Ocena brak

PRAWA SOCJALNE I EKONOMICZNE

Autor /Oktawian Dodano /16.09.2011

Nie łatwo zdefiniować prawa należące do grupy socjalnej i ekonomicznej. Spotykane określenia nie zawsze spełniają warunki poprawnej definicji i nie są jednakowo rozumiane. Najogólniej można by je określić jako uprawnienia jednostki do korzystania z warunków gospodarczych, bytowych i kulturalnych. Obowiązkowo zabezpieczonych przez państwo, stosownie do poziomu jego rozwoju społeczno – gospodarczego. Prawa socjalne i ekonomiczne nie mają takiej tradycji jak inne prawa człowieka.

Inna jest ich geneza i historyczna perspektywa. Można powiedzieć, że dopiero pewien etap rozwoju społecznego i gospodarczego postawił człowieka przed koniecznością zwrócenia uwagi na potrzebę ich sformułowania.  Niezbędne było nowe określenie prawnej sytuacji jednostki w porządku gospodarczym, socjalnym i kulturalnym, w którym przyszło jej egzystować i rozwijać się.

Do praw o charakterze ekonomicznym i socjalnym zaliczamy: prawo do pracy, prawo do odpowiednich warunków pracy, prawo do zabezpieczenia społecznego, prawo rodziny do ochrony i pomocy, prawo do odpowiedniego poziomu życia, prawo do korzystaniu z najlepszego stanu zdrowia fizycznego i psychicznego, prawo do nauki, prawo do udziału w życiu kulturalnym.

Traktaty opisujące prawa człowieka drugiej generacji, w tym prawa ekonomiczne i socjalne, eksponują prawo każdego człowieka do posiadania własności, stwierdzając jednocześnie, że nie wolno nikogo samowolnie pozbawiać jego własności. W myśl tych traktatów, każdy człowiek ma prawo do pracy, jej swobodnego wyboru, do odpowiednich i zadowalających warunków pracy oraz do ochrony przed bezrobociem. Stanowią przy tym, że każdy człowiek, bez żadnej dyskryminacji, ma prawo do równej płacy za równą pracę, przy czym wynagrodzenie to powinno zapewniać jemu i jego rodzinie egzystencję odpowiadającą godności ludzkiej.

Ponadto każdy człowiek ma prawo do urlopu i wypoczynku, włączając w to rozsądne ograniczenia godzin pracy i okresowe płatne urlopy. Wśród innych uprawnień wynikających z traktatów zwraca uwagę zapis, w myśl którego każdy człowiek ma prawo do stopy życiowej zapewniającej zdrowie i dobrobyt jemu i jego rodzinie, włączając w to wyżywienie, odzież, mieszkanie , opiekę lekarską i konieczne świadczenia socjalne, oraz prawo do ubezpieczenia na wypadek bezrobocia, choroby, niezdolności do pracy, wdowieństwa, starości lub utraty środków do życia w inny sposób od niego nie zależny. Każdy człowiek ma też prawo do nauki, przy czym nauczanie jest bezpłatne, przynajmniej w zakresie podstawowym.

Nauczanie w zakresie podstawowym jest ponadto obowiązkowe. Nauczanie techniczne i zawodowe jest powszechne, zaś studia wyższe są dostępne dla wszystkich na zasadzie równości, zależnie od zalet osobistych. Każdy człowiek ma również prawo do swobodnego uczestnictwa w życiu kulturalnym społeczeństwa oraz do ochrony moralnych i materialnych korzyści wynikających z jakiejkolwiek jego działalności naukowej, literackiej lub artystycznej. w Deklaracji sformułowano jednocześnie zapewnienie, iż każdy człowiek ma prawo do takiego porządku społecznego i międzynarodowego, w którym prawa i obowiązki w niej zawarte byłyby w pełni realizowane.

Korzystanie z praw i wolności zawartych w traktatach podlega jedynie takim ograniczeniom, które są przewidziane przez prawo wyłącznie w celu zapewnienia odpowiedniego uznania i poszanowania praw i wolności innych ludzi oraz w celu uczynienia zadość słusznym wymaganiom moralności, porządku publicznego i powszechnego dobrobytu w społeczeństwie demokratycznym.

Podobne prace

Do góry