanie odrzucenia za bezskutecznego w
stosunku do nich, w razie niewypłacalności dłużnika
2. Przesłanki
 Z żądaniem może wystąpić wierzyciel tego spadkobiercy, który odrzucił spadek,
dowodzą, że w ten sposób spadkobierca-dłużnik stał się niewypłacalny
 żądanie jest kierowane do spadkobiercy, który odrzucił spadek z pokrzywdzeniem
wierzycieli
 treścią żądania jest uznanie za bezskuteczne wobec wierzyciela oświadczenia
spadkobiercy o odrzuceniu spadku
 z żądaniem nie może wystąpić osoba, która w chwili odrzucenia spadku nie była
wierzycielem spadkobiercy
3, Skutki
uznanie odrzucenia spadku za bezskuteczne powoduje, że wierzyciel spadkobiercy-dłużnika
może kierować egzekucje do przedmiotów spadkowych tak jakby spadek został przyjęty
przez dłużnika. Wierzyciel może wystąpić z żądaniem w ciągu 6 miesięcy od chwili
powzięcia wiadomości o odrzuceniu spadku

V. Termin
1, skutki upływu terminu
Oświadczenie o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku może zostać złożone w terminie 6
miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o swoim tytule. W braku takiego
oświadczenia następuje fikcja prawna zgodnie, z którą przyjmuje spadek.
1. Osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych – spadkobierca
nabywa spadek wprost
2. pozostałe osoby przyjmują spadek z dobrodziejstwem inwentarza
Jednak jeśli jeden spadkobierca w terminie przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza
pozostali którzy nie złożyli oświadczenia w terminie przyj,mują spadek z dobrodziejstwem
inwentarza
2. Termin do złożenia oświadczenia przez transmitariusza
W przepisach jest określone tylko, że ten termin nie może się skończyć wcześniej niż termin
do nabycia spadku przez transmitenta, termin ten nie biegnie od nowa lecz ulega

przedłużeniu. Warunkiem rozpoczęcia biegu terminu jest jednak wcześniejsze dowiedzenie
się przez transmitariusza o tytule powołania go do spadku po transmitencie.

VI. Zakaz warunku i terminu
Oświadczenie o przyjęciu spadku nie może być złożone pod warunkiem lub z zastrzeżeniem
termin. Dołączenie do oświadczenia warunku lub terminu powoduje nieważność
oświadczenia.

VII. Wady oświadczeń woli
Do oświadczenia o przyjęcie lub odrzucenie spadku mają zastosowanie ogólne przepisy
dotyczące wad oświadczeń woli.
Oświadczenie o przyjęciu lu odrzuceniu spadku nie może być obarczone sankcją pozorności
2. błąd i groźba
błąd lub groźba nie pociąga za sobą nieważności bezwzględnej a jedynie możliwość
uchylenia się od skutków prawnych złożonego oświadczenia(zgodnie z zasadą ogólną),
jednak stosowne oświadczenie w tej sprawie może zostać złożone przed sądem, jednocześnie
oświadczając czy i jak spadek przyjmuje bądź odrzuca. Może się też uchylić od skutków
prawnych niezachowania terminu. Ponadto uchylenie się od skutków prawnych wymaga
zatwierdzenia przez sąd .
Błąd musi dotyczyć treści oświadczenia (zgodnie z zasadą ogólną,
3, termin do uchylenia się od skutków prawnych
roczny termin od kiedy spadkobierca wykrył błąd lub minął stan zagrożenia

VIII. Treść oświadczenia
Oświadczenie o przyjęciu spadku powinno zawierać dane określone w art. 641 1i 2. Ponadto
przy przyjęciu spadku powinno być zaznaczone czy przyjmowany jest wprost czy z
dobrodziejstwem inwentarza.
Oświadczeni e o przyjęciu lub odrzuceni spadku ma charakter niepodzielny
Wyjątki:
 przyjęcie spadku z tytułu podstawienia może nastąpić niezależnie od przyjmowania
spadku z innego tytułu
 spadkobierca może odrzucić przydział przypadający mu z przyrostu, i przyjąć tylko tę
część z powołania
 może przyjąć spadek testamentowy a odrzucić ustawowy

2. Stwierdzenie nabycia spadku
I. Uwagi ogólne
Sąd stwierdza nabycie spadku na wniosek osoby mającej w tym interes(np. spadkodawcy,
wierzyciele itd..)

II. postępowanie
1. Zakres kognicji sądu
stwierdzenie nabycia spadku następuje w postępowaniu prowadzonym w trybie
nieprocesowym. W postepowaniu powinny brać udział wszystkie osoby mogące wchodzić w
rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi .

W toku postępowania są bada kto jest spadkobiercą, a szczególności bada czy spadkodawca
pozostawił testament oraz wzywa do złożenia testamentu osobę co do której są podejrzenia,
że testament się znajduje,
Jeśli powstanie spór co do ważności testamentu sąd go rozstrzyga.
Nie może natomiast orzec o niegodności ani o wyłączeniu małżonka z dziedziczenia, W
zasadzie nie bada czy dany przedmiot wchodzi w skald spadku(wyjątek dziedziczenie
ustawowe i gospodarstwo rolne oraz art. 971)
Stwierdzenie nabycia spadku powinno stwierdzać sytuacje prawną danego majątku w sposób
całościowy. W postanowieniu stwierdzającym nabycie spadku Sad okreśa wszystkich
spadkobierców oraz określa ich udział w spadku.
2. termin
Stwierdzenie nabycia spadku nie może nastąpić przed upływem 6 miesięcy od dnia otwarcia
spadku chyba że wszyscy znani spadkodawcy złożyli już oświadczenia o nabyciu bądź
odrzuceniu spadku
3. deklaratywny charakter orzeczenia
postanowienie o stwierdzenie nabycia spadku ma charakter deklaratywny
4. domniemania
domniemywa się, że osoba która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku jest spadkobierca. I
ma taki udział w spadku jak w postanowieniu.
Wystąpienie z wnioskiem o uchylenie postanowienia stwierdzającego nabycie spadku
możliwe jest, gdy osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku nie jest spadkobierca
lub przypada jej inny udział niż w postanowieniu. Złożenie wniosku nie jest ograniczone w
terminie i może je złożyć każda zainteresowana osoba.

III. Skutki stwierdzenia nabycia spadku
1. Dowód uprawnień spadkobiercy
Postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku w pewnych okolicznościach jest jedynym
dowodem, ze określona osoba jest spadkobiercą. Poza tym stanowi jeden z elementów
ochrony osób trzecich
Jeżeli osoba trzecia rości sobie prawo do spadku jest to jedynie w postepowaniu o nabycie
spadku
2. ochrona osób trzecich
osoba nabywająca jakieś prawo od osoby posiadającej postanowienie o nabyciu spadku
działając w dobrej wierze jest chroniona prawne(wyjątek od zasady nemo plus iuris quam
perfrcta). Rzeczywisty spadkobierca może jedynie rościć odszkodowanie od osoby która
nabyła spadek.

3. Ochrona dziedziczenia
I. Uwagi ogólne
Art. 1029 zawiera roszczenie do skierowane przeciwko osobie władającej spadkiem jako
spadkobierca(kiedy nim nie jest), przez rzeczywistego spadkobiercę o wydanie rzeczy lub
całego spadku .W grę wchodzą dwa przypadki:
1. osoba władająca spadkiem uzyskała sądowe stwierdzenie nabycia spadku, które
później zostało uchylone
2. osoba nie uzyskała stwierdzenia nabycia spadku

II. Roszczenie spadkobiercy
1. Treść
Treścią jest żądanie wydania spadku lub rzeczy należących do spadku rzeczywistem
spadkobiercy.
Przesłanki:
tytuł spadkobiercy
 pozbawienie władania całości lub części spadku
 pozostawanie tych rzeczy w rękach rzekomego spadkobiercy
2. charakter prawny
Nie jest to roszczenie stricte petytoryjne. Spadkobierca może żądać wydania rzeczy jaką
spadkodawca władał w chwili śmierci na mocy ważnego tytułu prawnego jak np.. używanie.
3. konkurencja z roszczeniem windykacyjnym
Ma to miejsce gdy chodzi o wydanie poszczególnych rzeczy należących do spadku, jeśli są
do rzeczy należące do spadkobiercy. W takiej sytuacji spadkobierca może sobie wybrać
roszczenie, którym będzie dochodził swoich praw
4. adresat
Żądanie jest kierowane do osoby władającej przedmiotami należącymi do spadku jako
spadkobierca, osoba taka więc musi się uważać za spadkobiercę i z tego tytułyu dochodzić
sowich praw
5. Przedawnienie
roszczenie przedawnia się z upływem lat 10 od momentu pozbawienia spadkobiercy władania
spadkiem Upływ terminu nie pozbawia dochodzenia swoich praw przez spadkobiercę z
innych tytułów prawnych.

III. Rozliczenia między spadkobiercą a władającym spadkiem
Korzystanie z przedmiotów należących do spadku przez osobę nieuprawnioną pociąga za
sobą konieczność uregulowania kwestii rozliczeń z tego tytułu pomiędzy spadkobiercą a
władającym spadkiem. Rozliczenia te są traktowane analogicznie jak rozliczenia między
właścicielem a samoistnym posiadaczem.
2. Dobra wiara władającego spadkiem
analogicznie jak w sytuacji posiadacza samoistnego zakres odpowiedzialności samoistnego
posiadacza zależy od czy był on w dobrej wierze czy nie.
3. zakres zastosowania art. 1029
przepis 1029 nie będzie miał zastosowania w sytuacji gdy spadkobierca był posiadał spadek a
następnie go odrzucił. Rozliczenia między takimi osobami mają charakter prowadzenis
cudzych spraw bez zlecenia

1. Odpowiedzialność spadkobierców za d ł ugi
spadkowe
I.Uwagi ogólne
1. Zakres odpowiedzialności
Wejście w ogół praw i obowiązków spadkodawcy powoduje m.in. że spadkobierca ponosi
odpowiedzialność za zobowiązania których podmiotem był zmarły. Odpowiedzialność ta
zależy, od treści oświadczenia o przyjęciu spadku, czy po jego przyjęciu, a gdy do
dziedziczenia dochodzi więcej niż jedna osoba, czy nastąpił już dział spadku
2. Odpowiedzialność pojęcie

Odpowiedzialność spadkobiercy za długi spadkowe będzie rozumiana jako normatywna
możliwość zaspokojenia się wierzyciela z majtku dłużnika w drodze postępowania
egzekucyjnego.
3. Odpowiedzialność osobista
Odpowiedzialność spadkobiercy za długi spadkowe ma charakter odpowiedzialności
majątkowo-osobistej.
Konsekwencje:
1. gwarancją spełnienia świadczenia jest cały majątek dłużnika
2. wierzycielom przysługuje wybór zarówno pomiędzy przedmiotami dłużnika, jak i
sposobu przymusowego zaspokojenia roszczeń. W razie gdyw wierzycieli jest kilku
każdy dochodzi swych praw samodzielnie, jeśli majątku dłużnika nie starcza
zaspokajani są oni w sposób równomierny
3. wejście jakiegoś przedmiotu do majątku dłużnika powoduj to że zostaje on objęty
odpowiedzialnością
4. Z tytułu odpowiedzialności osobistej nie wynika dla wierzyciela żadne prawo
bezpośrednie i bezwzględne
5. odpowiedzialność osobista może podlegać pewnym ograniczeniom
4. ograniczeni
Odpowiedzialność może zostać ograniczona do pewnej masy majątkowej
Odpowiedzialność może zostać ograniczona do odpowiedniej kwoty

II. Odpowiedzialność przed przyjęciem spadku
Do chwili przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko
ze spadku.
Z reguły do dochodzenia odpowiedzialności dochodzi po przyjęciu spadku(jeśli wcześniej
spadkobierca może zażądać zawieszenia postępowania do czasu złożenia oświadczenia co do
spadku).
Jeśli do dziedziczenia dochodzi więcej niż jeden spadkobierca, odpowiedzialność
spadkobierców do chwili przejęcia przez nich spadku będzie się kształtowała zgodnie z regułą
art. 1030.

III. Odpowiedzialność po przyjęciu spadku
1. Uwagi ogólne
Przyjęcie spadku w drodze złożenia oświadczenia albo w wyniku fikcji prawnej, powoduje że
nabycie spadku traci swój tymczasowy charakter. Zmienia się także odpowiedzialność
spadkobiercy, który ponosi odpowiedzialność za długi całym swoim majątkiem
2. Odpowiedzialność nieograniczona
Przyjęcie spadku wprost powoduje, że powoduje że spadkobierca ponosi odpowiedzialność za
długi spadkowe całym swoim majątkiem bez ograniczeń.
Występuje gdy:
1. złożył oświadczenie o przyjęciu spadku wprost
2. nie złożył w terminie 6 miesięcy żadnego oświadczenia i została zastosowana fikcja
prawna
3. Rola zasad współżycia społecznego
Sąd Najwyższy wskazał, że odpowiedzialność spadkobiercy za długi spadkowe (nawet jeśli
przyjął spadek wprost)może ulec ograniczeniu lub nawet wyłączeniu jeżeliu przemawiają za
tym zasady współżycia społecznego.
4. odpowiedzialność ograniczona

Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza może nastąpić w wyniku wyraźnego
oświadczenia lub zadziałania fikcji prawnej. W takiej sytuacji odpowiedzialność za dłgi
spadkowe zostaje ograniczona kwotowo, do wartości Sanu czystego spadku
5. Spis inwentarza
Spis inwentarza jest sporządzany przez sąd na wniosek lub z urzędu;
 Na wniosek tego kto uprawdopodobni, że jest spadkobiercą , zapisobiorcą, czy
uprawnionym do zachowku
 Z Urzędu – gdy spadek jest przyjmowany z dobrodziejstwem inwentarza a inwentarz nie
był uprzednio sporządzony lub gdy do spadku powołano kuratora spadku
6. powołanie się na ograniczenie odpowiedzialności
Spadkobierca ponoszący odpowiedzialność za długi spadkowe może powołać się na
ograniczenie swojej odpowiedzialności zarówno w toku postępowania rozpoznawczego jak i
egzekucyjnego.
W pierwszym przypadku sąd może nie określając do jakiej wysokości spadkobierca
odpowiada, uwzględnić powództwo, zastrzegając pozwanemu do powołania się w toku
postępowania egzekucyjnego na ograniczenie jego odpowiedzialności.
7. Granice odpowiedzialności
wartość stanu czystego spadku wyznacza granicę odpowiedzialności spadkobiercy. Sąd na
wniosek uprawnionej osoby może nakazać spadkobiercy złożenie:
1. oświadczenia, że żadnego przedmiotu spadkowego nie zataił ani nie usuną, ani że nie
podał do spisu nieistniejących długów
2. wykazu przedmiotów spadkowych nieujawnionych w spisie inwentarza
3. zapewnienie że złożone oświadczenie jest prawidłowe i zupełne
8. Powrót do odpowiedzialności nieograniczonej
ograniczenie odpowiedzialności przestaje istnieć gdy podstępnie
 nie podał do inwentarza przedmiotów należących do spadku
 podał nieistniejące długi
9. Spłata długów
Sytuacja gdy Pasywa spadkowe przewyższają aktywa(dobrodziejstwo inwentarza)
 gdy spadkobierca spłaca niektóre świadczenia w całości(niewiedzą o istnieniu
innych długów) – ponosi odpowiedzialność tylko do wysokości różnicy
między wartością stanu czystego spadku a wartością świadczeń już
spełnionych
 jeżeli wiedział o tych długach – ponosi odpowiedzialność ponad wartość
czystego spadku jednak tylko do wysokości w jakiej był zobowiązany je
spłacić
żaden przepis kc nie nakłada obowiązku podejmowania działań zmierzających do
ustalenie rzeczywistego stanu
10. Ustawowe określenie granic odpowiedzialności
Jest to sytuacja kiedy spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe niezależnie
od złożonego przez siebie oświadczenia
zabezpieczenie długu zastawem lub hipoteką
 odpowiedzialność za zapisy i polecenia
 odpowiedzialność za zachowek
11. Solidarna odpowiedzialność współspadkobierców
Do chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą odpowiedzialność solidarną za długi
spadkowe
12. Ograniczona odpowiedzialność

1. wartość długów spadkowych jest równa lub niższa od wartości udziału w spadku
osoby do której jest kierowane roszczenie – odpowiada a później przysługują mu
roszczenia regresowe
2. wartość długów spadkowych jest wyższa od wartości udziału spadkowego
przypadającemu adresatowi żądania – solidarna odpowiedzialność ograniczona jest do
wysokości udziału

IV. Odpowiedzialność po podziale spadku
Po podziale spadku spadkobiercy ponoszą odpowiedzialność w stosunku do wielkości
przypadających im udziałów. Zobowiązania podzielne dzielą się między spadkobierców w
stosunku do ich udziałów, a w przypadku zobowiązań niepodzielnych pozostają oni
dłużnikami solidarnymi.

Rozdzia ł I X. Zachowek
1. Ochrona interesów najbli ższych krewnych
zmar ł ego
1. rezerwa i zachowek
rezerwa
przy systemie rezerwy spadek dzielony jest na dwie części, jedną spadkodawca może
dysponować swobodnie, druga jest nierozporządzalna i do jej dziedziczenia dochodzą
najbliżsi spadkodawcy
zachowek
system zachowku pozwala swobodnie rozporządzanie całością majątku osoby najbliższe
uzyskują natomiast roszczenie do spadkobiercy, rozmiar tego roszczenia zależy od udziału
spadkobiercy.

2. Przedmioty uprawnione do zachowku
I. podmioty uprawnione
1. zstępni
2. małżonek
3. rodzice spadkodawcy o ile byliby powołani do dziedziczenia z ustawy

II. wyłączenia
1. osoba uznana za niegodną, zrzekła się dziedziczenia, odrzuciła spadek przypadający z
ustawy
2. małżonek wyłączony z dziedziczenia w trybie 940 kc
3. osoby wydziedziczone przez spadkodawcę

III. Spadkobiercy uprawnieni do zachowku
Czyli tacy spadkobiercy, których udział w spadu nie pokrywa ich prawa do zachowku.

IV. Powstanie roszczenia
Roszczenie powstaje gdy uprawniony do jego otrzymania nie dostaje go także w innej postaci
niż powołanie do dziedziczenia. Także gdy nie otrzymał darowizny, powołania do spadku czy
zapisu.
Jeśli uprawnionym do zachowku jest dalszy zstępny zalicza się darowiznę uczynioną
wstępnemu.

3. Zobowi ą zania z tytu ł u zachowku
I. Spadkobiercy
Zobowiązanymi do zapłaty zachowku są w pierwszej kolejności spadkobiercy powołani do
dziedziczenia, w praktyce będą to z reguły spadkobiercy testamentowi, jeżeli jednak
spadkobiercy są też uprawnieni do otrzymania zachowku ich odpowiedzialność ogranicza się
tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej ich własny zachowek.

II. Obdarowani
1. zasada ogólna
jeżeli uprawniony nie może otrzymać od spadkobiercy przysługującego mu zachowku, może
żądać od osoby, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku. Jednak
tylko w ramach sumy darowizny.
2. Zróżnicowana sytuacja obdarowanych
1. ponoszą odpowiedzialność według wartości ich wzbogacenia jeśli darowizna została
dokonana w okresie krótszym niż 10 lat
2. okres dłuższy niż 10 lat są zwolnieni gdyż \darowizna na ich rzecz nie może zostać
dopisana do spadku
3. zaliczenie darowizny na poczet zachowku
Obdarowani będący jednocześnie uprawnionymi do zachowku odpowiadają za darowiznę
niezależnie od tego kiedy została ona dokonana
4. odpowiedzialność kilku obdarowanych
Jeżeli spadkodawca dokonał kilku darowizn za zachowek odpowiadają wszyscy obdarowani
ich odpowiedzialność nie jest jednak solidarna lecz uzależniona w jakim czasie darowizna
została uczyniona w pierwszej kolejności obdarowany najpóźniej\.
5. Upoważnienie przemienne
obdarowanemu może zwolnić się od obowiązku zachowku wydając uprawnionemu przedmiot
darowizny

4. Udzia ł stanowi ą cy podstawę obliczenia
zachowku
I. Udział stanowiący podstawę obliczenia zachowku
roszczenie o zachowek jest roszczeniem o zapłatę określonej sumy pieniędzy, wysokością
odpowiadającej połowy lub dwóch trzecich udziału spadkowego, który przypadałby
uprawnionemu przy dziedziczeniu ustawowym.
Inaczej traktowani niepełnoletni(1/2 razy ustawowy udział) i niezdolni do pracy (2/3 razy
ustawowy udział)

II. Substrat zachowku
NA substrat zachowku składa się czysta wartość spadku powiększona o wartość
podlegających doliczeniu darowizn.

III. Doliczenie zachowku
Doliczeniu podlegają wszystkie darowizny niezależnie czy przedmiot darowizny jeszcze
istnieje, a także czy nadal znajduje się w majątku spadkobiercy. Jeżeli uprawnionym do
zachowku jest zstępny, zalicza się mu na zachowek poniesione przez spadkodawcę koszty
wychowania oeraz wykształcenia ogólnego i zawodowego, o ile koszty te przekraczają
przeciętną miarę w danym środowisku.
Wyłączenia
1. drobne darowizny zwyczajowo w danych stosunkach przyjęte
2. darowizny dokonane na rzecz osób nie będących spadkobiercami ani uprawnionymi
do zachowku przed więcej niż 10 laty, licząc od dnia otwarcia spadku
3. jeżeli zachowek obliczany jest dla zstępnego, darowizny dokonane dla zstępnych,
chyba że uczyniono to na mniej niż trzysta dni przed urodzeniem się zstępnego
4. darowizn dokonanych przed zawarciem małżeństwa jeżeli zachowek obliczany dla
małżonka

5. Szczególne zagadnienia dotyczące spadku
I. Odpowiedzialność uprawnionego do zachowku
1. Za zachowek
Odpowiedzialność ta zawsze ogranicza się do wysokości nadwyżki przekraczającej jego
własny majątek
2. Za zapisy i polecenia
Jeżeli uprawniony do zachowku z jest powołany do dziedziczenia, ponosi on
odpowiedzialność za zapisy i polecenia tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej wartość
udziału spadkowego stanowiącego podstawę do obliczenia należytego uprawnionego
zachowku.

II. Zmniejszenie zapisów i poleceń
1. Uprzywilejowanie zachowku
Spadkobiercy obowiązani do zaspokojenia roszczenia z tytułu zachowku mogą żądać
stosunkowego zmniejszenia zapisów i poleceń. Zmniejszenie to następuje w stosunku do
wartości poszczególnych zapisów i poleceń, chyba że co innego wynika z treści testamentu.
2. sposób zmniejszenia
Najprostszym sposobem obliczenia, w jakim sposobie należy zmniejszyć zapis lub polecenie,
jest ustalenie proporcji między wartością majątku spadkowego z wyłączeniem zapisu, a
zapisem. Proporcja ta wskaże w jaki stopniu ma być zmniejszona.
3. Dalszy zapis i polecenie
Dalszy zapis lub polecenie także podlega stosunkowemu zmniejszeniu.
4. Uprawniony do zachowku
Spadkobierca uprawniony do zaspokojenia roszczenia o zachowek podlega jeszcze dalszej
ochronie. Spadkobierca może żądać zmniejszenia zapisów i poleceń w takim stopniu aby
pozostał mu jego własny zachowek.
Chroniony jest także zapisobiorca uprawniony do zachowku gdyż jego zapis podlega
zmniejszeniu tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.

5. rzecz niepodzielna jako przedmiot zapisu
Zapisobiorca może żądać wykonania zapisu w całości ale ma obowiązek uiszczenia
odpowiedniej sumy pieniędzy.

III. Przedawnienie roszczenia o zachowek
1. Przy dziedziczeniu testamentowym
roszczenie o zachowek, roszczenie o zmniejszenie zapisów i poleceń – roszczenia te
przedawniają się z upływem trzech lat od ogłoszenia testamentu. Termin przedawnienia
rozpoczyna bieg z chwilą ogłoszenia testamentu a nie z chwilą wymagalności roszczenia o
zachowek

IV. dziedziczenie roszczenia o zachowek
Roszczenie z tytułu zachowku przechodzi na spadkobiercęosoby uprawnionej do zachowku
tylko wtedy gdy spadkobierca ten należy do kręgu uprawnionych do zachowka po pierwszym
spadkodawcy.

Rozdzia ł X: Wspólność maj ą tku
spadkowego i dzia ł spadku
1. Wspólność maj ą tku spadkowego
I. sytuacja prawna współspadkobierców
1. uregulowania prawne
Do momentu działu spadku między współspadkobiercami istnieje wspólność majątku
spadkowego, do której stosuje się odpowiednie przepisy o współwłasności w częściach
ułamkowych.
2. Współposiadanie i współkorzystanie
Każdy ze spadkobierców jest uprawniony do współposiadania przedmiotów należących do
spadku oraz do współkorzystania z nich w takim zakresie jakim da się to pogodzić z
uprawnieniami pozostałych współposiadaczy. Uprawnienie to zostaje ograniczone jeśli w
testamencie został powołany wykonawca testamentu, lub powołany zostanie kurator spadku
nieobjętego, w tych bowiem przypadkach uprawnionymi do korzystania są kurator i
wykonawca.
Do reszty stosunków mają zastosowanie przepisy dotyczące współwąłsności w częściach
ułamkowych z wyjątkami:
1. nie ma domniemania wielkości udziałów
2. spadkobierca może rozporządzać przedmiotem należącym do spadku tylko za zgodą
pozostałych spadkobierców jeśli nie to rozporządzenie jest bezskuteczne w taki
stopniu w jakim narusza prawa współspadkobiercy
3. wyjście ze wspólności Ne podlega przepisom o zniesienie współwłasności
3. ochrona praw współspadkobierców
W razie naruszenia praw współspadkobierców do korzystania lub posiadania rzeczy mają
zastosowanie przepisy dotyczące współwłasności w częściach ułamkowych

4. Wspólność wierzycieli
Spory w doktrynie czy istnieje wspólność wierzycieli od chwili otwarcia spadku
pogląd:
Wspólność tylko kiedy świadczenie niepodzielne lub w przypadku solidarności czynnej w
pozostałych przypadkach wierzytelność jest dzielona w stopniu przypadających udziałów w
spadku.

II. Zbycie udziału w przedmiocie należącym do spadku
1. wymóg zgody współspadkobierców
Od chwili nabycia spadku, każdy ze współspadkobierców może swobodnie rozporządzać
swoim udziałem w spadku, nie może natomiast swobodne rozporządzać w udziale konkretnej
rzeczy należącej do spadku(tu potrzebna jest zgoda współspadkobierców, wyrażona przed lub
po dokonaniu czynności); zgodę współspadkobierców może zastąpić zgoda sądu.
2. skutki braku zgody
nie uzyskanie zgody nie powoduje nieważności czynności lecz skutkuje możliwością
wystąpienia o jej bezskuteczność, jednak tylko w przypadku jeśli takie rozporządzenie
narusza prawa przynajmniej jednego z współspadkobierców na podstawie przepisów o dziale
spadku
3 skutki rozporządzenia
Zbycie udziału w przedmiocie należącym do spadku nie wpływa na sytuację majątku
spadkowego jako całości. Istnieje nadal wspólność między spadkobiercami i nie wprowadza
to żadnych zmian w relacjach między spadkobiercami.

2. Dzia ł spadku
I. Ogólne zasady działu spadku
1. Tymczasowy charakter wspólności
Wspólność między spadkobiercami ma charakter przejściowy a ustaje z chwilą, podziału
między spadkobiercami majątku spadkowego. Ustawa nie nakłada jednak obowiązku działu
ani nie wprowadza terminu na jego dokonanie. Jednak gdy jeden ze współspadkobierców
wyrazi wolę działu, dział musi zostać dokonany.
[chyba że ustawa stanowi inaczej np. o spółdzielczych mieszkaniach daje termin roczny na
wyznaczenie pełnomocnika w kwestii tego oprawa]
2. Istota działu spadku
Dział spadku polega na tym , że po ustanowieniu wartości całego majątku ustala się wartość
sched poszczególnych spadkobierców,
3. skutki działu spadku
1. poszczególni spadkobiercy stają się wyłącznymi podmiotami przyznanych im praw
majątkowych
2. Prawa te wchodzą do majątków osobistych współspadkobierców
3. spadkobierca odpowiada za długi spadkowe całym swym majątkiem, samodzielnie i w
stosunku do swoich udziałów
4. sposoby działu
Dział spadku może zostać dokonany w drodze umowy(tylko kiedy wszyscy
współspadkobiercy zgodni są do dokonania go) lub w drodze postępowania przed sądem.
5. Przedmiot działu

Przedmiotem działu są jedynie aktywa spadkowe, podział pasywów stanowi jedynie
konsekwencję podziału aktywów. Jeśli spadkobiercy określą kto odpowiada za jaki dług ma
to skutek tylko między nimi

II. Umowny dział spadku
1. Zgodna wola spadkobierców
Umowne dokonanie działu spadku jest możliwe jedynie przy zgodnej woli wszystkich
współspadkobierców, konsens musi istnieć zarówno co do konieczności działu, jak i formy i
oraz sposobu dokonania.
2. Strony umowy
Stronami umowy o dział spadku muszą być wszyscy współspadkobiercy, jeżeli spadkobierca
zbył udział spadku lub jego część także nabywca.
3. Forma umowy
Może być zawarta w formie dowolnej także ustnej, chyba że ustawa wymaga zachowania
formy szczególnej. Wymagania formalne mogą więc zaistnieć przy dziale poszczególnych
przedmiotów.
4. treść umowy
Sposób i warunki dokonania działu spadku określają same strony umowy działowej. Treść
podlega ogólnym regułom dotyczących umów.
Spadkobiercy nie mogą ustalić w umowie swoich wysokości udziałów w sposób odmienny
niż w testamencie
5. Zaliczenie darowizn
Strony powinny dokonać w umowie również zaliczenia darowizn oraz wkładu w
gospodarstwie rolnym na poczet całych udziałów. W umowie powinny znaleźć się też
roszczenia przysługujące stronom z tytułu posiadania przedmiotów spadkowych, pobranych i
nierozliczonych pożytków, oraz poczynionych nakładów. Nieuregulowanie powoduje
domniemanie, że strony zrzekły się tych roszczeń.
6. Wady oświadczeń woli
Mają tu zastosowanie reguły ogólne, z wyjątkiem błędu(tylko jeśli błąd dotyczył stanu
faktycznego, który strony uważały za niewątpliwy
7. Dział częściowy
Dział spadku może zostać dokonany tylko na części majątku spadkowego, co do pozostałej
części majątku działu można dokonać później.

III. Sądowy dział spadku
1. podmiot legitymowany
Legitymowanym do wszczęcia procesu jest każdy spadkobierca oraz nabywca udziału w
spadku. Wierzyciel spadkobiercy może wystąpić z wnioskiem jeśli dokonała zajęcia praw
spadkowych dłużnika w drodze egzekucji.
2. termin
prawo do sądowego działu spadku nie jest ograniczona czasowo
3. ustalenie składu i wartości spadku
W toku postępowania sąd przede wszystkim ustala skład majątku spadkowego oraz jego
wartość. Jeżeli spis inwentarza nie obejmuje wszystkich rzecz w spadku można go uzupełnić.
Dla ustalenia wartości stanu czystego spadku ma znaczenie chwila otwarci spadku, natomiast
chwila ustalenie wartości poszczególnych przedmiotów jest moment dokonania działu
4. Zakres kognicji sądu

Podstawowym celem postępowania sądowego jest zlikwidowanie stosunku współwłasności
co do spadku, więc koniecznym sposobem tego dokonania jest ustalenie dla poszczególnych
spadkobierców ich sched
5 Podział fizyczny
Po ustaleniu składu i wartości przedmiotów należących do spadku sąd wybiera sposób
podziału tego majątku. (poszczególne przedmioty fizyczne mogą zostać podzielone i rozdane
między spadkobierców; możliwe jest też przyznanie jednej rzeczy jednemu lub kilku
spadkobiercom jednocześnie obciążając ich kosztami spłaty na rzecz pozostałych
spadkobierców
6. Podział cywilny
przedmioty wchodzące do spadku zostają sprzedane a suma tak uzyskana jest dzielona
między spadkobierców w stosunku odpowiadającym ich udziałom spadkowym
7. wybór sposobu podziału
W toku postępowania sąd uznaje który ze sposobów jest w danych okolicznościach
najodpowiedniejszy. Jeśli jednak spadkobiercy wskażą sądowi sposób są jest zobowiązany się
zastosować, chyba że taki sposób jest sprzeczny z zasadami współżycia społecznego.
8. Spłaty i dopłaty
w razie ustalenia spłat i dopłat sąd ustala też sposób i termin zapłaty, a także wysokość i
termin odsetek, możliwe jest też rozłożenie spłat a raty.
Spłata rat już wymagalnych może być w szczególnych wypadkach przez sąd odroczona.
9. Podział całego spadku
W drodze postępowania działem powinien zostać objęty cały majątek spadkowy i tylko w
drodze wyjątku z uwagi na ważne powody może działem spadku zostać objęta część spadku.
Jeśli dział nie objął całego spadku niezbędne jest przeprowadzenie działu uzupełniającego.

IV. Zliczenie darowizn
1. uwagi ogólne
Instytucja zaliczania darowizn w prawie spadkowym istnieje w dwóch sytuacjach:
a) przy ustalaniu substratu zachowku\
b) przy dokonywaniu działu spadku
2. Wola spadkodawcy
Istnienie obowiązku zaliczania darowizn uzależnione jest od woli spadkodawcy, który
określoną/-e darowiznę/y, może zwolnić z zaliczenia. Zwolnienie to może zostać dokonane
wyraźnie w umowie darowizny jak i w testamencie
3. skutki zaliczenia
Zaliczenie darowizny jedynie wpływa na ustalenie, jakie przedmioty wejdą w skład schedy
4. osoby zobowiązane do zaliczenia
zobowiązanymi do zaliczenia są nie tylko dzieci spadkobiercy ale i dalsi zstępni(także gdy
darowizna została uczyniona na rzecz bliższego zstępnego, który jednak nie dochodzi do
dziedziczenia)
5. darowizny podlegające zaliczeniu
Zaliczeniu podlegają wszystkie darowizny(poza drobnymi darowiznami życia codziennego i
zwyczajowo w danym środowisku przyjętymi) o ile nie zostały zwolnione z tego obowiązku
przez spadkodawcę
6. Zagadnienia szczególowe
Zaliczenie darowizny stanoi jedynie czynność rachunkową(obdarowany nie ma obowiązku jej
zwrotu).
Sposób obliczenia:
1. wartość darowizn doliczana jest do spadku lub udziału w spadku, który podlega
podziałowi

2. po ustaleniu w ten sposób majątku spadkowego oblicza się schedę spadkową dla
każdego ze spadkobierców obowiązanego do zaliczenia
3. na poczet schedy każdego ze spadkobierców zalicza się poczynione na jego rzecz
darowizny
7. Chwila określająca wartość darowizny
Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania a według cen
z chwili działu spadku.
8 wartość darowizny wyższa od schedy spadkowej
W takim przypadku spadkobierca nie jest zobowiązany do zwrotu nadwyżki, a przy dziale
spadku nie uwzględnia się ani darowizny ani spadkobiercy zobowiązanego do zaliczenia.
9. Koszty wychowania i wykształcenia
Przepisy o zaliczaniu darowizn stosuje się odpowiednio do przekraczających zwyczajowe w
danym środowisku wydatki na naukę zstępnego.

Rozdzia ł X I: Umowy dotycz ące
spadku
1. zagadnienia ogólne
I. Umowy dotyczące spadku
 Umowy o spadek po osobie żyjącej
 Umowy, których przedmiotem jest spadek już otwarty

II. Zakaz zawierania umów o spadek po osobie żyjącej
Polskie prawo wprowadza definitywny zakaz zawierania umów o spadek po osobie żyjącej

2. Umowa o zbycie spadku lub udzia ł u w spadku
I. Zagadnienia ogólne
Polskie prawo dopuszcza zawieranie umów o zbycie spadku, udziału w spadku lub części
udziału w spadku(musi jednak być to wyrażone ułamkiem, niedopuszczalne jest zbycie
konkretnej rzeczy należącej do spadku).
Umowa o zbycie udziału w spadku jest umową o podwójnym skutku(zobowiązującorozporządzającym). W braku odmiennej woli stron zobowiązanie do przeniesienia spadku lub
udziału w spadku przenosi spadek lub udział w nim.

II. Zagadnienia szczegółowe
1. Forma
Dla ważności wymagana jest forma aktu notarialnego, niezachowanie tej formy powoduje
nieważność czynności
2. strony

Może zostać zawarta zarówno między spadkobiercami jak i spadkobiercą i osobą trzecia.
Musi być jednak poprzedzone nabyciem sadku w drodze oświadczenia lub upływu terminu
określonego w art. 1015
3. Przedmiot
1. cały majątek
2. ułamkowa część
3. dział
4. część działu
przedmiotem umowy są prawa majątkowe wchodzące w skład spadku, długi spadkowe nie
stanowią przedmiotu umowy, zbywca i nabywca odpowiadają za długi solidarnie.

III. Skutki
1. sytuacja nabywcy
Podstawowym skutkiem zawarcia umowy o zbycie spadku jest wstąpienie nabywcy w prawa i
obowiązki spadkobiercy. Względem nabywcy udziału w spadku skuteczne są wszystkie
dokonane wcześniej czynności określające zarząd i sposób korzystania ze wspolnego majątku.
2. Powiązanie się udziału spadkowego zbywcy
Sporna sytuacja: kiedy przedmiotem umowy był udział w spadku; jeśli udział ten się
powiększy tzn. np w drodze przyrostu czy nabywca obejmuje również ten udział.
Wydaje się, że decydującą rolę odgrywała tu będzie treść umowy.
3. surogacja
Zbywca spadku zobowiązany jest do zwrotu tego co wskutek zbycia, utraty, lub uszkodzenia
przedmiotów należących do spadku zostało uzyskane w zamian tych przedmiotów, albo jako
naprawienie szkody.
Jeśli umowa była odpłatna także do wyrównania wartości spowodowanej zużyciem rzeczy
4. Zwrot nakładów i wydatków
Zbywca ma jednak p[Rawo żądać zwrotu nakładów poczynionych na spadek
5. rękojmia za wady
W razie zbycia spadku zbywca nie ponosi odpowiedzialności za wady fizyczne i prawne
rzeczy należących do spadku, ponosi jednak rękojmie za wady prawne spadku.
6. Przejście korzyści i ciężarów
Korzyści i ciężary związane z przedmiotami należącymi do spadku, jak również
niebezpieczeństwo ich przypadkowej utraty lub uszkodzenia przechodza na nabywcę z chwilą
zawarcia umowy o zbycie spadku, chyba, że umowa stanowi inaczej.
7. odpowiedzialność za długi
Zbycie spadku lub udziału w spadku nie zwalnia spadkobiercy z odpowiedzialności za długi
spadkowe, nabywca staje się tylko obok zbywcy dłużnikiem solidarnym.

Podobne prace

Do góry