Ocena brak

Prawa dziecka - Jak mówić o prawach dziecka?

Autor /Emanuel Dodano /08.09.2011

Prawa dzieci to nie paragrafy i ich  łamanie. To konkretne, realne sytuacje, to określone normy zachowania i podejmowane działania. Prawa te realizowane są w konkretnej rzeczywistości  i konkretnych środowiskach: w rodzinie, szkole, grupie rówieśniczej,  z aktywnym uczestnictwem dzieci i młodzieży.   

Rodzina jest pierwotnym i naturalnym  środowiskiem dziecka. Szkoła na dość długi czas jest miejscem, gdzie dzieci spędzają większość czasu, podlegają oddziaływaniom edukacyjnym  i wychowawczym. Grupa rówieśnicza, szczególnie na etapie dojrzewania, gdy dzieci przestają być dziećmi, a stają się młodzieżą, jest najważniejszym  środowiskiem kształtującym  i punktem odniesienia.  

W kochającej się rodzinie prawa dziecka realizują się niejako samoistnie poprzez identyfikację, przejmowanie wzorów postępowania, przekazywane przez rodzinę tradycje i wartości.. W szkole  o dobrym klimacie wychowawczym, gdzie dzieci i młodzież czują się bezpiecznie, gdzie mają poczucie udziału i partnerstwa w sprawach ich dotyczących, prawa dzieci realizowane są samoistnie poprzez podmiotowy udział dzieci w życiu szkoły. Także grupa rówieśnicza nastawiona na pozytywne, akceptowane społecznie cele jest miejscem realizacji praw dziecka poprzez udział, doświadczenie i naśladownictwo.   

Każde dziecko ma fundamentalne prawo do wychowania i dorastania w atmosferze miłości  i bezpieczeństwa, z poszanowaniem jego podmiotowości i godności. Uświadomienie tej zasady jest warunkiem mówienia o prawach dziecka.   

Pamiętaj!  

Podstawowym standardem powinna być zasada znajomości swoich praw przez dzieci oraz znajomość i zrozumienie tych praw przez dorosłych.  

Dorośli powinni uświadomić sobie zasady podmiotowości i godności dziecka oraz wynikające  z tych zasad prawa. Rolą ich w procesie wychowania jest przekazanie dzieciom określonych wartości i norm postępowania opartych o uznawany przez rodzinę system wartości  z respektowaniem przyrodzonej godności dziecka. Wychowując dziecko powinni uczyć je dokonywania świadomych i odpowiedzialnych wyborów w oparciu o wyznawany system wartości.   

Czasem rodzice nie mają  świadomości,  że swoim zachowaniem krzywdzą dziecko,  że można inaczej, czasem nie umieją, nie potrafią. W kulturze wychowania nacechowanej zachowaniami agresywnymi trudno jest niekiedy określić granicę, gdzie kończy się troska o dobro dziecka i chęć jego wychowania i wdrożenia do akceptowanych społecznie norm i zachowań, gdzie zaś zaczyna się działanie przemocowe i krzywda dziecka. Podobne dylematy dotyczą niekiedy  środowiska nauczycieli i wychowawców.

Debata z tą grupą rodziców i wychowawców powinna być  dialogiem, w którym podmiotem będzie dziecko, jego przeżycia i skutki realnych sytuacji społecznych i wydarzeń dla jego psychiki  i rozwoju osobowości. Ukazanie w wyniku debaty,  że niekiedy dorośli kierując się dobrymi intencjami mogą swoimi zachowaniami krzywdzić dziecko – pozwoli uświadomić,  że dobre intencje i nasze metody działania nie zawsze dobrze służą dzieciom. Znajomość i świadomość praw przysługujących dzieciom może nam w tym dialogu pomagać, nie powinien to być jednak główny  i niekiedy jedyny argument w dyskusji.  

W dobrej rodzinie, w szkole z właściwym klimatem wychowawczym prawa dziecka dzieją się same – realizują się poprzez konkretne działania i sytuacje w których dorośli respektując podmiotowość dziecka pomagają mu podejmować właściwe decyzje, ucząc go jednocześnie odpowiedzialności  za skutki tych decyzji.  

Ważne jest przygotowanie dzieci i młodzieży do radzenia sobie w kontaktach społecznych, pomagając kształtować umiejętności potrzebne dzieciom w funkcjonowaniu w społeczności rówieśniczej i szkolnej. To jest zadanie ogólnowychowawcze związane z profilaktyką  i przeciwdziałaniem przemocy. Prawa dziecka mogą znaleźć pełny wyraz z chwilą wywiązania się przez dorosłych z ich obowiązków wobec dzieci – to także powinno być ważnym tematem debat.  

Lokalne dyskusje na temat przestrzegania praw i ochrony dziecka przed przemocą powinny być miejscem przypomnienia o tym, co jest korzystne dla dziecka, a jakie działania szkodzą jego rozwojowi. Jest to też okazja do refleksji każdego z uczestników nad swoim zachowaniem  i postawą wobec dziecka.  

Prawa dziecka zawarte w Konwencji  i innych aktach prawnych powinniśmy znać, by czasem w konkretnych sytuacjach były punktem odniesienia i służyły refleksji nad tym co robimy. Powinniśmy mieć świadomość zasad i norm (w tym prawnych) warunkujących nasze zachowania oraz decyzje wobec dzieci.  

Pamiętaj!  

Znajomość własnych praw pomaga  świadomie z nich korzystać. Korzystając  świadomie  z własnych praw dzieci i młodzież poszerzają sferę własnej wolności ale zarazem uczą się odpowiedzialności za podejmowane decyzje. Podejmując samodzielnie decyzje muszą liczyć się z decyzjami innych, z ich obszarem wolności. Dokonując samodzielnie wyborów ponoszą ich konsekwencje.

Podobne prace

Do góry