Ocena brak

Pozycja ustrojowa i funkcje trybunału konstytucyjnego

Autor /Maksym Dodano /23.12.2011

Występuje podział i równowaga władzy ustawodawczej sprawowanej przez Sejm i Senat wykonawcza należy do prezydenta.

Funkcje Trybunału:

- kontrola konstytucyjności i legalności prawa polega na zbadaniu zgodności: umów międzynarodowych ratyfikowanych za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie z konstytucją, ustaw z konstytucją i umowami międzynarodowymi ratyfikowanymi za zgodą wyrażoną w ustawie, innych ratyfikowanych umów międzynarodowych, przepisów prawa wydawanych przez centralne organy państwowe. Kontrolę konstytucyjności można podzielić na następczą dokonaną po wejściu w życie aktu normatywnego i uprzednią dokonywaną wtedy gdy akt jeszcze nie obowiązuje. W Polsce dominuje kontrola następcza.

Trybunał konstytucyjny bada treść aktu o zgodności z konstytucją (kontrola materialna) i kompetencje oraz dochowanie trybu wymaganego przepisami prawa do wydania aktu lub do zawarcia i ratyfikacji umowy (kontrola formalna). Kontrola konstytucyjności i legalności prawa może mieć charakter abstrakcyjny lub konkretny. Kontrola abstrakcyjna- uprawniony organ wszczyna postępowanie przed trunałem w oparciu o ogólne wątpliwości dotyczące konstytucyjności kwestionowanego aktu normatywnego. Kontrola konkretna polega na odpowiadaniu przez trybunał na pytania prawne. Legitymowanie generalne polega tzn. takie które mogą wszczynać postępowanie przed trybunałem w stosunku do każdego aktu z grupy podlegającej orzecznictwu. Legitymowanie indywidualne- tzn. takie które mogą kwestionować akty dotyczące spraw objętych ich zakresem działania. Do pierwszych należą:

Prezydent, Marszałek Sejmu i Senatu, Prezes RM, 50 posłów, 30 senatorów, Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego i Sądu Administracyjnego, Prokurator Generalny, Prezes NIK, Rzecznik Praw Obywatelskich. Krajowa Rada sądownictwa może wystąpić do Trybunału z wnioskiem w sprawie zgodności z konstytucją aktów normatywnych dotyczących zakresu niezawisłości i niezależności sądów. Wnioski o zbadanie konstytucyjności muszą spełniać wymagania stawiane pismom procesowym i zawierać wskazanie organu który wydał akt normatywny.

Wniosek podlega wstępnemu rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym przez sędziego. Jeśli jest bezzasadny lub braki nie zostały usunięte w terminie sędzia odmawia nadania wnioskowi biegu. Wnioski składane do trybunału są rozpatrywane na jawnych rozprawach. Skład w jakim Trybunał rozpatruje wnioski zależny jest od aktu i stopnia zawisłości sprawy. W pełnym składzie trybunał orzeka:

- w sprawach o kontrolę prewencyjną ustaw oraz umów między narodowych, w sprawach o szczególnej zawiłości, w sprawach których szczególna zawiłość wiąże się z nakładami finansowymi nieprzewidzianymi w ustawie budżetowej.

W SKŁADZIE PIĘCIU SĘDZIÓW:

W sprawach konstytucyjności ustaw i ratyfikowanych umów międzynarodowych oraz zgodności ustaw z ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi których ratyfikacja wymaga zgody ustawy.

SKŁĄDZIE TRZECH SĘDZIÓW:

- w sprawach zgodności innych aktów normatywnych z konstytucją ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami

- w sprawach zażaleń na odmowę nadania biegów wniosków o stwierdzenie zgodności aktu normatywnego z konstytucją.

Orzeczenia o zgodności z konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą podjęte w trybie następczym mają charakter deklaratoryjny i powodują skutek w postaci wykluczenia możliwości ponownego orzekania w tej samej sprawie wniosku innego podmiotu. Selektywne podpisanie ustawy dotyczy poszczególnych przepisów ustawy. Prezydent po zasięgnięciu opinii marszałka sejmu podpisuje ustawę z pominięciem przepisów uznanych za niezgodne z konst. Lub zwraca ustawę sejmowi w celu usunięcia niezgodności.

Bezpośrednie skutki orzeczenia trybunału podjęte w trybie następczym stwierdzającego niezgodność z konstytucją dotyczą dalszych losów tego aktu z chwilą ogłoszenia stosownego orzeczenia w organie urzędowym w którym akt był publikowany następuje w nim uchylenie dotychczas obowiązujących norm prawnych. Trybunał może określić utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego aktu normatywnego. Pośrednie skutki orzeczenie o niezgodności aktu norm. Z aktem o wyższej mocy prawnej dotyczą orzeczeń decyzji i innych rozstrzygnięć wydanych w przeszłości na podstawie tego aktu. Z funkcją trybunału konst. Wiąże się działalność sygnalizacyjna. Polega na przedstawianiu właściwym organom stanowiącym prawo uwag o stwierdzonych uchybieniach i lukach w prawie których usunięcie jest niezbędne dla zapewnienia spójności systemu prawnego.

- orzekanie w sprawach skarg konstytucyjnych skargę konstytucyjną może wnieść każdy obywatel oraz cudzoziemiec ale muszą być spełnione warunki.

1. przedmiotem skargi może być jedynie akt normatywny zawierający normy generalne i abstrakcyjne.

2. Skargę można wnieść wtedy gdy zostały naruszone prawa podmiotowe skarżącego się i to wskutek zastosowania przepisu sprzecznego z konstytucją. W skardze należy podać jakie przepisy naruszają jakie prawa skarżącego.

3. skargę można złożyć dopiero po wyczerpaniu drogi prawnej.

4. skargę w imieniu skarżącego sporządzić może jedynie adwokat lub radca prawny.

5. skarga może być złożona w terminie 3 miesięcy od doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku.

Orzeczenie stwierdzające naruszenie konstytucyjnych praw skarżącego przez określone przepisy powoduje w efekcie ich naruszenie.

- rozstrzyganie sporów kompetencyjnych- spór kompetencyjny to sytuacja w której 2 lub więcej centralne konstytucyjne organy państwa uznały się za właściwe do rozstrzygnięcia tej sprawy lub wydały w niej rozstrzygnięcie (spór kompetencyjny pozytywny) lub gdy organy te uznały się za niewłaściwe do rozstrzygnięcia określonej sprawy (spór kompetencyjny negatywny). Są to spory pomiędzy organami centralnymi. Uprawnionymi do występowania z wnioskiem o rozpatrzenie sporu kompetencyjnego są: Prezydent, Marszałek Sejmu i Senatu, Prezes RM, Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, Administracyjnego, Prezes NIK.

- orzekanie o zgodności z konstytucją celów lub działalności partii politycznych- wyrok stwierdzający nie zgodność celów lub działalność partii politycznej z konstytucją powoduje wydanie przez Sąd rejestracyjny postanowienia o wykreśleniu partii z konstytucją.

- stwierdzanie wystąpienia przeszkody w sprawowaniu urzędu Prezydenta- jeżeli prezydent jest częściowo niezdolny w sprawowaniu urzędu jego obowiązki tymczasowo przejmuje Marszałek Sejmu. Prezydent sam powinien zawiadomić marszałka o swojej niezdolności jeśli tego nie zrobi Marszałek może zwrócić się do trybunału z wnioskiem o stwierdzenie przeszkody prezydenta w sprawowaniu urzędu i powierza mu obowiązki.

Podobne prace

Do góry