Ocena brak

Prawo prywatne międzynarodowe

Autor /alexis Dodano /25.03.2011

Wymagany Adobe Flash Player wesja 10.0.0 lub nowsza.

praca w formacie pdf Prawo prywatne międzynarodowe

Transkrypt

Prawo prywatne międzynarodowe
Nie jest prawem międzypaństwowym, jest
prawem krajowym. Są to normy o normach.
Zadanie: wskazanie sytemu prawnego, według
którego ma nastąpić ocena prawna stanu
faktycznego.

Definicja MPP
Jest to zespół norm obowiązujących na obszarze
pewnego państwa, a przedmiotem ich jest
wskazanie sytemu prawnego (własnego lub
obcego), właściwego dla rozstrzygnięcia
stosunku prawnego z zakresu prawa cywilnego,
w którego stanie faktycznym znajduje się
element obcy.

Budowa normy kolizyjnej
Zakres i łącznik (odpowiedniki hipotezy, niema
sankcji)

Dyspozycja = nakaz zastosowania systemu
prawnego jakiegoś państwa.
Wyjątkowo zakaz zastosowania jakiegoś
systemu prawnego, np. art. 6 UMPP
„Prawa obcego stosować nie moŜna jeśli jego
stosowanie miałoby skutki sprzeczne z
podstawowym zasadami porządku publicznego
Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.”

Łącznik
= wiąŜe stosunek prawny z pewnym
porządkiem prawnym
Przykłady:
Art. 12 Ustawy PPM: „Forma czynności
prawnej podlega prawu właściwemu dla tej
czynności. Wystarcza jednak zachowanie formy
przewidzianej przez prawo państwa, w którym
czynność zostaje dokonana.”

Art. 34 Ustawy PPM: „W sprawach
spadkowych właściwe jest prawo ojczyste
spadkodawcy z chwilą jego śmierci.”

Elementy łącznika:
Określnik nominalny = podstawa + dopełniacz
(np. obywatelstwo + spadkodawcy)
Subokreślnik temporalny = precyzuje określnik
nominalny pod względem czasowym (np. z
chwilą śmierci)

Zakres
Rodzaj stosunków prawnych, które wyznaczają
łącznikowi granice stosowania (np. „w
sprawach spadkowych”)
Normy prawa kolizyjnego mają charakter norm
bezwzględnie obowiązujący (nawet wtedy jeŜeli
ustawa pozwala na wybór prawa.

Pojęcie statutu w prawie międzynarodowym
prywatnym
= system prawny właściwy dla szerszego kręgu
stosunków prawnych:
Statut personalny
Statut rzeczowy
Statut obligacyjny
Statut spadkowy

Rodzaje łączników
A. Łącznik osobisty
(personalny, lex personalis)
Prawo właściwe dla oceny zdolności prawnej i zdolności do
czynności prawnych osób fizycznych, spraw prawa rodzinnego i

– łączniki obywatelstwa i
zamieszkania.

spadkowego

Łącznik obywatelstwa
kaŜe stosować prawo państwa, którego dana
osoba jest obywatelem – lex patriae.
Łącznik miejsca zamieszkania wskazuje
porządek prawny obowiązujący w państwie w
którym dana osoba ma miejsce zamieszkania
lex domicilii

Łącznik obywatelstwa
Problemowe sytuacje:
1. Brak obywatelstwa – bezpaństwowiec
(apatryda, apolida).
Art. 3 UMPP:
„JeŜeli ustawa przewiduje właściwość prawa ojczystego, a
obywatelstwa danej osoby ustalić nie moŜna albo osoba ta nie
ma obywatelstwa Ŝadnego państwa, stosuje się prawo
państwa, w którym znajduje się jej miejsce zamieszkania.”

2. Podwójne obywatelstwo
Dwie sytuacje: obywatelstwo polskie + obce,
dwa lub więcej obce obywatelstwa
Art. 2. UMPP:
§ 1. JeŜeli ustawa przewiduje właściwość prawa ojczystego,
obywatel polski podlega prawu polskiemu, chociaŜby prawo
innego państwa uznawało go za obywatela tego państwa.
§ 2. Cudzoziemiec mający obywatelstwo dwóch lub więcej
państw podlega, jako prawu ojczystemu, prawu tego z nich, z
którym jest najściślej związany.

Łącznik miejsca zamieszkania (domicylu)
Jest bardziej jawny, ale mnie pewny. Problem z
zakwalifikowaniem domicylu wg prawa innych
państw (domicile of choice, domicile of origin).
Problematyka domicylu zaleŜnego.

2 elementy:
fakt przebywania
związanie faktu przebywania z kręgiem
istotnych spraw Ŝyciowych
W prawie polskim charakter łącznika
posiłkowego (np. art. 3 dot. bezpaństwowców
oraz postanowienia art. 17 par. 2 i art. 18 UMPP
dot. prawa rodzinnego)

Art. 17. § 1. Stosunki osobiste i majątkowe między
małŜonkami podlegają ich kaŜdoczesnemu wspólnemu prawu
ojczystemu. KaŜdoczesne wspólne prawo ojczyste stron
rozstrzyga takŜe o dopuszczalności zawarcia, zmiany lub
rozwiązania majątkowej umowy małŜeńskiej.
§ 2. Stosunki majątkowe wynikające z majątkowej umowy
małŜeńskiej podlegają wspólnemu prawu ojczystemu stron z
chwili jej zawarcia.
§ 3. W braku wspólnego prawa ojczystego małŜonków
prawem właściwym jest prawo państwa, w którym oboje
małŜonkowie mają miejsce zamieszkania, a gdy małŜonkowie
nie mają miejsca zamieszkania w tym samym państwie,
właściwe jest prawo polskie.

Art. 18. Dla rozwodu lub separacji właściwe jest
wspólne prawo ojczyste małŜonków z chwili wystąpienia z
Ŝądaniem rozwodu lub separacji. W braku wspólnego prawa
ojczystego małŜonków właściwe jest prawo państwa, w
którym oboje małŜonkowie mają miejsce zamieszkania, a gdy
małŜonkowie nie mają miejsca zamieszkania w tym samym
państwie, właściwe jest prawo polskie.

Jako łącznik pierwszorzędny domicyl pojawia
się tylko raz w przypadku odpowiedzialność
wynikająca z zobowiązań nie powstających z
czynności prawnych (czyny niedozwolone,
bezpodstawne wzbogacenie) – art. 31 par. 2
kumulacyjnie z obywatelstwem.

Art. 31. § 1. Zobowiązanie nie wynikające z
czynności prawnej podlega prawu państwa, w
którym nastąpiło zdarzenie będące źródłem
zobowiązania.
§ 2. JednakŜe, gdy strony są obywatelami tego samego
państwa i mają w nim miejsce zamieszkania, właściwe jest
prawo tego państwa.

Podmiotowość prawna osób prawnych
3 teorie:
teoria siedziby = kaŜe dla oceny praw osoby prawnej
stosować system prawny obowiązujący w tym
państwie, gdzie osoba prawna ma swą siedzibę.
• teoria powstania osoby prawnej (teoria rejestracji) =
wskazuje jako prawo właściwe porządek prawny
obowiązujący na obszarze, na którym osoba prawa
została zorganizowana (zarejestrowana)
• teoria kontroli = odsyła do prawa państwa w którym są
skoncentrowane przewaŜające, rzeczywiste wpływy
osobowe lub kapitałowe

Wspólnotowe prawo gospodarcze: sprawy Daily
Mail, Cartesio (konflikt teorii siedziby i
inkorporacji)
Rozwiązanie polskie, art. 9 par. 2 UMPP:
„§ 2. Zdolność osoby prawnej podlega prawu
państwa, w którym osoba ta ma siedzibę.”

Miejsce połoŜenia rzeczy (lex rei sitae)
Polska ustawa wskazuje na miejsce połoŜenia rzeczy w
następujących przypadkach:
1. prawo własności, innych praw rzeczowych i
posiadania
2. nabywanie i utrata własności oraz innych praw
rzeczowych, zmiany treści lub zniesienia tych praw
3. stosunki zobowiązaniowe dotyczące
nieruchomości

prawo własności, innych praw rzeczowych i
posiadania, nabywanie i utrata własności oraz
innych praw rzeczowych, zmiana treści lub
zniesienie tych praw
Art. 24. § 1. Własność i inne prawa rzeczowe
podlegają prawu państwa, w którym znajduje
się ich przedmiot.

stosunki zobowiązaniowe dotyczące
nieruchomości
Art. 25. § 1. Strony mogą poddać swe stosunki
w zakresie zobowiązań umownych wybranemu
przez siebie prawu, jeŜeli pozostaje ono w
związku z zobowiązaniem.
§ 2. JednakŜe, gdy zobowiązanie dotyczy
nieruchomości, podlega ono prawu państwa, w
którym nieruchomość jest połoŜona.

B. Łącznik miejsca zdarzenia prawnego
Uwagi wstępne: rodzaje zdarzeń prawnych:
Wynikające z oświadczenia woli
i. Problem formy oświadczenia woli = według
prawa obowiązującego w miejscu
sporządzenia czynności (lex loci actus)
ii. Problem treści oświadczenia woli = miejsce
w którym zostało oświadczenie złoŜone
Nie wynikające z oświadczenia woli (czyny niedozwolone,
prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia, bezpodstawne
wzbogacenie)

Zdarzenia prawne wynikające z oświadczenia
woli
Forma oświadczenia woli
Art. 12. Forma czynności prawnej podlega
prawu właściwemu dla tej czynności. Wystarcza
jednak zachowanie formy przewidzianej przez
prawo państwa, w którym czynność zostaje
dokonana.

Treść oświadczenia woli
Art. 29. Do zobowiązań z umów nie wymienionych w art. 27
i art. 28 stosuje się, jeŜeli strony nie dokonały wyboru prawa,
prawo państwa, w którym umowa została zawarta.
Art. 28. Do zobowiązań z umów giełdowych stosuje się
prawo obowiązujące w siedzibie giełdy, chyba Ŝe strony
dokonały wyboru prawa. Przepis ten stosuje się odpowiednio
do zobowiązań z umów zawieranych na targach publicznych.

Zdarzenia prawne nie wynikające z
oświadczenia woli = łącznik miejsca zdarzenia
prawnego
Art. 31. § 1. Zobowiązanie nie wynikające z czynności
prawnej podlega prawu państwa, w którym nastąpiło
zdarzenie będące źródłem zobowiązania.
§ 2. JednakŜe, gdy strony są obywatelami tego samego
państwa i mają w nim miejsce zamieszkania, właściwe jest
prawo tego państwa.

C. Łącznik siedziby sądu (lex fori)
Prawo władzy orzekającej:
•Nie moŜna ustalić okoliczności
rozstrzygającej

•Podstawa normy wskazująca jurysdykcję
przesądza o stosowaniu „prawa sądu”

Nie moŜna ustalić okoliczności rozstrzygającej
Art. 7. JeŜeli nie moŜna ustalić okoliczności, od których
zaleŜy właściwość określonego prawa obcego, albo jeŜeli nie
moŜna stwierdzić treści właściwego prawa obcego, stosuje się
prawo polskie.

Podstawa wskazująca jurysdykcję przesądza o
stosowaniu „prawa sądu”
Art. 11. § 1. Do uznania osoby zaginionej za zmarłą stosuje
się jej prawo ojczyste. To samo dotyczy stwierdzenia zgonu.
§ 2. JeŜeli jednak w sprawie o uznanie cudzoziemca za
zmarłego lub o stwierdzenie jego zgonu orzeka sąd polski,
stosuje się prawo polskie.

D. Łącznik wyboru (lex voluntatis)
= powszechnie stosowany do zobowiązań
umownych
Art. 25. § 1. Strony mogą poddać swe stosunki w zakresie
zobowiązań umownych wybranemu przez siebie prawu, jeŜeli
pozostaje ono w związku z zobowiązaniem.
§ 2. JednakŜe, gdy zobowiązanie dotyczy nieruchomości,
podlega ono prawu państwa, w którym nieruchomość jest
połoŜona.

Problematyka wyboru prawa państwa trzeciego
niezwiązanego z zobowiązaniem:
Rozporządzenie o prawie właściwym dla
zobowiązań umownych (Rozporządzenie Rzym
I.)

E. Bandera statku morskiego oraz rejestr
statku powietrznego
Określa prawo mające zastosowanie wobec
statków morskich i samolotów.
Np. Kodeks morski, Prawo lotnicze

F. Łącznik prawa wskazanego (lex causae)
Norma kolizyjna nie nawiązuje do jednego
stałego łącznika, ale do prawa właściwego dla
samej czynności, prawa właściwego dla samego
roszczenia lub prawa właściwego dla samego
stosunku.
Art. 12. Forma czynności prawnej podlega prawu
właściwemu dla tej czynności. Wystarcza jednak zachowanie
formy przewidzianej przez prawo państwa, w którym czynność
zostaje dokonana.

Problematyka odesłania
Organy państwa stosują zasadniczo tylko własne prawo
prywatne międzynarodowe. Wyjątkiem jest przypadek tzw.
odesłania.
Odesłanie prowadzi do wyłączenia właściwości prawa
wskazanego przez własną normę kolizyjną na rzecz
właściwości prawa, do którego odsyła norma kolizyjna
wchodząca w skład systemu prawnego wskazanego.

2 rodzaje odesłania:
•Odesłanie zwrotne
•Odesłanie dalsze

Odesłanie zwrotne
= normy kolizyjne prawa wskazanego
przewidują w rozpatrywanym zakresie
właściwość prawa wskazującego (prawo
wskazane odsyła więc z powrotem do prawa
wskazującego).
Art. 4. § 1. JeŜeli prawo obce, wskazane jako właściwe przez
ustawę niniejszą, kaŜe stosować do danego stosunku
prawnego prawo polskie, stosuje się prawo polskie.

Odesłanie dalsze
= wskazane obce prawo odsyła do jakiegoś
innego systemu prawnego (ten z kolei moŜe
odsyłać do następnego).
Art. 4.§ 2. JeŜeli obce prawo ojczyste, wskazane jako
właściwe przez ustawę niniejszą, kaŜe stosować do danego
stosunku prawnego inne prawo obce, stosuje się to inne
prawo.

Źródła prawa prywatnego
•Akty prawa wewnętrznego
Umowy międzynarodowe, prawo
wspólnotowe
Prawo zwyczajowe

Akty prawa wewnętrznego
Ustawa z 12 listopada 1965 r. Prawo prywatne
międzynarodowe
Zakres
Art. 1. § 1. Ustawa niniejsza określa prawo właściwe dla
międzynarodowych stosunków osobistych i majątkowych w
zakresie prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz
prawa pracy.
Ustawa nie określa jurysdykcji w sprawach postępowania międzynarodowego!

Umowy międzynarodowe, prawo wspólnotowe
Zwł. tzw. konwencje haskie, umowy o pomocy
prawnej (lub o obrocie prawnym) w sprawach
cywilnych, Rozporządzenie Rzym I. w sprawie
prawa właściwego dla zobowiązań umownych.
Art. 1.§ 2. Przepisów ustawy niniejszej nie stosuje się, jeŜeli
umowa międzynarodowa, której Polska Rzeczpospolita
Ludowa jest stroną, postanawia inaczej.

Prawo zwyczajowe
Niema większego znaczenia w związku z
kodyfikacją PPM.

Podobne prace

Do góry