Ocena brak

Pragmatyzm. Fenomenologia

Autor /Waldemar1888 Dodano /21.04.2011

Twórcami tego kierunku byli filozofowie Ch. S. Peirce (XIX/XX) oraz W. James (XIX/XX), chcący przeciwstawić się amerykańskiemu idealizmowi. Byli zwolennikami empirystycznie rozumianej psychologii. James uchodzi za twórcę słynnej koncepcji tzw. strumienia świadomości, zwrócił bowiem uwagę na to, że nasze myśli, wyobrażenia, przypomnienia itd., charakteryzują się płynnością: „przychodzą i odchodzą”, przepływają, są w ruchu. Nie należy więc patrzeć na świadomość jako „pojemnik” lecz raczej jako strumień, z którego nieustannie coś się wyłania. Mimo że James – podobnie jak empiriokrytycyści – używał określenia „czyste doświadczenie”, to rozumiał je neutralistycznie (tu: ateoretycznie), nie zaś sensualistycznie i bezpodmiotowo.

Pragmatyści sformułowali własną koncepcję prawdy: twierdzenia prawdziwe to te, które się sprawdzają przez swe konsekwencje, zwłaszcza konsekwencje praktyczne.

Twórcą fenomenologii był niemiecki filozof żydowskiego pochodzenia E. Husserl (XIX/XX), kontynuator badań Brentany - sformułował on przeciwstawny wobec pozytywizmu, a nawiązujący do maksymalistycznych tradycji filozofii, nowy program jej uprawiania. Mimo że w swojej epistemologii sięgał do badań Kartezjusza i Kanta, to celem fenomenologii było zreformowanie filozofii i ostateczne jej ugruntowanie tak, by mogła stanowić teoretyczną podstawę i metodologiczne zaplecze wszelkich nauk, a jednocześnie przywrócić należyte, wyróżnione miejsce człowieka w światopoglądzie naukowym.

Husserl głosił hasło „powrotu do rzeczy”, czyli do obiektów naszego codziennego doświadczenia, jednakże ów powrót poprzedzony miał być zbudowaniem autonomicznej, tj. takiej, która nie zależy od jakichkolwiek innych nauk, teorii poznania. Epistemologia husserlowska miała za zadanie ateoretycznie badać i opisywać tzw. fenomeny, czyli to, co się jawi czystej świadomości. Skomplikowane i niezwykle drobiazgowe fenomenologiczne analizy przebiegów naszego spostrzegania, przyczyniły się do wielu istotnych odkryć praw percepcji oraz struktur obecnych w naszej świadomości.

Podobne prace

Do góry