Ocena brak

Prawne aspekty zwalczania przestępczości zorganizowanej w UE

Autor /michol Dodano /22.07.2011

Podstawą działań podejmowanych przez Unię Europejską na rzecz zwalczania przestępczości zorganizowanej jest art. 29 Traktatu o Unii Europejskiej (Traktat z Maastricht), zgodnie z którym zapewnienie obywatelom wysokiego poziomu ochrony w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości jest związane z zapobieganiem przestępczości zorganizowanej. Walka z przestępczością stała się dla państw członkowskich impulsem do nawiązania współpracy w sprawach wewnętrznych i wymiarze sprawiedliwości w latach 70, zarówno ze sobą, jak i na licznych forach wielostronnych (takich jak Interpol, Rada Europy, Grupa TREVI itd.). Od czasu wejścia w życie Traktatu o Unii Europejskiej współpraca ta nasiliła się w ramach struktur III filara – Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych.

Z Traktatem z Maastricht wiąże się także Konwencja z Schengen z 19 czerwca 1990 r., na podstawie której służby policyjne państw członków udzielają sobie pomocy w ściganiu i zapobieganiu czynom zabronionym. Polega ona w szczególności na tym, iż funkcjonariusze policji mogą, za zgodą na udzielenie pomocy sądowej, prowadzić na terytorium każdego innego państwa Schengen obserwację osób podejrzewanych o popełnienie czynów stanowiących podstawę do wdrożenia postępowania ekstradycyjnego. Postanowienia konwencji regulują także zasady przekraczania granicy w trakcie ścigania osób schwytanych na gorącym uczynku lub zbiegów z aresztów i więzień. Konwencja z Schengen w zakresie walki z przestępczością zorganizowaną wprowadziła także bardzo ważny instrument, jakim jest wspólny system informacji – System Informacyjny Schengen, wykorzystywany jako baza danych do weryfikacji osób w trakcie kontroli granicznej.

W 1996 roku w Dublinie odbyła się konferencja, której ustalenia ugruntowały determinację państw członkowskich Unii Europejskiej w zakresie walki z przestępczością zorganizowaną. Konsekwencją było podpisanie 2 października 1997 roku Traktatu Amsterdamskiego. Pewne modyfikacje w stosunku do stanu ustalonego Traktatem Amsterdamskim wprowadził Traktat z Nicei podpisany 26 lutego 2001 r. Traktat lizboński, który wszedł w życie 1 grudnia 2009 roku, całkiem zniósł system filarowy, wprowadzając Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości. Z punktu widzenia walki z przestępczością zorganizowaną w jednoczącej się Europie istotnym wydarzeniem było podpisanie 28 maja 1998 roku w Brukseli przez ministrów sprawiedliwości i ministrów spraw wewnętrznych państw Unii Europejskiej oraz państw Europy Środkowej i Wschodniej i Cypru Paktu na rzecz Zwalczania Przestępczości Zorganizowanej.

W walce z przestępczością zorganizowaną w ramach Unii Europejskiej najistotniejsza jest współpraca policyjna. Szczególne znaczenie ma dla niej powołanie do życia Europejskiego Urzędu Policji – EUROPOL, które nastąpiło z inicjatywy niemieckiej i zdecydowane zostało na mocy Konwencji o Europolu (Europol Convention) z 26 lipca 1995 roku. Europol powołany został w celu podniesienia efektywności działań narodowych urzędów kryminalnych, w celu wsparcia ich współpracy na polu zapobiegania i zwalczania terroryzmu, nielegalnego handlu narkotykami i innymi groźnych przestępstw międzynarodowych.

Poza Europolem instytucją powołaną w ramach UE a zajmującą się ściganiem przestępczości jest EUROJUST utworzony na posiedzeniu Rady Europejskiej w dniach 15 – 16 października 1999 r. Jej zadaniem jest ułatwienie fachowego nadzoru procesowego prokuratur narodowych nad śledztwami prowadzonymi przez policję danego państwa, a w szczególności  nad śledztwami w zakresie przestępczości zorganizowanej, prowadzonymi bezpośrednio lub z pomocą Europolu. Poza tym instytucja ma ułatwić ścisła współpracę sądów i prokuratur państw członkowskich Unii Europejskiej oraz doprowadzić do utworzenia sieci europejskiej współpracy wymiarów sprawiedliwości. W dalszej perspektywie Eurojust stanowić ma podstawę do utworzenia Prokuratury Europejskiej.

Ważnym instrumentem – środkiem prawnym służącym współpracy w sferze prawa karnego, w tym także w walce z najgroźniejszą przestępczością, jest wprowadzony Europejski Nakaz Aresztowania, w skrócie ENA. Przyjęty został w drodze decyzji ramowej 13 czerwca 2002 roku. ENA zastąpił w stosunkach między członkami Unii Europejskiej wszystkie obowiązujące dotąd traktaty i umowy ekstradycyjne. Europejski Nakaz Aresztowania może zostać wydany w stosunku do osoby ściganej w celu przeprowadzenia wobec niej postępowania karnego lub wykonania kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego. Jest to decyzja sądowa państwa członkowskiego, zawierająca wniosek do organu sądowego drugiego państwa członkowskiego o aresztowanie i wydanie osoby ściganej. Założenie ENA opiera się na automatycznym uznaniu wniosku i jego realizacji na całym obszarze Unii.

Strategię działania UE w zwalczaniu przestępczości zorganizowanej określają tzw. plany działania. 3 marca 200 roku został przyjęty program „Zapobieganie i kontrola przestępczości zorganizowanej. Strategia Unii Europejskiej na początek nowego tysiąclecia”. 5 listopada 2004 roku Rada Europejska przyjęła „Program haski. Wzmacnianie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości”, to program działań dla instytucji Unii i państw członkowskich w zakresie zwalczania różnych form przestępczości zorganizowanej o charakterze transgranicznym.

Podobne prace

Do góry