Ocena brak

POZNANIE NAUKOWE - PODZIAŁ NAUK

Autor /KiLLbiLL Dodano /06.07.2011

ZróŜnicowanie nauk, rozmaitość związków między nimi powoduje, iŜ zagadnienie ich klasyfikacji (mające zresztą długą historię) jest bardzo skomplikowane i trudne5. MoŜna dzielić nauki z róŜnych punktów widzenia, akcentując bądź ich przedmiot, problematykę, bądź metodę, bądź cel i zastosowanie. Ponadto zachodzą niekiedy znaczne róŜnice co do sposobu pojmowania i uprawiania pewnych nauk, występują róŜne ujęcia i style uprawiania, róŜne (meta)teorie, np. psychologii, socjologii, językoznawstwa, historii, a nawet matematyki czy logiki. Nie będziemy tu przypominać dziejów zagadnienia ani wchodzić we współczesne dyskusje i róŜne szczegóły. Poprzestaniemy na wyróŜnieniu następujących grup nauk:

1) nauki filozoficzne: przede wszystkim teoria bytu (metafizyka) i teoria poznania (gnozeologia),  obok których wymienia się kosmologię (filozofię przyrody), antropologię lub psychologię filozoficzną (filozofię człowieka), teodyceę (filozofię Boga), aksjologię (filozofię wartości), etykę, estetykę i inne;

2) nauki niefilozoficzne formalne: logika formalna i matematyka;

3) nauki niefilozoficzne realne: przyrodnicze (jak fizyka z chemią, astronomią i kosmologią fizykalną, biologia, antropologia przyrodnicza, nauki o ziemi) i humanistyczne, czyli społeczne (np. psychologia, socjologia, historia z archeologią, językoznawstwo, nauki o poszczególnych dziedzinach kultury, jak historia  i teoria sztuki, historia i teoria literatury, muzykologia, filmologia, prawo-znawstwo, religioznawstwo, etnografia i etnologia). Niektóre z nauk humanistycznych są ujmowane (w pewnych szkołach) w sposób zbliŜający je do przyrodoznawstwa (np. psychologia, socjologia) lub nauk formalnych (np. językoznawstwo). Niektóre z nauk są właściwie zbiorem rozmaitych dyscyplin powiązanych wspólnym tematem (np. semiologia jako ogólna teoria znaków, pedagogika jako zespół nauk o wychowaniu) albo dają formalne ujęcie róŜnych, lecz pod pewnymi względami analogicznych dziedzin (np. cybernetyka, teoria informacji). Mamy wreszcie rozmaite nauki „stosowane", słuŜące wprost działaniu i wytwarzaniu, zbliŜające się ku umiejętnościom, jak (np.) medycyna, agronomia, róŜne teorie walki i gier, polityki, strategie i technologie. WyróŜnia się równieŜ metanauki, czyli nauki o naukach, o poznaniu.

W tej grupie mieszczą się tak nauki filozoficzne (teoria poznania), jak i niefilozoficzne, tak formalne (jak logika), jak i nieformalne (psychofizjologia i psychologia poznania, socjologia poznania, teoria utworu naukowego i np. tłumaczenia tekstów naukowych, historia nauk itp.). Niektórzy obok wspomnianych nauk wymieniają i teologię (nauki teologiczne) jako pewien szczególny typ wiedzy, spełniający (niektóre) formalne właściwości poznania naukowego, lecz treściowo nadbudowany nad religią, związany z Objawieniem. Zespołem nauk związanych z daną religią jest apologetyka, rozwaŜająca wartość (prawdziwość) doktryny religijnej czy wiarygodność  źródeł Objawienia, szukająca racjonalnych motywów wiary6. Na temat stosunku filozofii do poznania naukowego zachodzi znaczna roz-bieŜność poglądów.

Podobne prace

Do góry