Ocena brak

Pracowniczy stosunek prawny ubezpieczenia społecznego

Autor /Achacy Dodano /06.12.2011

W ramach prawa ubezpieczeń społecznych mogą występować stosunki prawne zachodzące między różnymi podmiotami podlegającymi ubezpieczeniu a organami ubezpieczającymi, których treścią są prawa i obowiązki stron tych stosunków. Wśród stosunków ubezpieczenia społecznego czołowe miejsce zajmuje pracowniczy stosunek ubezpieczenia społecznego, w którym ubez­pieczonymi są pracownicy i członkowie ich rodzin. Pracowniczy stosunek prawny ubezpieczenia społecznego nie jest jednolity, a jego konstrukcja zależy od liczby podmiotów będących stronami tego stosunku. Mogą to być stosunki prawne między trzema lub dwoma podmiotami. Podmiotami tych stosunków zobowiązanymi do opłacania składek (ubezpieczającymi) mogą bowiem być bądź pracodawca i pracownik (w ubezpieczeniu emerytalnym i rentowym), bądź tylko pracodawca (w ubezpieczeniu wypadkowym) lub tylko pracownik (w ubez­pieczeniu zdrowotnym i chorobowym) oraz organ ubezpieczający (Zakład Ubezpieczeń Społecznych lub Kasa Chorych).

Jeżeli stronami pracowniczego stosunku ubezpieczeniowego są trzy pod­mioty, a mianowicie pracownik, pracodawca i Zakład Ubezpieczeń Społecznych, stosunek prawny ubezpieczenia społecznego składa się z dwóch bardziej szczegółowych stosunków dwustronnych:

1.stosunku między opłacającymi składkę (pracodawcą i pracownikiem lub tylko pracodawcą) a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych i

2.stosunkiem między ubezpieczonym a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych.

Gdy opłacającym składkę jest tylko pracownik, na stosunek ten składa się tylko stosunek między ubezpieczonym a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych lub Kasą Chorych. W stosunku tym pracownik jest zarówno zobowiązany do opłacania składki, jak i uprawniony do otrzymania odpowiednich świadczeń.

Stosunek pracowniczego ubezpieczenia społecznego powstaje po zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych i opłaceniu składki na dany rodzaj ubezpieczenia, ustaje zaś w zależności od rodzaju ubezpieczenia, z chwilą zaprzestania opłacania składek albo z chwilą wygaśnięcia prawa do świadczeń (przy rencie rodzinnej) lub śmierci uprawnionego. Natomiast świadczenia z tytułu pracow­niczego ubezpieczenia społecznego, w zależności od rodzaju świadczenia, przysługują bądź bezpośrednio po powstaniu tego stosunku, bądź po ustalo­nych w przepisach prawa okresach wyczekiwania i przysługują do czasu wygaśnięcia prawa do ich pobierania albo dożywotnio.

Poglądy na charakter prawny stosunku ubezpieczenia społecznego są po­dzielone. Niektórzy autorzy stoją na stanowisku, że są to stosunki o charak­terze administracyjnoprawnym, inni natomiast wyrażają pogląd przypisujący stosunkowi ubezpieczenia społecznego charakter cywilnoprawny. Zdaniem autora tego drugiego poglądu, przemawia za nim zarówno analiza sytuacji stron stosunku ubezpieczenia społecznego, jak i to, że organy ubezpieczeń społecznych, spełniając funkcję dystrybutora określonych dóbr materialnych — świadczeń ubezpieczenia społecznego — nie występują wobec uprawnionych z pozycji władczej, lecz w charakterze dłużnika zobowiązanego do określonych świadczeń. Pogląd ten należy uznać za uzasadniony.

Spełnienie przez ubezpieczonego warunków, od których uzależnione jest nabycie prawa do danego świadczenia ubezpieczeniowego, rodzi zobowiązanie organu ubezpieczenia do spełnienia tego świadczenia. Świadczenie to przy­sługuje ubezpieczonemu z mocy prawa. Decyzje organu ubezpieczenia mają charakter deklaratoryjny, stwierdzający fakt spełnienia przez ubezpieczonego warunków wymaganych przez przepisy prawa.

Podobne prace

Do góry